تاریخی

اسیر و سردرگم در استراتژی جنگ‌افروزی حیدر ولی‌زاده بارها شاید در رسانه‌های مختلف شنیده باشید که نئوکان‌ها عامل اصلی تحریک دونالد ترامپ برای جنگ با کشورهای دیگر، به‌ویژه در دوره دوم ریاست‌جمهوری او، هستند. گفته می‌شود این جریان، در مقایسه با طرفداران جنبش «ماگا»  احتمالا تاثیر بسیار بیشتری بر ترامپ دارد. در این مقاله قصد داریم به ایدئولوژی و عملکرد نئوکان‌ها در سیاست خارجی ایالات متحده در دهه‌های گذشته بپردازیم و البته تاثیر این طیف را بر تصمیمات جنجالی آمریکا، از جمله تجاوز به ایران، مورد بررسی قرار دهیم. نئوکان‌ها افرادی در بدنه سیاست ایالات متحده آمریکا هستند که طرفدار...

حیدر ولی‌زاده در نظام بین‌الملل واقع‌گرای امروز، «قدرت» حرف اول را می‌زند. دولت‌هایی که ابزارهای نفوذ بیشتری در اختیار داشته باشند؛ در تامین منافع ملی خود موفق‌تر عمل می‌کنند. تنگه‌ها و آبراه‌های راهبردی به دلیل موقعیت منحصربه‌فرد خود، همواره به عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای ژئوپلیتیکی برای افزایش قدرت بازیگری دولت‌ها در معادلات جهانی نقش داشته‌اند. استفاده از ابزار تنگه هرمز نیز به ایران این قابلیت را می‌دهد که از یک بازیگر منطقه‌ای به بازیگری تاثیرگذار در عرصه جهانی تبدیل شود. این ابزار ژئوپلیتیک، فارغ از آورده‌های اقتصادی، از جنبه‌های سیاسی و نظامی دارای ارزشی غیرقابل انکار است. یکم: ابعاد...

کتاب «رویای آمریکایی (The American Dream) » نوشته‌ مورخ و متفکر چپ‌گرای آمریکایی، هاوارد زین، اثری است که در آن نویسنده با نگاهی تاریخی، تحلیلی و منتقدانه به مفهوم «رویای آمریکایی» می‌پردازد؛ رویایی که به‌طور رسمی با وعده‌هایی چون آزادی، عدالت، فرصت برابر، دموکراسی و کامیابی اقتصادی تعریف شده، اما از نگاه زین، واقعیت آن بسیار پیچیده‌تر، متناقض‌تر و آمیخته با تضادهای سیاسی ـ طبقاتی است. او برخلاف روایت‌های رسمی و خوش‌بینانه، ریشه‌های رویای آمریکایی را در ساختارهای اقتصادی نابرابر، تاریخ خشونت‌آمیز، استعمار داخلی، تبعیض نژادی و منافع گروه‌های صاحب قدرت ردیابی می‌کند و می‌کوشد نشان دهد که چگونه این...

حیدر ولی‌زاده تاریخ بشر، گواه گریزناپذیری جنگ در طول اعصار بوده است. این پدیده، چه در قامت مهاجم و چه مدافع، چه در مقیاس محدود و چه تمام‌عیار، و با هر مدتی که به طول انجامد، در نهایت به شکلی از توافق، آتش‌بس یا صلح ختم می‌شود. اما پرسش بنیادین این نیست که چگونه جنگ پایان می‌یابد، بلکه چگونگی دستیابی به صلح، کیفیت، شرایط و پایبندی به آن است. دستیابی به صلح، گرچه دشوار، اما غالبا آسان‌تر از حفظ، حراست و مراقبت از آن است. در این میان، ایدئولوژی‌ها و اندیشه‌های سیاسی مختلف، رویکردهای گوناگونی به مقوله صلح و نحوه...

حیدر ولی‌زاده مهم‌ترین و چه بسا موثرترین ابزاری که دشمنان ایران در سال‌های اخیر، در کنار جنگ سخت، آشوب و تحریم‌های اقتصادی به کار گرفته‌اند، جنگ نرم، جنگ رسانه‌ای و جنگ روانی بوده است. ابزاری که باوجود تاکیدات فراوان رهبر شهید انقلاب اسلامی برای مقابله با آن، چندان مورد توجه قرار نگرفت و متاسفانه آسیب‌ها و زیان‌های آن در حوادث، آشوب‌ها، جنگ‌های تحمیلی و… مشاهده گردید. تجربه نشانگر این مهم است که پس از پایان جنگ تحمیلی آمریکایی ـ صهیونیستی علیه ایران و با بازگشت اینترنت و ارتباطات به شرایط عادی، این موضوع باید جدی تلقی شود تا مجددا شاهد...

حیدر ولی‌زاده تاریخ، حامل ذاتی شگرف و پیچیده است؛ نه صرفا مجموعه‌ای از رویدادها، بلکه داستانی در حال تکامل که با گذر زمان، پرده از اسرار و ابعاد پنهان حقایق برمی‌دارد. هرچه از غبار حوادث فاصله می‌گیریم، دودهای سیاهی که از جبهه‌بندی‌ها، تبلیغات و پروپاگانداها برپا شده‌اند، فرو می‌نشینند. در این سکون نسبی، پرسش‌هایی که روزگاری در هاله ابهام فرو رفته بودند، پاسخی روشن می‌یابند. این روشنگری، نه تنها از ماهیت خود رویدادها نشأت می‌گیرد، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از «فلسفه تاریخ» است. فلسفه تاریخ، به مثابه شاخه‌ای عمیق از تفکر، به بررسی ماهیت، هدف و معنای سیر تمدن بشری می‌پردازد...

حیدر ولی‌‌زاده سال ۹۶۲ هجری قمری (۱۵۵۵ میلادی)، نه تنها برای ایران، بلکه برای موازنه‌ی قدرت در خاورمیانه یک نقطه‌ی عطف بنیادین بود. شاه طهماسب اول، پادشاهی که با «صبر استراتژیک» و سیاست «تاخیر و فرسایش»، نهال لرزان دولت صفوی را از طوفان‌های سهمگین سلیمان قانونی عبور داده بود، پس از امضای پیمان صلح آماسیه، دست به مخاطره‌آمیزترین تصمیم دوران سلطنتش زد. او که پایتخت پیشین (تبریز) را بارها در آستانه‌ سقوط دیده بود، دستور داد مرکز ثقل امپراتوری به قزوین منتقل شود. این جابه‌جایی، صرفا یک تغییر آدرس اداری نبود؛ بلکه بیانیه‌ی سیاسی دولتی بود که می‌خواست از یک...

حیدر ولی‌زاده قرن دهم هجری (شانزدهم میلادی) برای ایران، سده‌ی رستاخیز ملی و مذهبی بود. در حالی که شرق و غرب فلات ایران میان دو لبه‌ی قیچی امپراتوری عثمانی و ازبکان شیبانی فشار سهمگینی را تحمل می‌کرد، قزوین به عنوان «نقطه اتکای مرکزی» در نقشه‌ی جدید صفویان ظهور کرد. دوران شاه اسماعیل اول (۹۰۷ تا ۹۳۰ هجری) را نباید تنها یک دوره‌ی نظامی دانست؛ این عصر، زمان «استحاله هویتی» قزوین است. شهری که از زیر آوار حکومت‌های ترکمان برخاسته بود، حالا باید خود را برای میزبانی از حکومتی آماده می‌کرد که ادعای پیوند زمین و آسمان (سلطنت و سیادت) را...

حیدر ولی‌زاده قرن نهم هجری (پانزدهم میلادی) در تاریخ فلات ایران، فصلی آکنده از ناپایداری‌های سیاسی و در عین حال، شکوفایی‌های آرام و تدریجی است. این سده که با نام «عصر ترکمانان» گره خورده، برای قزوین حکم یک کوره گدازان را داشت که ناخالصی‌های اداری را زدود و شهر را برای پذیرش ردای پایتختی در سده‌ی بعد آماده کرد. پس از فروکش کردن طوفان تیموری، قزوین نه تنها باید زخم‌های باقی مانده ناشی از یورش‌های «صاحب‌قران» را التیام می‌بخشید، بلکه مجبور بود میان دو قدرت نوظهور و متخاصم، یعنی قراقویونلوها (بارانیان) و آق‌قویونلوها (بایندریان)، تعادلی استراتژیک برقرار کند. در ادامه...

حیدر ولی‌زاده قرن هشتم هجری در تاریخ ایران و به‌ویژه منطقه عراق عجم، دوران گذار از نظم آهنین مغولی به آشوب خلاق ملوک‌الطوایفی است. برای قزوین، این سده نه یک دوره سکون، بلکه کوره گدازانی بود که هویت نوین شهر را صیقل داد. اگر قرن هفتم سده‌ی «بقا در برابر طوفان» بود، قرن هشتم سده‌ی «تثبیت زیربناها و بازتعریف فرهنگی» است. در این دوران، قزوین میان دو قطب ایستاده بود: از یک سو میراث اداری دیوان‌سالاران ایلخانی که شهر را به شکوهی نسبی رسانده بود، و از سوی دیگر، ظهور قدرت‌های محلی و در نهایت یورش‌های سهمگین تیمور که جغرافیای...