هجوم به بازار ارز و طلا؛ «خطای ترکیب» و راهکارهای عبور از بحران

مهدی سلطانیه ـ نائب‌رئیس کمیسیون تامین مالی و سرمایه‌گذاری اتاق بازرگانی قزوین

این روزها، در شرایطی که بی‌ثباتی اقتصادی و تورم به دغدغه اصلی مردم بدل شده، شاهد هجوم گسترده به بازار ارز و طلا هستیم. خرید دلار یا طلا برای حفظ ارزش دارایی‌های شخصی شاید در نگاه فردی منطقی باشد، اما وقتی این رفتار به صورت جمعی تکرار شود، نتیجه‌ای معکوس و زیان‌آور برای کل جامعه دارد.

اقتصاددانان، این پدیده را «خطای ترکیب» می‌نامند؛ یعنی کاری که برای فرد مفید است، لزوما برای جامعه مفید نیست. افزایش تقاضا برای دارایی‌های غیرمولد باعث کاهش ارزش پول ملی، تشدید تورم، و خروج نقدینگی از چرخه تولید می‌شود. این چرخه معیوب، رکود اقتصادی و فرسایش اعتماد عمومی به نهادها و یکدیگر را تشدید می‌کند.

برای شکست این چرخه، نیازمند راهکارهایی فراتر از سیاست‌های پولی و ارزی هستیم. که مهم‌ترین آن

– شفاف‌سازی واقعی و مستمر درباره وضعیت اقتصادی

– تقویت نهادهای مشارکتی و ایجاد فضای گفت‌وگوی اجتماعی

– آموزش عمومی درباره پیامدهای رفتارهای جمعی و خطای ترکیب

– تشکیل گروه‌های تخصصی مستقل برای تحلیل و ارائه راه‌حل

تجربه کشورهایی که با بحران‌های مشابه روبه‌رو بوده‌اند، نکات مهمی به ما می‌آموزد. آلمان پس از جنگ جهانی دوم، با شفاف‌سازی و سیاست‌های سختگیرانه پولی، تورم افسارگسیخته را مهار کرد.

کره جنوبی در بحران مالی آسیا، با ایجاد نهادهای مستقل و ترویج آموزش اقتصادی، مسیر رشد پایدار را پیش گرفت.

کانادا و نیوزیلند نیز با نهادهای پولی مستقل و گفت‌وگوی مستمر با جامعه، توانسته‌اند انتظارات تورمی را کنترل کرده و ثبات اقتصادی ایجاد کنند.

بازگشت به مسیر توسعه تنها با همکاری جمعی، افزایش اعتماد، و آموزش عمومی میسر بوده و بوسیله آن می‌توانیم از این بحران عبور کرده و اقتصاد کشور را به مسیر توسعه و ثبات بازگردانیم.