همه‌پرسی، تهدید یا فرصت؟

سیدعبدالعظیم موسوی

اکنون ایران در حساس‌ترین برهه تاریخی خود قرار دارد. در یک دوراهی که راه سومی ندارد. یا دیپلماسی و گفت‌وگو یا جنگ و دفاع.

این دیگر تحریم و ترور و محاصره اقتصادی و غیره نیست که زمان، نتیجه‌اش را نشان دهد و بتوان علت آن را با قرار دادن در پیش‌مقدمات و با دلایلی فرضی  پنهان کرد.

اگر گفت‌و‌گو نشود؛ یعنی جنگ را پذیرفته‌ایم. بنابراین تصمیم‌گیری در چنین شرایطی بسیار مشکل و صدالبته مسئولیت‌آور است.

پژوهش‌های دانشگاهی می‌گوید که در تصمیمات مهم، افراد عادی به دلیل سنگین نبودن مسئولیت، معمولی‌تر می‌توانند عمل کنند؛ تا کسانی که در موقعیت بالا قرار دارند.

مثلا در فوتبال اگر نتیجه پنالتی یا عدم پیروزی باشد یا باخت؛ موقعیت بسیار فرق می‌کند.

در مورد اول امید به پیروزی بعدی وجود دارد. اما در مورد دوم شکست قطعی است.

در مورد باخت، روانشناسان می‌گویند ترجیح در این است که بهترین گل‌زنان یا محبوب‌ترین بازیکنان به خاطر سنگینی مسئولیت باخت، پنالتی را نزنند؛ بازیکنان معمولی تیم، برای عدم غلبه استرس گزینه‌های بهتری برای اجرای پنالتی هستند.

(تصمیم‌گیری آگاهانه در مقابل افکار خودکار ـ دکتر آذرخش مکری)

o

 دوست و دشمن اقرار دارد که راهپیمایی روز قدس امسال، بسیار پرشکوه‌تر از سال‌های گذشته و مهم‌ترین دلیل آن هم فهم مردم در مورد در خطر قرار داشتن مملکت بود.

امام (ره) در بسیاری مواقع و مواضع حتی اگر نظر شخصی‌اش مشخص بود؛ اما تصمیم‌گیری را به عهده خبرگان یا قوای سه‌گانه یا مردم قرار می‌داد.

مثلا در مورد گروگان‌های آمریکایی نهایتا تصمیم‌گیری را به مجلس شورای اسلامی واگذار کرد. در مورد ورود ناو هواپیما‌بر آمریکا به خلیج فارس در زمان جنگ، امام فرمود نظر من این است که ناو را بزنید اما به تصمیم شورای عالی دفاع تن داد. در مورد پذیرش قطعنامه هم تا یک روز قبل نظرش بر ادامه بود؛ اما از تصمیم شورای عالی دفاع تبعیت کرد. حتی در مورد فتوای اعدام سلمان رشدی در پاسخ به دکتر ولایتی، وزیر خارجه وقت فرمود که من کار خودم را می‌کنم و شما کار خودتان را بکنید و مجوز عمل دیپلماسی داد.

امام اساسا مجمع تشخیص مصلحت نظام را فراتر از قانون اساسی تشکیل داد تا مواردی را که قوای سه‌گانه نمی‌توانند به تصمیم واحد برسند و ایشان باید گره‌گشایی کنند؛ به این مجمع احاله دهند. (البته در متمم قانون اساسی این مجمع لحاظ شد).

در مورد انتخاب بنی‌صدر امروز همه می‌دانیم که نظر امام مخالف بود. اما انتخاب را به عهده مردم گذاشت؛ بدون حتی کوچک‌ترین رهنمودی. تا جایی که قائم‌مقام رهبری هم فکر می‌کرد امام به بنی‌صدر رای داده است.

اکنون در انتخاب دوراهی جنگ یا مذاکره، اجرای همه‌پرسی از مردم وسیع یا محدود می‌تواند بسیار راهگشا باشد.

از اطرافیانتان پرس‌‌وجو کنید چه کسی با اجرای شروط ترامپ موافق است؟ بنده حتی یک نفر بی‌تعصب را ندیدم که با آن موافق باشد.

همه‌پرسی امروز، فرصت است و نه تهدید. و نتیجه آن هرچه باشد، مردم به عنوان مهم‌ترین پشتوانه از تصمیمشان حمایت می‌کنند.

مواضع رهبر انقلاب در خطبه‌های نماز عید فطر مثل همیشه قاطع و هوشمندانه بود. مذاکره با قید و شرطی که ترامپ گذاشته دیگر مذاکره نیست. تسلیم است. مذاکره، قابل قبول. اما تسلیم مردود است. اگر آمریکا بخواهد شرارتی از خود نشان دهد؛ بدترین شرایط ممکن برای خودش، حامیانش و دولت نیابتی‌اش در منطقه به وجود می‌آید.

موج مردمی می‌تواند این تصمیمات را بیمه نماید. تا جایی که آمریکا و هم‌پیمانانش را از دیدگاه پیشنهادی پشیمان کند.

o