گرانی، ارمغان جنگ یا ترک فعل مدیران؟

محمد بهرامی

در هفته‌های اخیر شاهد رشد بی‌رویه قیمت برخی از کالاهای اساسی و وسایل سوپر مارکتی بوده‌ایم که معلوم نیست از کجا نشأت می‌گیرد، با وجود این که مسئولین مدام اعلام می‌کنند قیمت کالاهای اساسی تغییری نخواهد داشت اما بازار چیز دیگری را نشان می‌دهد، در حالی که در بحبوحه جنگ، مرغ و گوشت هم فراوان بود و هم قیمت مناسبی داشت (مرغ 250 تا 260 هزار تومان)، اکنون که در شرایط آتش‌بس هستیم قیمت این اقلام  حداقل 100 هزار تومان افزایش یافته است.

در سوپرمارکت‌ها نیز شاهد روند رشد عجیب برخی از قیمت‌ها بوده‌ایم، تخم‌مرغ به دانه‌ای 20 هزار تومان رسیده است و برخی از انواع بیسکوئیت‌ها 40 تا 60 هزار تومان افزایش قیمت داشته‌اند، لبنیات هم که برای گرانی، طبق معمول از کسی اجازه نمی‌گیرد و هر هفته افزایش قیمت دارد و برخی از انواع برندهای لبنیات، فارغ از اینکه شرایط مردم چگونه است، در شش ماه اخیر حداقل 4 بار افزایش قیمت داشته‌اند، ماکارونی هم که با تایید تصمیم‌سازان، 31 درصد رشد قیمت داشت.

بازار لوازم‌خانگی در اوج گرانی راکد مانده و کسی توان خرید ندارد و به اصطلاح کسبه این بازار چرت می‌زنند، فعالان بازار مسکن نیز شرایط چندان بهتری ندارند، چرا که کسی توان خرید ملک ندارد، مستاجر پول ندارد تا خانه بخرد و مالک نیز می‌ترسد تا خانه‌اش را بفروشد یا عوض کند؛ چرا که ممکن است دیگر نتواند چیزی بخرد.

بازار طلا و ارز نیز مشتری چندانی ندارد، چرا که قیمت‌ها ثابت نیست و مردم از ترس اینکه مبادا سرمایه‌شان از بین برود، نه می‌خرند و نه می‌فروشند (البته بجز حدود 5درصد مردم). از این‌رو مردم فقط روی خرید مایحتاج ضروری خود معطوف شده‌اند و به قولی فقط گذران امور می‌کنند اما مدتی است که همین گذران امور هم با مشکل مواجه شده است .

در اینکه خواسته یا ناخواسته، جنگ تاثیر خود را بر اقتصاد گذاشته حرفی نیست، به‌واسطه تحریم‌ها و محاصره دریایی آمریکا، برخی مواد اولیه و مواد خوراکی دام و طیور، یا وارد نمی‌شود و یا اگر هم وارد شود با قیمت بیشتری به دست تولیدکننده می‌رسد، این امری کاملا طبیعی است که روی قیمت نهایی محصولات نیز تاثیر می‌گذارد، کما اینکه می‌بینیم با تخریب صنایع پتروشیمی، قیمت محصولات پلاستیکی از جمله نایلون، چندین برابر شده است. گرانی پلاستیک، خود به خود روی قیمت تمام اجناسی که بسته‌بندی پلاستیکی دارند هم تاثیر گذاشته است و روی قیمت برخی از این محصولات 15 تا 20 درصد رفته، اما ظاهرا این هنوز اول کار است و شرکت‌ها محصولاتی را که اکنون به بازار می‌دهند از تولیدات قبل از جنگ است و در روزها و هفته‌های آینده احتمال افزایش مجدد قیمت‌ها نیز وجود دارد.

اما برخی از اقلام از سوی دولت ارز دریافت می‌کنند و به اصطلاح با ارز ترجیحی وارد می‌شوند مانند دارو، مواد غذایی و تجهیزات پزشکی. در هفته‌های گذشته شاهد روند رو به رشد افزایش قیمت برخی داروها و تجهیزات پزشکی نیز بوده‌ایم، با وجود اینکه برخی از داروها در داخل کشور تولید می‌شوند اما یا کمیاب شده‌اند و یا اصلا نبوده‌اند، مواد غذایی نیز همین‌گونه بوده است برخی اقلام وارداتی، با وجود ترخیص از گمرک، به دست  مصرف کننده نرسیده است. تنها یک احتمال در این زمینه وجود دارد و آن اینکه مثل همیشه توسط عده‌ای دپو شده باشند تا با قیمت بالاتری به‌ فروش برسند، اینجا دیگر ربطی به جنگ ندارد، ترک فعل مدیران در پیگیری از حقوق مردم است که باعث بروز چنین مشکلاتی می‌شود .

هر چه هست، افزایش 45 درصدی حقوق کارگران (که احتمالا 60 درصد هم باشد) در همین ماه‌های ابتدایی سال از بین رفت (تازه اگر موفق شده باشند تا سر کار روند) با افزایش قیمتی که در ماه‌های آینده خواهیم داشت، تورم دوباره اوج می‌گیرد و قشر کارگر دوباره به پله اول سقوط می‌کند. البته که گریزی از این افزایش قیمت‌ها نیست؛ چرا که بعضا مقابله با آن، عواقب بسیار بدتری دارد. در این راه فقط دولت می‌تواند تا حدودی گره از کار مردم باز کند آن هم با روش‌هایی مثل کالابرگ و افزایش یارانه نقدی. رقم فعلی کالابرگ نیز به زودی دیگر جواب نخواهد داد و دولت برای حفظ زندگی مردم می‌بایست آن را افزایش دهد تا مردم زیر بار تورم له نشوند؛ چرا که مردم ما شایسته زندگی بهتر از آنچه که دارند هستند و این را در تمام روزها و شب‌های جنگ رمضان ثابت کرده‌اند.