10 نکته برای گوش دادن فعال

ترجمه: آرش شایسته‌نیا ـ پژوهشگر حوزه ارتباطات انسانی

گوش دادن یکی از مهارت‌های مهم در تمام زمینه‌های زندگی است؛ چه آن زمانی که بیماری از مشکلات سلامتی خود می‌گوید؛ چه آن زمانی که با همکاران خود هستیم و چه آن زمانی که با خانواده خود و یا در کنار سایر وابستگان خود هستیم.

اما باید بپذیریم که بسیاری از ما در «گوش دادن» آن قدری که دوست داریم خوب باشیم؛ خوب نیستیم.

وقتی نشان دهید که واقعاً به صحبت دیگران گوش می‌دهید، برای شخصی که با شما صحبت می‌کند؛ شنیدن شما برای او بسیار لذت بخش است و حتی شما نیز از آن سخنان بهره بیشتری خواهید برد. این گوش دادن «گوش دادن فعال» نامیده می‌شود که می‌تواند از سوء‌تفاهم جلوگیری کرده و حتی به کاهش احتمال بروز درگیری کمک کند.

در این جا 10 راه آسان برای موثرتر کردن ارتباط شما و ایجاد احساس ارزشمندی در طرف مقابل بیان شده است.

1ـ به هنگام گفت‌وگو، با مخاطبان خود تماس چشمی داشته باشید.

تماس چشمی، بخش مهمی از گفت‌وگوی چهره به چهره است. اما به یاد داشته باشیم که تماس چشمی بیش از حد می‌تواند ترسناک باشد. بنابراین خوب است تا هنگام سخنرانی و یا هنگام گفت‌وگو این تماس چشمی را با موقعیتی که در آن قرار گرفته‌اید؛ وفق دهید.

سعی کنید به هنگام گفت‌وگو با مخاطب یا مخاطبان خود، تماس چشمی را هر پنج ثانیه یا بیشتر قطع کنید و یا برای اینکه نشان دهید به صحبت‌های او با دقت گوش می‌دهید، پنج ثانیه به چشم‌هایش نگاه کنید؛ سپس به نگاه کردن به دهان مخاطبان خود بروید. موقع گوش کردن به سخنان مخاطب خود به دوردست و یا به پایین نگاه نکنید. وقتی به دوردست و یا پایین نگاه کنید نشان می‌دهد که دوست ندارید مخاطب شما ادامه دهد.

شکل و وضعیت بدن خود را بررسی کنید و مطمئن شوید که باز است. به هنگام گفت‌وگو دست‌های خود را درهم گره نکنید و یا پاهای خود ضربداری نکنید. این‌ها نمونه حالاتی است که شما را در شکل دفاعی و یا بسته نشان می‌دهد. به گونه‌ای بنشینید که نشان دهد که مشتاق گفت‌وگو با او هستید.

2ـ به نشانه‌های غیرکلامی هم «گوش دهید»

به آن چه که طرف مقابل شما با «زبان بدن» خود می‌گوید؛ توجه کنید. صورت او (حالت چشم‌ها و ابروها، لحن و تون صدا و حتی سرخی گونه‌ها) می‌تواند به اندازه آن چه در کلمات او گفته می‌شود؛ با شما حرف داشته باشد. هنگامی که او لبخند می‌زند یا دستان خود را  به صورت تدافعی روی هم قرار می‌دهد و یا طوری چشمان خود را می‌مالد؛ نشان‌دهنده وضعیت روحی و روانی او خواهد بود. به طور نمونه می‌توان گفت هنگامی که با فردی تلفنی صحبت می‌کنیم؛ شدت لحن یا پایین بودن صدا می‌تواند نشانه‌های فراوانی برای ادامه صحبت باشد.

3ـ قطع نکنید

صحبت خود را با مخاطبتان به یک باره قطع نکنید. وقتی به یک باره صحبتان قطع می‌شود این کار برای طرف مقابل ناامیدکننده می‌شود و این تصور را به وجود می‌آورد که حتما از او مهم‌تر بوده‌اید و فرصتی برای شنیدن حرف‌هایش ندارید. اگر به واقع حرف‌های مخاطب‌تان شنیدنی نبوده یعنی تکراری است و بیش از آن چه او می‌گوید؛ می‌دانید، باز هم اجازه دهید تا او حرف‌های خود را بزند.

گاهی دیده شده است که برخی از افراد به هنگام صحبت چند ثانیه مکث می‌کنند. به یاد داشته باشید، یک مکث یا چند ثانیه سکوت به این معنی نیست که شما باید وارد حرف او شده و ادامه گفت‌وگو را از او سلب کنید. اجازه دادن به طرف مقابل، درک پیام او را برای شما آسان‌تر می‌کند. اگر در حین گفت‌وگو طرف مقابل شما سکوت چند ثانیه‌ای داشت؛ او را تا تکان دادن سر یا تکان دادن دست و یا سایر اعضای بدن که بیانگر تاکید شما به ادامه گفت‌وگو باشد؛ راهنمایی کنید.

4ـ  بدون قضاوت، یا نتیجه‌گیری سریع؛ فقط گوش کنید.

روی صحبت‌های طرف مقابل خود تمرکز کنید و به دقت به آن‌ها گوش کنید و تصور نکنید که می‌دانید او پس از این چه چیزی خواهد گفت. اگر شروع به واکنش احساسی نسبت به آن چه گفته است، کنید؛ این کار او می‌تواند مانع از بیان ادامه حرف او و محرومیت شما از شنیدن حرف‌های بعدی او شود.

5ـ هنگام گفت‌وگو برای بیان جمله‌های بعدی برنامه‌ریزی نکنید

شما به هنگام گفت وگو با مخاطبان خود نمی‌توانید به طور همزمان هم گوش کنید و شنونده فعال باشید و هم برای ادامه گفت‌وگو در ذهن خود برنامه‌ریزی جمله‌های بعدی را داشته باشید.

6ـ نشان دهید که در حال گوش دادن هستید

زمانی که دیگران با شما مشغول گفت‌وگو هستند، سر خود را به نشان «توجه» تکان دهید، گاهی لبخند بزنید و گاهی هم از کلمه‌هایی مانند «بله» و یا «خیر» و از این دست  استفاده کنید تا نشان دهید که به سخنان او گوش می‌دهید. این کار شما آنان را به ادامه گفت‌وگو تشویق می‌کند. اگر به هنگام گفت‌وگو به ساعت خود نگاه کنید، بی‌قراری کنید و یا با مو یا ناخن خود بازی کنید؛ نشان از عدم اهمیت‌تان به طرف گفت‌وگو است.

7ـ نظرها یا راه‌حل‌های خود را تحمیل نکنید

گوش شنوا و فرد حامی می‌تواند بسیار مفیدتر از گفتن و یا دادن چیزی به کسی باشد. وقتی یکی از عزیزان ما مشکل بیماری دارد و سلامتی او در خطر است و احتمالاً می‌خواهد این مشکل را به شما بگوید تا او را راهنمایی کنید؛ توصیه‌های الزام‌آور خود را در مورد کارهایی که باید انجام دهد؛ تحمیل نکنید.

اگر در واقع دارای راه حل اساسی هستید و قصد دارید تا آن را ارایه کنید؛ ابتدا از آنان سوال کنید که آیا می‌خواهند آن‌ها پیشنهادها را بشنوند؟

8ـ متمرکز بمانید

اگر تمرکز کردن روی صحبت‌های طرف گفت‌وگوی‌تان دشوار است، سعی کنید کلمات او را در ذهن خود تکرار کنید؛ تکرار این حرف‌ها، تمرکزتان را تقویت و به شما کمک می‌کند تا بر سخنان مخاطب‌تان تمرکز کنید.

بهتر است به هنگام گفت‌وگو سعی کنید تا عواملی را که سبب حواس‌پرتی شما می‌شود؛ مانند گوش دادن به  دیگر گفت‌وگوهایی که در محل شما انجام می‌شود، از خود دور کنید و مهم‌تر؛ در طول گفت‌وگو با مخاطب‌تان به گوشی خود نگاه نکنید.

9ـ سوال بپرسید

پرسیدن سوال‌های مرتبط با موضوع از طرف گفت‌وگوی خود می‌تواند نشان دهد که به سخنان مخاطب خود گوش کرده‌اید علاوه بر این؛ سوال پرسیدن به روشن شدن آن چه گفته شده است؛ کمک می‌کند.

10ـ نقل قول او را خلاصه کنید

گاهی اوقات در گفت‌وگو با مخاطبان خود از سخنان آنها در قالب «نقل قول» استفاده کنید. این نقل قول گویی «انعکاس» نامیده می‌شود و نشان می‌دهد که شما به سخنان طرف مقابل خود گوش داده‌اید و او را درک کرده‌اید. فایده این کار این است که به طرف مقابل شما اجازه می‌دهد اگر کلام او را درست متوجه نشده‌اید، آن‌ها را تصحیح کند. اگر برای بیان «انعکاس» مطمئن نیستید که آن را چگونه انجام دهید، سعی کنید آن را با این جمله شروع کنید: «به نظر می‌رسد که می‌گویید…»

همیشه به یاد داشته باشید…

تمرین گفت‌وگو باعث عالی شدن گفت‌وگو می‌شود. بنابراین باید تلاشی آگاهانه انجام دهید تا به شنونده‌ای فعال تبدیل شوید. سعی کنید هر بار و پس از گفت‌وگو نکته‌ها و نتیجه‌های گفت‌وگو یا سخنرانی خود را خلاصه کرده و آن‌ها را مرور کنید. این کار به شما کمک می‌کند تا به «شنونده فعال» بودن عادت کنید.

منبع:Bhf.org.uk