سازش
- شناسه خبر: 65194
- تاریخ و زمان ارسال: 29 مرداد 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
محمد طاهری ـ کارشناس ارشد حقوق دانشگاه تهران
فرض کنید شما و شخص دیگری بر سر موضوعی اختلاف دارید و پرونده در دادگاه جریان دارد. جلسات رسیدگی زمانبر است و هزینههای دادرسی سر به فلک میکشد و پس از کش و قوسهای فراوان، ادامه این روند را صلاح ندانسته و قصد صلح و سازش در دعوا را دارید. اما از منظر و دید قانون چه صلح و سازشی معتبر است؟ انواع سازشنامه کدام است؟ آیا وکیل میتواند بدون اجازه موکلش اقدام به سازش کند؟ آیا میتوان زمینی را که هنوز سند رسمی برای آن صادر نشده است خریداری نمود؟ آیا مستاجر حق اجاره ملک مورد اجاره را دارد؟ برای یافتن پاسخ این سوالات و همچنین دریافت دو مشاوره حقوقی رایگان در زمینه قرارداد خرید زمین بدون سند رسمی و قرارداد اجاره که این هفته به دو تن از موکلینم تقدیم کردهام، این مطلب کاربردی را تا انتها مطالعه کنید.
گاهی طرفین پیش از آنکه قاضی حکمی صادر کند، تصمیم میگیرند خودشان با گفتوگو و توافق مشکل را حل کنند. این راهکار که در قانون «سازش» نام دارد، هم باعث صرفهجویی در وقت و هزینه میشود و هم از کشدار شدن پروندهها جلوگیری میکند. قانون آیین دادرسی مدنی و قوانین مرتبط، جزئیات و شیوههای گوناگونی برای سازش پیشبینی کردهاند که دانستن آن برای همه مفید است.
سازش؛ پایانی دوستانه برای دعواهای حقوقی
طبق ماده ۱۷۸ قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه دو طرف یک دعوا در هر مرحله از رسیدگی، تصمیم بگیرند اختلافشان را با توافق خاتمه دهند، میتوانند به «سازش» روی بیاورند. حتی اگر هنوز پروندهای در دادگاه باز نشده باشد، هر شخص میتواند از دادگاه بخواهد طرف مقابل را برای سازش دعوت کند. بر اساس بند ۸ ماده۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، درخواست سازش باید به «دادگاه صلح» ارائه شود و مرجع صالح در این خصوص، دادگاه است.
انواع سازش در دعاوی موجود
1ـ سازش در داخل دادگاه: مطابق ماده ۱۸۲، اگر طرفین در همانجلسه دادگاه به توافق برسند، جزئیات توافق در صورتمجلس نوشته و به امضای قاضی و طرفین میرسد.
2ـ سازش هنگام اجرای رای دادگاه: اگر توافق در حین اجرای یک رای قضایی حاصل شود، سند تنظیمی توسط قاضی اجرای احکام، همان اعتبار سازش در دادگاه صادر کننده رای را دارد.
3ـ سازش در دفاتر اسناد رسمی: طبق ماده ۱۸۱، اگر توافق در دفترخانه رسمی انجام شود، دادگاه بر اساس سازشنامه رسمی، گزارش اصلاحی صادر میکند. اجرای مفاد سازش یا از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی یا واحد اجرای احکام دادگستری ممکن است و از این جهت یک مزیت برای ذینفع را دارد.
4ـ سازش خارج از دادگاه به صورت عادی: بر پایه ماده ۱۸۳، اگر توافق با سند غیررسمی و خارج از دادگاه باشد، طرفین باید برای تایید آن در دادگاه حاضر شوند. بدون حضور هر دو طرف، دادگاه به سازشنامه توجه نمیکند و رسیدگی ادامه مییابد. بنابراین در این نوع از سازش، طرفین مکلف هستند برای اقرار به صحت سازشنامه فقط و فقط در دادگاه حاضر بشوند و طریق دیگری امکان پذیر نیست.
در همه این موارد پس از ثبت سازش، دادگاه رسیدگی را خاتمه داده و گزارش اصلاحی صادر میکند. این توافق نسبت به طرفین، وراث و قائممقام قانونی آنها همانند حکم دادگاه لازمالاجرا است.
اختیارات نماینده در سازش
وکیل: تنها در صورتی میتواند سازش کند که این اختیار در وکالتنامه قید شده باشد؛ در غیر این صورت سازشنامه تنظیمی اعتبار ندارد.
ولی خاص: (پدر، جد پدری و وصی منصوب از طرف آنها) بدون محدودیت حق سازش دارد.
قیم: تنها با تصویب دادستان میتواند سازش کند.
نکات کاربردی در سازش
1ـ اگر داور اختیار صلح داشته باشد، توافق او باید ظرف ۲۰ روز اجرا شود؛ در غیر این صورت، طرف ذینفع میتواند اجرای آن را از دادگاه صلاحیتدار بخواهد.
2ـ اگر سازش به نتیجه نرسد، تعهدات و گذشتهای طرفین الزامآور نیست.
3ـ صرف درخواست سازش به معنی اقرار نیست؛ اما اگر گفتههای طرفین حاوی اقرار باشد، حتی در صورت عدم سازش، آن اقرار معتبر است. پس دقت کنید پیش از تنظیم متن سازشنامه در خصوص بار حقوقی کلمات با یک مشاور حقوقی صحبت کنید.
4ـ هرگونه اشتباه در موضوع یا شخص سازش، باعث بطلان آن میشود.
5ـ دعوایی که با سازش پایان یافته، مشمول خسارت نمیشود مگر اینکه طرفین بهطور خاص درباره خسارت توافق کنند.
6ـ ابطال گزارش اصلاحی، حتی اگر از دادگاه تجدیدنظر صادر شده باشد، دعوایی جداگانه است که باید در دادگاه بدوی مطرح شود.
مشاوره حقوقی هفتگی
قرارداد
1) چطور زمین بدون سند رسمی را بخرم که از نظر قانونی بتوانم از حقم در دادگاه دفاع کنم؟
این سوالی بود که یکی از موکلانم که پیمانکار ماشینآلات سنگین است و قصد خرید یک قطعه زمین در روستایی را دارد از من پرسید و درخواست تنظیم یک قرارداد در این خصوص را داشت. بر حسب وظیفه و تجربه از او خواستم تا موارد زیر را رعایت کند. این موارد برای شما هم در صورت پیشامد لازم الرعایه است:
1ـ حتما قرارداد کتبی دقیق بنویسید و مشخصات زمین و طرفین را کامل درج کنید.
2ـ برای هر پرداخت، رسید امضا و اثر انگشتدار بگیرید.
3ـ فروشنده باید متعهد شود به محض صدور سند، آن را به نام شما منتقل کند.
4ـ وکالت بلاعزل بگیرید تا در صورت همکاری نکردن فروشنده، خودتان انتقال را انجام دهید.
5ـ از فروشنده، چک یا سفته به عنوان تضمین بگیرید.
6ـ قرارداد را با حضور دو شاهد معتبر، امضا کنید.
7ـ پرداختها را از طریق بانک انجام دهید تا مدرک رسمی داشته باشید.
با رعایت این موارد، میتوانید با خیال راحتتری وارد چنین معاملهای شوید.
2) چگونه از مستاجر «منافع مورد اجاره» را اجاره کنیم؟
داستان از این قرار است که موکلم خارج از ایران بوده و یک دستگاه صنعتی عریض و طویل خریداری نموده و قصد دارد برای نگهداری از دستگاه از سولهای استفاده کند که استیجاری است. حال برای انعقاد قرارداد باید با مالک توافق کند یا مستاجر؟ آیا چنین حقی دارد؟
گاهی پیش میآید که مستأجری بخواهد ملکی را که اجاره کرده، به فرد دیگری اجاره دهد. این کار قانونی است، اما چند نکته مهم دارد:
پیش از هر چیزی، قرارداد اجاره اول را از مستاجر بخواهید و اختیارات او را دقیق بررسی کنید.
1ـ رضایت مالک ضروری است. بدون اجازه کتبی مالک، اجاره مجدد اعتبار قانونی ندارد و غیرنافذ است.
2ـ مدت اجاره دوم نباید از مدت باقیمانده قرارداد اول بیشتر باشد. بهتر است کمی کوتاهتر تنظیم شود.
3ـ قرارداد شفاف بنویسید. مشخصات طرفین و ملک، مبلغ و نحوه پرداخت، تعهدات مستأجر اول و حق فسخ در صورت مشکل، حتما ذکر شود.
4ـ تضمینها و پیوستها را فراموش نکنید. از مستأجر اول ودیعه یا ضمانت بگیرید و قرارداد اول و رضایت مالک را ضمیمه کنید.
5ـ پیشبینی مشکلات مهم است. اگر قرارداد اول فسخ شود یا مالک اعتراض کند، مستأجر دوم باید بتواند خسارت خود را از مستأجر اول مطالبه کند.
