مقابله با غم و اندوه  (بخش دوم)

مراحل سوگ، فرآیند سوگواری، و التیام از طریق یادگیری

مترجم: اعظم عباسی

در سال 1969، الیزابت کوبلر راس، روان‌پزشک، چیزی را معرفی کرد که به عنوان «پنج مرحله غم و اندوه» شناخته شد. این مراحل غم و اندوه بر اساس مطالعات او در مورد احساسات بیمارانی بود که با بیماری لاعلاج مواجه بودند، اما بسیاری از مردم آن‌ها را به انواع دیگر تغییرات منفی زندگی و از دست دادن، مانند مرگ یک عزیز یا جدایی تعمیم داده‌اند.

پنج مرحله غم و اندوه عبارت‌اند از:

1ـ انکار: «این نمی‌تواند برای من اتفاق بیفتد.»

2ـ عصبانیت:  «چرا این اتفاق افتاد؟ مقصر کیست؟»

3ـ چانه‌زنی: «اجازه دهید این اتفاق نیفتد و در عوض…………خواهم کرد.»

4ـ افسردگی: «من خیلی ناراحتم که نمی‌توانم کاری انجام دهم.»

5ـ پذیرش: «من با آن چه اتفاق افتاده در صلح هستم.»

اگر هر یک از این احساسات را پس از فقدان تجربه می‌کنید، ممکن است بدانید که واکنش شما طبیعی است و به مرور زمان بهبود خواهید یافت. با این حال، همه کسانی که غصه می‌خورند، تمام این مراحل را طی نمی‌کنند «مواجهه با غم شکل خاصی ندارد». برخلاف تصور رایج، برای بهبودی لازم نیست هر مرحله را طی کنید.

در واقع برخی افراد غم خود را بدون گذراندن هیچ یک از این مراحل بالا برطرف می‌کنند. و اگر این مراحل غم و اندوه را پشت سر بگذارید، احتمالاً آن‌ها را به ترتیب منظم و متوالی تجربه نخواهید کرد، بنابراین نگران نباشید که «باید» چه احساسی داشته باشید یا در کدام مرحله قرار دارید.

خود کوبلر راس هرگز قصد نداشت که این مراحل را در چارچوبی سفت و سخت قرار دهد که تمام کسانی که عزادار هستند این مراحل در موردشان اعمال شود. او در آخرین کتاب خود قبل از مرگش در سال 2004، در مورد پنج مرحله غم گفت: «آن‌ها هرگز قرار نبود احساسات آشفته را در بسته‌های مرتب جمع‌آوری کنند. آن‌ها پاسخ‌هایی به از دست دادن هستند که بسیاری از مردم دارند، اما  یک واکنش متعارف برای از دست دادن وجود ندارد، زیرا هیچ مراحل از دست دادن به صورت رایج و متداول  وجود ندارد  که همه یک مسیر را برای گذران ماتم خود طی کنند زیرا غم و اندوه ما به اندازه زندگی ما شخصی است.

غم و اندوه می‌تواند مانند یک قطار هوایی باشد

به جای یک سری مراحل، ممکن است فرآیند سوگواری همانند یک ترن هوایی، پر از فراز و نشیب ، اوج و فرود باشد. مانند بسیاری از ترن هوایی‌ها، ابتدا خشن‌تر و پایین، اما عمیق‌تر و طولانی‌تر باشد.

دوره‌های سخت باید با گذشت زمان کمتر و کوتاه‌تر شوند، اما برای جبران خسارت‌ها به زمان نیاز است. حتی سال‌ها پس از فقدان، به خصوص در رویدادهای خاص مانند عروسی خانوادگی یا تولد فرزند، ممکن است هنوز احساس غم و اندوه شدیدی را تجربه کنیم.

علائم غم و اندوه

در حالی که از دست دادن، افراد را به طرق مختلف تحت تاثیر قرار می‌دهد، بسیاری از ما علائم زیر را هنگام سوگواری تجربه می‌کنیم. فقط به یاد داشته باشید که تقریباً هر چیزی که در مراحل اولیه غم و اندوه تجربه می‌کنید طبیعی است، از جمله احساس دیوانه شدن، احساس اینکه در خواب بدی هستید یا زیر سوال بردن اعتقادات مذهبی یا معنوی خود.

علائم عاطفی غم و اندوه

شوک و ناباوری: بلافاصله پس از دست دادن، پذیرش آنچه اتفاق افتاده است دشوار است. ممکن است احساس بی‌حسی کنید، در باور اینکه فقدان واقعاً اتفاق افتاده مشکل داشته باشید یا حتی حقیقت را انکار کنید. برای مثال، اگر حیوان خانگی یا شخصی که دوستش دارید فوت کرده است، ممکن است همچنان انتظار داشته باشید که او حاضر شود، حتی اگر می‌دانید که او رفته است.

غم و اندوه: غم و اندوه عمیق احتمالاً تجربه جهانی‌ترین علامت غم است. ممکن است احساس پوچی، ناامیدی، اشتیاق یا تنهایی عمیق داشته باشید. همچنین ممکن است زیاد گریه کنید یا از نظر عاطفی احساس بی‌ثباتی کنید.

احساس گناه: ممکن است از کارهایی که انجام دادید یا حرف و سخنی که بیان نکردید یا کاری که انجام ندادید، پشیمان شوید یا احساس گناه کنید. همچنین ممکن است در مورد برخی از احساسات احساس گناه کنید (مثلاً وقتی فردی پس از یک بیماری طولانی و سخت فوت کرد، احساس آرامش کنید). حتی ممکن است به خاطر انجام ندادن کارهای بیشتر برای جلوگیری از ضرر خود احساس گناه کنید، حتی اگر کاملاً از دست شما خارج شده باشد.

ترس: یک از دست دادن قابل توجه، می‌تواند باعث ایجاد نگرانی‌ها و ترس‌ها شود. برای مثال، اگر شریک زندگی، شغل یا خانه خود را از دست داده‌اید، ممکن است نسبت به آینده احساس اضطراب، درماندگی یا ناامنی کنید. حتی ممکن است حملات پانیک داشته باشید. مرگ یکی از عزیزان می‌تواند باعث عدم اطمینان و ترس در مورد موضوع مرگ و میر شود، همین‌طور باعث رویارویی با زندگی بدون آن شخص، یا قبول مسئولیت‌هایی که اکنون به‌تنهایی با آن روبرو هستید می‌شود.

خشم: حتی اگر از دست دادن تقصیر کسی نبود، ممکن است احساس عصبانیت و رنجش کنید. اگر یکی از عزیزانتان را از دست دادید، ممکن است از خودتان، خدا، پزشکان یا حتی شخصی فوت کرده یا از دست داده شده، عصبانی باشید. ممکن است احساس کنید نیاز دارید که کسی را به خاطر بی‌عدالتی که در حق شما شده است سرزنش کنید.

علائم جسمانی غم و اندوه

ما اغلب غم را یک فرآیند کاملاً احساسی می‌دانیم، اما غم و اندوه اغلب شامل مشکلات فیزیکی نیز می‌باشد از جمله:

ـ خستگی

ـ حالت تهوع

ـ کاهش ایمنی بدن

ـ کاهش وزن یا افزایش وزن

ـ درد و ناباوری

ـ بی‌خوابی

منبع:    helpguide

ادامه دارد….