وقتی یک ادعای فنی، به روایت سیاسی تبدیل میشود
- شناسه خبر: 83198
- تاریخ و زمان ارسال: 30 اردیبهشت 1405 ساعت 07:30
- بازدید :
سارا میرقاسمی
در این خبر به نقل از نتبلاکس ادعا شده است که ایران وارد هشتادمین روز اختلال اینترنت شده و مدت این وضعیت به ۱۸۹۶ ساعت رسیده است. همچنین ادعا میشود برخی کاربران برای دریافت اینترنت «پرو» یا سیمکارت سفید، موظف به انتشار روزانه پستهای پروپاگاندا شدهاند و این فعالیتها با هوش مصنوعی نظارت میشود.
محور روایت:
محور اصلی خبر، ساختن تصویری از فضای اینترنت ایران بهعنوان محیطی بسته، کنترلشده و هدایتشده است.
در این روایت، مسئله فقط «اختلال اینترنت» نیست؛ بلکه خبر تلاش میکند نشان دهد دسترسی به اینترنت نیز به نوعی رفتار تبلیغاتی مشروط شده است.
نشانههای رسانهای:
در این خبر چند نشانه مهم دیده میشود:
استفاده از عدد دقیق: عددهایی مانند «۸۰ روز» و «۱۸۹۶ ساعت» به خبر، ظاهر فنی و مستند میدهد.
ارجاع به نهاد خارجی: نام نتبلاکس برای ایجاد اعتبار استفاده شده، اما جزئیات روش اندازهگیری در متن دیده نمیشود.
ادعای سنگین بدون سند قابل مشاهده: الزام کاربران به انتشار پستهای پروپاگاندا ادعایی جدی است، اما نمونه، سند، تصویر یا داده قابل راستیآزمایی ارائه نشده.
ترکیب اینترنت و پروپاگاندا: کنار هم گذاشتن این واژهها بار روانی خبر را بالا میبرد و تصویر کنترل شدید میسازد.
تیتر احساسی و جهتدار: تیتر بهجای طرح یک پرسش، روایت را از ابتدا در قالب «اجبار به انتشار پروپاگاندا» تثبیت میکند.
خلأهای اطلاعاتی:
با وجود ادعاهای مهم، چند پرسش بیپاسخ باقی میماند:
ـ چه تعداد کاربر چنین ادعایی درباره اینترنت «پرو» یا سیمکارت سفید مطرح کردهاند؟
ـ سند مستقل این الزام به انتشار پستهای تبلیغاتی چیست؟
ـ نظارت با هوش مصنوعی چگونه انجام میشود و چه شواهد فنی برای آن ارائه شده؟
ـ آیا روایت طرفهای دیگر یا دادههای داخلی نیز بررسی شدهاند؟
تحلیل سواد رسانهای:
این خبر از نظر سواد رسانهای نمونهای از گزارشی است که با استفاده از زبان فنی، اعداد دقیق و نام یک نهاد بینالمللی، تصویری بسیار منفی و قطعی از وضعیت ایران ارائه میدهد؛ اما بخشی از ادعاهای آن در متن منتشرشده نیازمند شواهد بیشتر است.
* نکته مهم اینجاست:
هر ادعای فنی، صرفاً به دلیل داشتن عدد و نام نهاد خارجی، الزاماً کامل و بیطرف نیست.
مخاطب باید بپرسد:
آیا داده خام منتشر شده؟
آیا روش سنجش توضیح داده شده؟
آیا نمونههای ادعایی قابل بررسیاند؟
آیا روایت جایگزین یا پاسخ رسمی هم آمده است؟
وقتی این موارد غایب باشد، خبر بیش از آنکه یک گزارش کامل و قابل اتکا باشد، به یک قاب روایی جهتدار نزدیک میشود.
ارزیابی نهایی:
شفافیت: پایین تا متوسط
اتکای سندی: نیازمند بررسی بیشتر
بار احساسی و روانی: بالا
میزان جهتدهی روایی: بالا
ارزش آموزشی برای سواد رسانهای: بالا
