به بهانه عید نوروز 1404 و توسعه فضاهای گردشگری قزوین

مصطفی حاجی کریمی ـ دبیر بازنشسته و باغدار سنتی

سال 1403 با همه خوشی‌ها و سختی‌ها گذشت و علیرغم کمبود آب و چالش‌های رو به افزایش باغستان قزوین، محصول پسته به طور نسبی برداشت شد. تقارن عید نوروز با ماه مبارک رمضان و حضورم در اماکن گردشگری قزوین ناگهان در ذهنم خاطره‌ای تداعی نمود. دوستان و هم‌کلاسی‌های دوران ابتدایی، دبیرستان و دانشگاه، هرگز فراموش نمی‌شوند و از یاد نمی‌روند. مخصوصا دوستان دوران دانشجویی، حالا می‌خواهد از هر شهری باشد. یکی از این دوستانم شیرازی است، چند دفعه‌ای هم به منزل ما قزوین آمده بود. شاید ده سال بود که همدیگر را ندیده بودیم، تا اینکه چند وقت پیش اصرار کرد که اگر فرصت کردی چند روزی بیا شیراز و همدیگر را ببینم. برنامه‌ریزی کردم و به اتفاق خانواده رفتیم شیراز منزل دوست دوران دانشجویی. هم بنده و هم این دوست گرامی پا به سن گذاشته‌ایم و  قیافه‌هایمان تغییر کرده و هر دو صاحب زن و زندگی شده‌ایم. طبق آدرسی که داده بود، رفتیم منزلشان در شیراز، شیراز شهر شعر و شاعری، شهر میراث‌های دیدنی، شهر بهار نارنج و تاریخ. بوی گل نارنج آدم را مست می‌کرد. چند روزی که در شیراز بودیم، در منزل دوستمان و با راهنمایی آن عزیز تا وقت اجازه می‌داد جاهای دیدنی را سعی کردیم ببینیم.

هرکجا که برای بازدید می‌رفتیم باید بلیط تهیه می‌کردیم، تا آنجا که یادم است نارنجستان، مسجد مشیرالدوله، پارک ارم، ارگ کریم‌خانی، حافظیه، سرای مشیر، بازار وکیل و سعدیه را دیدیم. اینها را گفتم تا برسم به اینجا که برای بازدید رفتیم باغ عفیف‌آباد. مخصوصا کلی از آنجا عکس گرفتم. درختان خشک چنار ده الی پانزده متری که بی‌ثمر بودند و با سیم‌بکسل‌های قوی و تیر آهن به هر شکل بود سر پا نگاه داشته شده بودند .

در ذهنم مقایسه‌ای با شهر عزیزمان قزوین کهن و باغستان خودمان کردم. آن وقت ما قدر باغ‌هایی که قدمت هزار ساله دارند و درختان مثمری که حداقل چهارصد تا پانصد سال عمر دارند چقدر دانسته‌ایم و می‌دانیم و آنها را به راحتی از بین می‌بریم!

جوان‌هایمان که جای خود دارند. پیرانمان حتی انگشت‌شماری هستند که فقط به فکر باغ خودشان نباشند و به فکر رسیدن آب به باغ همسایه هم باشند که اگر خشک شود دودش در چشم آن عزیز هم می‌رود. مسئولان عزیزمان هم به فکر مجدانه و عملیاتی باشند. همشهریان عزیزمان هم به فکر باشند. وسعت باغستان بی‌نظیر قزوین و مشکلات موجود آن واقعا نیاز به یک همت همگانی دارد تا این باقیمانده بی‌نظیر حفظ شود.

در ایام نوروز چندین سال است که از دغدغه افزایش تعداد گردشگر صحبت می‌شود و اینکه علیرغم عبور تعداد بسیار زیاد مسافر از آزادراه و شهر قزوین، متاسفانه همچنان قزوین سهم اندکی از جذب گردشگر و توسعه صنعت گردشگری دارد. در کنار فضاهای تاریخی و غذاها و شیرینی‌های مثال‌زدنی قزوین به نظر می‌رسد باغستان باز هم سهم و رتبه آخر را دارد و از این ظرفیت گردشگری حتی در حد شناساندن هم استفاده نمی‌شود. وسعت باغستان، آداب و رسوم باغداران و پیشینه تاریخی آن ظرفیت مناسبی برای گردشگران خواهد بود. یکی از آشنایان که در ایام نوروز از شهر اصفهان به باغستان آمده بود در کمال تعجب عدم استفاده از این ظرفیت بی‌مثال برای گردشگری را بیان می‌کرد. نبود زیرساخت‌های مناسب، نیاز به ساخت هتل‌ها و توسعه اماکن اسکان با رویکرد سنتی و متناسب با حال و هوای تاریخی قزوین، نیاز جدی به جذب سرمایه‌گذار، تغییر رویکرد از دیدگاه صرف حفظ و عدم تغییرات مناسب در باغستان به تعریف کاربری‌های متناسب با فضای گردشگری با حمایت و پشتیبانی مالکان همه و همه می‌توانند برنامه‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت مناسبی برای توسعه فضای گردشگری و استفاده از ظرفیت باغستان باشد.