یاداشت

دکتر اباذر کریمی ـ عضو آکادمی علوم اروپا و متخصص هوش مصنوعی در شماره گذشته «مغز دیجیتال»، درباره نقش هوش مصنوعی در مدیریت پسماند صحبت کردیم. اما این‌بار به سراغ موضوعی می‌رویم که با هوا، آب‌وهوا و زندگی روزمره همه ما در ارتباط است: «کاربرد هوش مصنوعی در پیش‌بینی دقیق‌تر وضعیت جوی» وقتی ابرها با داده‌ها سخن می‌گویند هواشناسی سنتی بر پایه مدل‌های فیزیکی و ریاضی بنا شده است، اما اکنون هوش مصنوعی با تحلیل میلیاردها داده آب‌وهوایی در حال تغییر این بازی است. الگوریتم‌های یادگیری عمیق می‌توانند با بررسی الگوهای تاریخی دما، رطوبت و باد، مسیر طوفان‌ها یا بارندگی‌ها...

محمد شهسواری بر اساس اعلام رسمی دولت، نرخ تورم سالانه کشور در مهرماه ۱۴۰۴ به 38/9 درصد رسیده است؛ رقمی که دامنه آن از 40/1 درصد برای دهک اول تا 38/2 درصد برای دهک دهم نوسان دارد. در ظاهر، این تفاوت اندک نشان می‌دهد تورم تقریبا بر همه طبقات جامعه فشار مشابهی وارد کرده، اما در واقعیت، اقشار حقوق‌بگیر و دهک‌های پایین بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند. در شرایط تورمی، مردم گرفتار توهم پولی می‌شوند؛ یعنی افزایش عددی درآمد خود را به‌اشتباه معادل افزایش قدرت خرید می‌پندارند. در حالی‌که ارزش واقعی پول کاهش یافته و سفره‌ی خانوار کوچک‌تر شده است....

حیدر ولی‌زاده کتاب «گولاک» (Gulag: A History) نوشته‌ی آن اَپلبوم، روزنامه‌نگار و پژوهشگر آمریکایی، یکی از جامع‌ترین و مستندترین آثار درباره‌ی نظام اردوگاه‌های کار اجباری اتحاد جماهیر شوروی است. این کتاب نخستین بار در سال ۲۰۰۳ منتشر شد و در سال ۲۰۰۴ جایزه‌ی پولیتزر برای کتاب غیرداستانی را برای نویسنده‌اش به ارمغان آورد. اثر اَپلبوم، حاصل بیش از یک دهه پژوهش در آرشیوهای تازه‌گشوده‌ی شوروی و گفت‌وگو با صدها بازمانده و شاهد مستقیم این اردوگاه‌هاست. او در این کتاب نه تنها تاریخ گولاک را بازمی‌گوید، بلکه سازوکارهای روانی و نهادی آن را تحلیل می‌کند؛ سازوکاری که توانست میلیون‌ها انسان را...

حیدر ولی‌زاده در سپهر روابط بین‌الملل و اندیشه سیاسی، همواره یک پرسش بنیادین مطرح بوده است: آیا سیاست، عرصه بی‌رحمانه قدرت است یا میدانی برای تحقق ارزش‌های انسانی؟ پاسخ به این پرسش، اندیشمندان را به دو جبهه  اصلی تقسیم کرده است: واقع‌گرایی (رئالیسم) که بر ضرورت حفظ منافع و بقا در جهانی پرخطر تاکید دارد و آرمان‌گرایی (ایدئالیسم) که بر امکان همکاری، صلح و پیشرفت اخلاقی در روابط میان دولت‌ها باور دارد. این جدال، نه یک بحث صرفاً تئوریک، بلکه زیربنای تصمیم‌گیری‌های کلان تاریخی و ساختار نهادهای بین‌المللی بوده است. مبانی نظری ایدئالیسم: اخلاق مقدم بر قدرت ایدئالیسم، برخلاف رئالیسم،...

ایلان پایه ـ مترجم: محمد مهدی‌پور در روزهایی به سر می‌بریم که آتش‌بس نصفه و نیمه بین حماس و اسرائیل امضا شده. مثل همه فیلم‌های هالیوودی؛ قهرمانی مو طلایی و چشم آبی با هدف تنها صلح و خیرخواهی و نه برای جایزه نوبل یا دستاوردی شخصی! طرفین جنگ را پای میز مذاکره نشاند و آنها را مجبور به پذیرش توافق برای پایان جنگ کرد. درگیری ظاهرا در سرزمین فلسطین پایان یافت، اسرا مبادله شدند و آوارگان در حال بازگشت به اردوگاه‌ها هستند؛ اما سوالی مهم همچنان بر سر میز باقی‌ست که پاسخ آن شاید مرز میان تفکرات سیاسی باشد: «چه...

قسمت 1 سمیه ذوالقدر ـ رئیس گروه آموزش همگانی روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب استان قزوین زنان، همان‌قدر که خانه را می‌چرخانند، می‌توانند مصرف آب را هم هوشمندانه مدیریت کنند. از شستن ظروف و لباس تا آبیاری گل‌ها و چک کردن شیرها. همین کارهای کوچک روزمره می‌تواند تاثیر بزرگی روی مصرف آب داشته باشد. وقتی زنان یاد می‌گیرند چطور آب را بهینه مصرف کنند، این آموزش‌ها به خانواده و اطرافیان منتقل می‌شود و یک زنجیره درست و پایدار شکل می‌گیرد. حتی در فعالیت‌های اجتماعی و خیرخواهانه، مثل جمع‌آوری آب باران یا کمک به روستاها، زنان می‌توانند تغییرات بزرگی ایجاد...

صدایش را می‌شود به سهولت شنید، آنگاه که از دلِ غرشِ موتورها و هیاهوی شهر برمی‌آید: «یک گل…لطفا… یک گل بخرید!» این یک درخواست ساده نیست؛ این، تمنایی است برای بقا. این، زمزم کودکی که دارد در کام ضرورت روزمره خفه می‌شود و هر جواب سربالایی که می‌شنود، سنگی است بر پنجره امیدش. غایت آرزوی او، فروش آن چند شاخه گل، کلافی سردرگم است از رویا و کابوس! فروش این گل‌ها یعنی نانی بر سفره، یعنی لبخندی بر لبِ مادر، یعنی یک شب خوابی بدون کابوس گرسنگی. این آرزو، برای او، بزرگ‌تر از قله‌هاست و دست‌نیافتنی‌تر از ستاره‌ها. و دخترک...

الهام مهدی‌پور ـ مهندس کشاورزی در دنیای پرشتاب امروز که تکنولوژی و زندگی شهری انسان را از طبیعت جدا کرده، بازگشت به خاک و سبزینه، شاید یکی از مؤثرترین روش‌های درمان بیماری‌های روانی و به‌ویژه افسردگی باشد. علم کشاورزی و پرورش گل و گیاه در خانه یا گلخانه، نه‌تنها منبع تولید غذا و زیبایی است، بلکه نقش موثری در سلامت روان ایفا می‌کند. گل و گیاه، درمان‌گر خاموش تحقیقات روانشناسی در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که تعامل روزانه با گیاهان، باعث کاهش سطح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) شده و فعالیت امواج آلفای مغز را که مرتبط با آرامش و تمرکز...

سعیده علوی قزوین، شهری با پیشینه‌ای کهن و جایگاهی ممتاز در تاریخ ایران، از دیرباز به عنوان یکی از کانون‌های تمدن، فرهنگ و معماری شناخته شده است. این شهر که در دوره صفویان پایتخت ایران بود، امروز با بیش از هزار اثر تاریخی ثبت‌ شده، یکی از غنی‌ترین شهرهای کشور از نظر میراث فرهنگی به شمار می‌رود. با این حال، قزوین در عرصه مدیریت میراث فرهنگی و معرفی ظرفیت‌های گردشگری خود، با چالش‌های جدی مواجه است. این گزارش به بررسی علل این وضعیت، پیامدهای آن و راهکارهای پیشنهادی برای احیای جایگاه فرهنگی قزوین می‌پردازد. در بافت تاریخی قزوین، آثار برجسته‌ای...

آرزو سلخوری ناترازی انرژی در ایران، امروز دیگر نه فقط مسئله‌ای فنی بلکه چالشی در سطح امنیت ملی و توسعه پایدار است. رشد مصرف در بخش خانگی، صنعتی و کشاورزی، با ظرفیت تولید فعلی همخوانی ندارد و این شکاف، هر سال فشار بیشتری به شبکه برق وارد می‌کند؛ در چنین شرایطی، آینده مدیریت انرژی وابسته به تصمیم‌های خلاقانه‌ای است که از مقیاس‌های کوچک آغاز می‌شود، نه از پروژه‌های عظیم و پرهزینه. استان قزوین با اجرای طرح احداث نیروگاه‌های کوچک‌ مقیاس و سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی، یکی از نخستین استان‌هایی است که این تغییر نگاه را در عمل پیاده کرده است. هدف...