«روابط عمومی» باید افق و راهبرد داشته باشد

گفت‌وگو- مریم بهبهانی‌فر

مقدمه

به مناسبت روز ملی ارتباطات و روابط عمومی (27 اردیبهشت ماه) روز بزرگداشت مردم‌داری، مردم‌سالاری و احترام به افکار عمومی، پس از مدتها به صورت اتفاقی یکی از مدیران پیشکسوت روابط عمومی استان را دیدم و همچون همیشه با روی گشاده و چهره خندان ایشان روبرو شدم.

 پس از احوال‌پرستی به دلیل این که خودم دانش‌آموخته دانشگاه آزاد تاکستان هستم و ایشان سال‌ها در حوزه اطلاع‌رسانی از همراهان صمیمی با اصحاب رسانه بود؛ این پیشکسوت حوزه ارتباطات را به مصاحبه دعوت کردم.

وی هرچند که مصاحبه در فضای سیاسی امروز را «خودی نشان دادن و مطرح شدن برای مسئولیت» می‌دانست از آنجایی که همواره تعاملی صمیمانه با اصحاب رسانه داشته است این بار هم با ما همراه شد و دعوت رسانه ما را پذیرفت.

او با وجود آنکه که فردی رسانه‌ای با کارنامه‌ای زرین در این حوزه و در حوزه ارتباطات است می‌گوید: «روابط عمومی قلب تپنده سازمان؛ پل ارتباطی هر دستگاهی با رسانه می‌باشد.»

آن چه از نظرتان می‌گذرد؛ مصاحبه روزنامه ولایت با «علیرضا بابا»، مدیر کل اسبق روابط عمومی استانداری قزوین و مدیر فعلی روابط عمومی دانشگاه آزاد تاکستان است.

n  به عنوان یکی از پیشکسوتان عرصه ارتباطات تعریف شما از روابط عمومی چیست؟

به نظر من، روابط عمومی یعنی مردم؛ یعنی جمهور. ببینید در گذشته نه چندان دور و در سال 1330 در شرکت نفت، نام روابط عمومی (P.R) اصلا «مردم‌سرا» بود؛ یعنی اینکه ملت روابط عمومی را خانه خود می‌خواندند که این یک مدل مبنایی است؛ البته در کنار این تفکر تعاریفی همانند پل ارتباطی، صدای مردم، رابط سازمان با بیرون برای روابط عمومی داریم.

n  آیا مدلی یا مدل‌های دیگری هم در روابط عمومی‌ها داریم؟

من پیش از اینکه سوال شما را پاسخ دهم باید به این نکته اشاره کنم که قریب 90 – 80 سال است که ما واژه‌ای مصطلح به نام «افکار عمومی» را اشتباه به کار می‌بریم. عقیده و رای، شناختی گذرا است و در شکل‌گیری آن، ما منطقی نمی‌بینیم. در حالی که فکر هر انسانی بر پایه تعقل است و این را اشتباها روابط عمومی‌ها استفاده می‌کنند.

واقعیت این است که برخی از مدیران تمایل دارند روابط عمومی‌، آنها را تعریف و تمجید کند و روابط عمومی آن سازمان‌ها هم اغلب ستایشگران خوبی هستند. این مدل روابط عمومی‌ها، روابط عمومی‌های «توجیه‌گر» هستند. از طرفی شرح رویداد و حوادث را روابط عمومی‌ها بیان می‌کنند که این مدل را (تبیین‌گر) می نامند؛ اما یک مدل دیگر هم داریم که روابط عمومی، افق، برنامه و راهبرد دارد. در تعیین سیاست‌ها و خط‌مشی سازمان مشارکت می‌کند؛ مشاور یا مشاور عالی سازمان است نه مشاور اسمی. این مدل، مدل «تحلیل‌گر» است.

n  روابط عمومی دیگر چه وظایفی دارد؟

روابط عمومی‌ها وظایف متعددی دارند؛ اما مهمترین کارکرد آنها نیازسنجی و افکارسنجی بوده که لازمه روابط عمومی‌ می‌باشد. این نیز بر چهار پایه شامل: برنامه‌ریزی، اجرا، ارزیابی و نیازسنجی استوار است که در حقیقت مدل حرفه‌ای‌تر از روابط عمومی تعریف می‌شود. موضوعی که خیلی علاقه‌مند هستم اشاره کنم، این است که روابط عمومی‌ها علاوه بر رفتارشناسی و مخاطب‌شناسی، با نفوذ بر افکار عمومی و تاثیر بر آن مواجه هستند و اطلاع‌یابی از اطلاع‌رسانی متمایز است که این قسمت مفقوده است.

n  لطفا درباره روابط عمومی دیجیتال (الکترونیک) در دنیای امروز هم برای ما توضیحاتی بفرمائید.

ما از عصر ارتباطات یا انفجار اطلاعات یا دهکده شیشه‌ای خیلی وقت پیش عبور کرده‌ایم. اکنون سرعت انتقال رویدادها، حوادث و اخبار به حدی بالا است که در همین لحظه‌ای که با شما صحبت می‌کنم روزانه قریب به 15 میلیون رویداد خبری توسط خبرگزاری‌ها و وسایل ارتباط جمعی منعکس می‌شود. لازم است به این نکته هم اشاره کنم که روابط عمومی الکترونیکی به لحاظ محتوا و مفهوم، تفاوتی با روابط عمومی سنتی ندارد. روابط عمومی الکترونیکی که در جامعه به اسم (فضای مجازی) می‌شناسیم در این بستر است. در این بستر ظرفیت‌سازی می‌شود و  روابط عمومی فرصتی است برای ارسال سریع مطالب و اخبار خودشان که در روابط عمومی‌ها تهیه می‌شود. اما با وجود این همه هجمه از اطلاعات در فضای مجازی، هنوز هم تشنگی برای جراید و نشریات مکتوب وجود دارد.