رزماری گیاهی برای تقویت حافظه و سایر بیماری‌ها

ترجمه و تدوین: ا. امیردیوانی

نَرویَد بر زمین هرگز گیاهی

که ننوشته‌ست بر برگش دوایی

(نظامی)

رزماری گیاهی است که نماد وفاداری، پایبندی و علاقه‌مندی بین عشاق می‌باشد و در فارسی بیشتر به آن «اکلیل کوهی»، «رومارون» یا همان «رزماری» می‌گویند. این گیاه به «Herb of mrmory» (گیاه یادآوری‌کننده) شهرت دارد.

ضمنا به «شبنم دریا» نیز معروف است چون کلا در کنار اقیانوس‌ها و دریاها می‌روید. دیرینه بهره‌برداری‌اش به پیش از سده وسطی برمی‌گردد که در آن زمان به منزله تقویت‌کننده حافظه به کار می‌رفت. رومیان باستان قبل از ملل دیگر به کاشت رزماری اقدام می‌کردند. این گیاه به ویژه در بین یونانیان محبوبیت خاصی داشت. بدین نحو که دانشجویان به هنگام امتحانات، برگ‌های آن را در خانه‌هایشان سوزانده و دودش را می‌بوییدند یا اینکه حلقه‌ای از گل‌های گیاه رزماری را در طول امتحانات بر گردنشان می‌آویختند.

در قرن‌های نخستین میلادی از طریق جوشاندن، نوعی روغن از این گیاه به دست آمد که البته استخراج عصاره آن به شکل محلول الکلی در سال 1330 میلادی صورت گرفت. درختچه یاد شده اولین بار به وسیله ادوارد سوم سده 14 میلادی در انگلستان کاشته شد که عمری معروفیت گیاه به همین علت است. در قرن 16 میلادی هم شاخه‌هایش را در آرامگاه فراعنه مصر یافتند و در همین سده بود که تقطیر گل‌های گیاه توسط الکل انجام پذیرفت و چون «ایزابل» (ملکه هنگری) که در 72 سالگی به روماتیسم و نقرس مبتلا بود با اسانس مزبور مداوا شد، تصور نمود دارویی به دست آورده که قادر است جوانی و زیبایی از کف رفته را بازگرداند. از همین روی، اسانس مذکور به اسانس «ملکه هنگری» هم موسوم گردید. در سال 1685 میلادی دانشمندی به نام «kunkel» از اسانس رزماری، گونه‌ای کامفر به دست آورد. در قرن 19 اثر این اسانس بر روی عضلات و مفاصل مطالعه شد. پیامد این بررسی‌های علمی آن شد که رزماری در قرن 20 میلادی میان مردم شهرت مخصوصی بیابد.

این گیاه بومی ایران نیست ولی طی سال‌های متمادی به ایران آورده شده است. و امروزه با آب و هوای ایران سازگاری دارد. این درختچه همیشه سبز دارای طبیعت گرم و خشک، تند و تلخ است و زمان گلدهی‌اش ماه اردیبهشت می‌باشد.

رزماری در واقع درختچه‌ای مدیترانه‌ای است که یک نیروبخش عالی شمرده می‌شود و پیوسته به واسطه‌ انرژی‌زا بودن مورد توجه قرار گرفته است. در عین حال موجب آرامش قلب، سرحالی و شادمانی می‌شود. ضمنا سالیان زیادی است که به عنوان ادویه و چاشنی برای معطر کردن اغذیه کاربرد دارد. تاحدودی درمانگر خستگی و افسردگی‌های متوسط نیز می‌باشد. به همین منظور 2 قاشق چایخوری از گیاه خشک شده را در مقداری آب جوش دم کرده و بنوشید. اگر فراموشکار و حواس‌پرت هستید، مقداری از اسانس رزماری را در یک دستمال ریخته و روزانه 4 مرتبه استنشاق کنید یا آن را در دستگاه مخصوص تبخیر اسانس ریخته و رایحه ناشی از تبخیر آن را استنشاق کنید.

ضمنا رزماری سبب افزایش اشتها می‌شود و به تسکین و کاهش نفخ کمک کرده و ورم شکم را می‌کاهد. برای این منظور یک قاشق چایخوری از برگ‌های گیاه فوق را در قدری آب جوش دم کرده و میل کنید.

از این گیاه به عنوان گرم‌کننده هم استفاده می‌شود. برای دستان و پاهای یخ‌کرده. یک قاشق چایخوری رزماری را در آب جوش دم کرده و بنوشید یا 15 قطره از اسانس آن را در 30 میلی‌لیتر از یک روغن حامل ریخته و دست‌ها و پاهای یخ کرده را با آن ماساژ دهید.

رزماری اثر تحریک‌کننده بر روی جریان خون دارد و باعث بهبود التهاب مفاصل می‌شود. به همین دلیل 5ـ 3 قطره اسانس رزماری را به وان آب گرم اضافه کرده و چند دقیقه در آن دراز بکشید. همچنین می‌توانید با افزودن 25 قطره اسانس رزماری به 30 میلی‌لیتر از یک روغن حامل نظیر روغن بادام، نواحی بالا و پایین مفصل آسیب‌دیده را ماساژ دهید.

چنانچه ماهیچه یا عضله شما رگ به رگ شده است، 30 گرم از برگ‌های خشک شده رزماری را با مقداری آب داغ درآمیخته و به صورت یک مرهم با استفاده از یک دستمال تمیز به عضله رگ به رگ شده ببندید، یا محل مورد نظر را با 20 قطره اسانس به همراه 30 میلی لیتر از یک قطره روغن حامل ماساژ دهید. برای تقویت پوست سر و جلوگیری از ریزش مو 5ـ3 قطره از اسانس رزماری را به 10 میلی لیتر روغن زیتون افزوده و پوست سر را با آن ماساژ دهید. رزماری دارای اثرات ضدعفونی‌کننده و پاک‌کننده نیز می‌باشد. در صورت ابتلا به برنشیت (التهاب مجاری تنفسی) و گرفتگی بینی و سینوس‌ها می‌توانید 8ـ 6 قطره از اسانس رزماری را به کاسه آب جوشیده خنک شده افزوده و استنشاق نمایید. فراموش نکنید از به کار بردن اسانس‌ها به صورت مستقیم، چه خوراکی و چه موضعی به‌شدت خودداری نمایید.