سهشنبههای بدون خودرو
- شناسه خبر: 67580
- تاریخ و زمان ارسال: 5 مهر 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
روایت 10 سال دوچرخهسواری در قزوین
نفیسه کلهر
اگر در ده سال گذشته حتی یک بار صبحِ سهشنبه از میدان میرعماد قزوین گذشته باشید، حتما چشمتان به تجمع دوچرخهسواران افتاده است. زن و مرد، کوچک و بزرگ، پیر و جوان، ده سال است که هر سهشنبه در باد و باران، سرما و گرما اینجا جمع میشوند و بخشی از مسیر شهر را رکاب میزنند تا بگویند: «میشود در زندگی روزمره هم از دوچرخه استفاده کرد.»
برای آنها دوچرخه فقط وسیله تفریح نیست؛ شعاری است که به عمل تبدیل شده، تا آلودگی کمتری داشته باشیم، سوخت کمتری مصرف کنیم، در هوای پاکتری نفس بکشیم و آسیب کمتری به محیطزیست بزنیم.
10 سال است این شعار در قزوین زندگی واقعی پیدا کرده و هر هفته بر شمار همراهانش افزوده شده است.
امروز میتوان گفت یکی از عملگراترین گروههای محیطزیستی قزوین، گروه دوستداران دوچرخه است؛ کسانی که رکاب میزنند و نمیگذارند چرخ «سهشنبههای بدون خودرو» از گردش بایستد.
امسال روز هوای پاک مقارن شده با سهشنبه اولین روز پاییز، و دوستداران دوچرخه در این روز مثل تمام سهشنبههای ده سال گذشته در میدان میرعماد دورهم جمع شدند، گشتی در شهر زدند و سپس به دعوت شهرداری منطقه دو قزوین در محوطه این شهرداری برای تقدیر گرد آمدند.
شهردار منطقه۲: دوچرخهسواران سفیران پاکی
محوطه شهرداری پر است از آدمهایی که کلاه دوچرخه بر سر دارند و روی سکو ایستادهاند؛ بعضی هم کمی دورتر کنار دوچرخههایشان ایستادهاند.
احمد خورگامی؛ رئیس هیات دوچرخهسواری قزوین، در این برنامه درخواست پیگیری از آموزش و پرورش برای امکان پارک و قفل دوچرخه در مدارس را مطرح کرد.
حسین صلحجو عضو شورای اسلامی شهر قزوین، پشت تریبون میرود و در جمع دوستداران دوچرخه ضمن تبریک روز هوای پاک، اظهار میکند که امیدوار است دوچرخهسواران بیشتر شوند و متعاقبا هوای پاکتری داشته باشیم. عقل و روح سالم را در بدن سالم میداند و از جمع حاضر خصوصا کسانی که در این سالها رکاب زدند، تا سهمی در هوای پاک داشته باشند، تشکر کرد.
محمدابراهیم عصارزاده شهردار منطقه ۲ قزوین، نیز در سخنان خود در مقابل دوچرخهسواران، ضمن تقدیر از آنها به ولایت گفت: در «حوزه هوای پاک، دوچرخه سواری، روزهای بدون خودرو» در آینده نزدیک قرار است تا با همکاری انجمن دوستداران دوچرخه و هیات دوچرخه سواری مجددا برنامههای مشترک در سطح شهر برگزار کنیم تا مشارکت مردم را هم داشته باشیم.
وی با اشاره به اعضای این انجمن حاضر در محل شهرداری، تاکید کرد: ما هوای پاک را مدیون کسانی هستیم که امروز خودروهای موتوری را کنار گذاشتند و از دوچرخه استفاده کردند، آنها سفیران پاکی هستند و ارمغانشان هوایی برای تنفس شهر است.
اعضای همیشگی
منیر بیگم شیرخورشیدی، 10 ساله که همراه این گروه است. از او برای حضور و همراهیش در این سالها در کنار گروه، توسط شهرداری منطقه ۲ تقدیر شد. شیرخورشیدی در گفتوگو با ولایت از تجربه دوچرخهسواری میگوید که روزهای اول رکاب زدن در شهر برایش سخت بود و توضیح میدهد: با رکاب زدن کنار گروه به مرور قوانین را یاد گرفتیم و من الان در شهر همه جا با دوچرخه تردد میکنم.
او معتقد است: اگر هموطنان عزیزم همکاری کنند و در مسیرهای دوچرخه ماشینها را پارک نکنند عالی است.
به عقیده او متاسفانه معضل اصلی، موتورسوارانی هستند که در مسیرهای دوچرخه و در جهت مخالف حرکت میکنند.
شیرخورشیدی که ۶۴ سال سن دارد، عاشق دوچرخه و دوچرخه سواری است، او میگوید: مادر من سالها توان حرکتی نداشت و زمینگیر بود و من به لطف این دوچرخه توانستم به مدت ۱۲ سال هر روز در خانه خودم آشپزی کنم و برایش ببرم و این لطفی بود که این دوچرخه به من کرد تا بتوانم به وسیله آن به مادرم خدمتی کنم و دست او را در روزهایی که به من نیاز داشت بگیرم.
آن سوتر جوان دیگری ایستاده. ناصر کاکاوند، وکیلی است که قرار است از همین برنامه با دوچرخه به جلسه کاری برود، او که خودش عضو هیات مدیره انجمن رفتگران طبیعت قزوین است، میگوید: تنها گروه محیط زیستی که ۱۰ سال است در قزوین هر هفته برنامهشان را به طور مستمر اجرا کرده همین گروه است و استمرار این گروه نشانه عزم اعضای آن است.
کاکاوند معتقد است مسیرهای دوچرخه به اسم دوچرخهسواران و به کام موتورسواران هستند. و البته خودروها موقع خروج از معابر فرعی به اصلی، اصلا توجهی به مسیرهای دوچرخه نمیکنند و او بارها شاهد بوده که ممکن بود اتفاقات خطرناکی رخ دهد.
زنان دوچرخهسوار؛ خرید و تردد با دوچرخه
سمیرا کدخدایی که ۶۰ سال سن دارد و از ابتدا همراه این گروه بوده؛ میگوید: برای من که تقریبا مدام با دوچرخه در شهر تردد میکنم واکنشها خیلی خوب است.
او ادامه میدهد: مثلا همین الان من همراه تعدادی از خانمهای گروه، با دوچرخههایمان به بازار میرویم و خرید یک هفتهمان را انجام میدهیم، این برنامه هر هفته ما است و در بازار با واکنشهای خیلی خوبی از طرف بازاریان مواجهیم.
چند خانم آن طرف محوطه ایستادهاند و جمع کوچکی درست کردهاند. نزدیکشان میشوم، زنانی که آنجا ایستادهاند میگویند بیشتر از ۲۰ سال است که رکاب میزنند.
صغری صفریها پیشکسوت این جمع است. زنی که گروهی به نام آپادانا را برای زنان دوچرخه سوار تاسیس کرده است.
موسس این گروه میگوید از سال ۸۰ با تنها ۳ یا ۴ دوست دوچرخه سواری میکردند و بعدها این گروه را تشکیل دادند.
او میگوید آن موقع هنوز خیلی مسیرهای شمال کانال آسفالت نشده بود و در جاده باراجین که رکاب میزدند مدام سگها دنبالش میکردند و گاهی مجبور بود از برادرزادهاش بخواهد او را همراهی کند و امروز خوشحال است که مسیرهای مناسبی برای دوچرخه داخل و بیرون شهر هست.
او میگوید آن روزها بعضی خانمها او را به همدیگر معرفی میکردند و میگفتند اگر میخواهید بیرون از شهر دوچرخهسواری کنید با خانم آپادانا بروید و کمکم نام مغازهشان (آپادانا) روی او ماند و شد نام گروهی که بعدها تاسیس کرد.
او میگوید ۲۰ سال پیش وقتی دوچرخه سواری میکرد در شهر خیلی مسخره میشد، حالا اما اوضاع خیلی بهتر است و دوچرخهسواری زنان پذیرفته شده است و این مرهون تلاش تمام زنانی است که این سالها با تمام سختیها اما چرخ دوچرخهشان از حرکت نایستاد.
معصومه باباحاجی دبیر بازنشسته آموزش و پرورش نیز از دوچرخه سواران قدیمی است که بعد از بازنشستگی فراغت بیشتری برای دوچرخه سواری پیدا کرده و همراه گروههای مختلف و به صورت انفرادی رکاب میزند.
تنها گلایهشان از جاده سلامت جدید این است که در جاده ارنجک وقتی چمنها را کوتاه میکنند و خشک میشود، تیغها چرخهایشان را پنچر میکند و کلا اعتراض همهشان به حضور موتورسواران در خطوط دوچرخه است.
ملک خیاطها ۵۰ ساله نیز میگوید اغلب پلیسهای سر چهارراهها او را میشناسند چون او همیشه به حضور موتورسواران در مسیر دوچرخه اعتراض میکند و از ماموران راهنمایی و رانندگی میخواهد تا جلوی تردد موتورسواران در مسیر دوچرخه را بگیرند اما متاسفانه ماموران راهنمایی و رانندگی میگویند نمیتوانند کاری در این خصوص بکنند.
کوچکترینها و بزرگترینها
کوچکترین اعضای این انجمن دو کودک به نامهای گلاره نجفی فرد و کیان کاکاوند هستند. از این دو کودک به عنوان کوچکترین اعضای گروه، توسط شهردار منطقه 2 تقدیر شد.
گلاره ۷ ساله است. با دندانهای یکی درمیان اما کلاه مخصوص دوچرخهسواری روی سرش دارد و عضو فعال گروه دوستداران دوچرخه است.
او از کودکی دوچرخهسواری را یاد گرفته و همین که توانسته دوچرخهاش را در خیابان براند، همراه با پدر و مادرش با گروه دوستداران دوچرخه رکاب زده است تا امروز.
پدر و مادر گلاره از اعضای فعال گروه دوستداران دوچرخه هستند، پدرش میگوید: متاسفانه ماشینها هیچ احترامی برای دوچرخه سواران قائل نیستند.
بزرگترها راحتتر میتوانند دوچرخه را در حرکتهای ناگهانی کنترل کنند، اما برای بچهها کنترل کردن دوچرخه گاهی سختتر است و ما باید خیلی مراقبشان باشیم. امیدوارم رانندگان هم این موضوع را درک کنند که کسی با هر سنی ممکن است تازه کار باشد و مهارت کنترل دوچرخه را نداشته باشد و همینطور به همدیگر احترام بگذاریم.
از دیگر پیشکسوتان همراه این گروه، صاحب کتابفروشی تهرانی است؛ محسن کرمبخش ۷۴ ساله است و از پنج سالگی ورزش میکند، او با کلاه قرمز رنگ کنار دوچرخهاش ایستاده و درباره همراهیش با انجمن دوستداران دوچرخه اشاره میکند به دوستیها و همدلیها و میگوید: من به ۲۲ کشور دنیا سفر کردهام و ۶ سال در آلمان تحصیل کردهام و معتقدم هیچ کجای دنیا شبیه ایران نیست و من افتخار میکنم که ایرانی هستم و حالا هم با اینکه میتوانم جای دیگری اقامت کنم اما دوست دارم اینجا و کنار این مردم باشم.
او با کلاه قرمزرنگ بر سرش، چابکی یک جوان را دارد و به گفته خودش این را مدیون پدرش است که هر روز ساعت ۵ صبح او را بیدار میکرد تا در کوه بدود.
از یک همایش کوچک تا جنبشی دهساله در قزوین
حمیدرضا ساروخانی از بنیانگذاران این گروه و از پایهگذاران دوچرخه سواری در قزوین است، او به ولایت میگوید: ده سال پیش در چنین روزی اولین همایش برگزار شد، دوچرخهسواران در قالب گروهی با هم از میدان جانبازان تا سبزه میدان رکاب زدیم و هدفمان هم این بود که دوچرخهسواری را ترویج دهیم.
در ابتدا نهادهای قضایی مخالفت کردند اما من مسئولیت کاملش را پذیرفتم و آن برنامه خیلی خوب برگزار شد و از آن به بعد تصمیم گرفتیم هر سهشنبه این برنامه را اجرا کنیم و حامی همیشگی ما در این سالها نیروی انتظامی، پلیس راهنمایی و رانندگی و شهرداری قزوین بودند.
ساروخانی که بیش از پنجاه سال سابقه دوچرخهسواری حرفهای دارد، میگوید: امیدواریم بتوانیم مدیران بیشتری را همراه کنیم؛ تا کارمندان و سایر شاغلان و مردم عادی نیز همراه شوند؛ و ترافیک از بین برود.
ساروخانی که بنیانگذار دوچرخه سواری کوهستان در ایران است، معتقد است: همین الان هم بر اساس اعلام فدراسیون دوچرخهسواری، قزوین چندین بار به عنوان شهر دوچرخهسواری در ایران اعلام شده و برای این مساله شهرت دارد.
این پیشکسوت دوچرخهسواری قزوین در همین برنامه سهشنبههای بدون خودرو، بسیاری اطلاعات فنی دوچرخهسواری را برای اعضای شرکتکننده آموزش میدهد و در رشد اطلاعات تخصصی عموم تاثیر زیادی داشته است.
الهام ناظرزاده دیگر عضو هیات موسس این گروه میگوید: در گروه معماران قزوین ما تعدادی از اعضا که دغدغه هوای پاک را داشتیم گرد هم جمع شدیم و این گروه را تشکیل دادیم و کمکم تبدیل به انجمن شد و ما در شهریور سال ۹۴ در روز جهانی هوای پاک همراه با گروه برنامهای برگزار کردیم که پلیس ابتدا مانع حرکت ما شد.
ولی در نهایت با مسئولیت آقای ساروخانی ما در شهر حرکت کردیم و اختتامیه را مقابل چهلستون برگزار کردیم و اولین حرکت دوچرخهسواری گروهی در داخل شهر انجام شد.
ناظرزاده میگوید: آن سال روز هوای پاک سهشنبه بود و از همان جا سهشنبههای بدون خودرو در قزوین آغاز شد و ما در باد و باران، سرما و گرما و حتی بارش برف کنار هم رکاب زدیم و این برنامه را متوقف نکردیم.
او اظهار میکند: آرزوی ما یک شهر با حمل و نقل پاک است و در این سالها تلاش کردیم مسیرهای ایمن ایجاد کنیم و تا امروز حدود ۴۰ کیلومتر مسیر دوچرخه در شهر داریم که امیدواریم مسیرها بیشتر هم بشود.
انجمن، مربی دوچرخهسواری در سطح بینالمللی دارد
سهشنبههای بدون خودرو در ابتدا توسط رئیس بیمارستانی در اراک نامگذاری شده بود که برای تشویق کارکنان بیمارستان و عدم استفاده از خودروی شخصی در روز سهشنبه، امتیازهایی قائل میشد. در قزوین هم با وجود برنامههای پراکنده در روزهای مختلف هفته، اما از شهریور سال ۱۳۹۴ «روز سهشنبه» تعیین شد تا دوستداران دوچرخه و حامیان محیط زیست از سراسر شهر همراه شوند و در این روز، بدون خودرو به سر کار بروند.
محسن ستاری، جوان ۳۸ سالهای که از دیگر بنیانگذاران انجمن است، به ولایت میگوید: از کودکی پا به رکاب بودم و علاقه زیادی به دوچرخه سواری داشتم.
وی با اشاره به فعالیتهای انجمن دوستداران دوچرخه قزوین، اظهار میکند: طی ده سال گذشته به واسطه فعالیتهای این گروه، قزوین جایگاه ویژهای در دوچرخهسواری در کشور پیدا کرد و با مشارکت همشهریان و استمرار این حرکت توانستیم این فرهنگ را در شهر نهادینه کنیم.
وی افزود: قزوین اولین شهری بود که توانست بازدید از بناهای تاریخی توسط گروههای دوچرخهسوار و رکاب زدن در بافت تاریخی را اجرا کند و این حرکت پس از آن با الگو گرفتن از قزوین در سایر شهرها هم اجرا شد.
مهدی خطیبی نیز یکی دیگر از بانیان راهاندازی این انجمن است. این مهندس معمار ۷۵ ساله که بیشتر از ۹۰ درصد ترددهای درون شهریش به وسیله دوچرخه است، درباره انگیزهاش برای تاسیس انجمن دوستداران دوچرخه در قزوین به یک سفر اشاره میکند و توضیح میدهد: اوایل دهه ۹۰ وقتی سفری به اروپا داشتم، از نزدیک با عبور و مرور آسان به وسیله دوچرخه آشنا شدم و فکر کردم ما هم باید اقدامی برای رواج این نوع تردد در شهر و کشورمان بکنیم. بعد از بازگشت از سفر، اولین کاری که در این رابطه کردم مراجعه به شهرداری و مطرح کردن حمل و نقل پاک بود. خوشبختانه با تلاشهایی که کردیم طرح جامع حمل و نقل در قزوین پیاده و مسیرهایی برای دوچرخه ایجاد شد.
بعد از آن در سال ۹۴ با همراهی اداره کل حفاظت محیطزیست قزوین اولین همایش را برگزار کردیم و امروز دهمین سالی است که این برنامه اجرا میشود و بدون تبلیغ خاصی هر هفته بیش از ۱۰۰ عضو در برنامه شرکت میکنند.
خطیبی ضمن اشاره به افزایش دوچرخهسواران در قزوین در ۱۰ سال گذشته، اظهار میکند: اگر ۱۰ سال قبل تنها یک فروشگاه دوچرخه در شهر داشتیم، اما امروز بیش از ده فروشگاه، دوچرخه و تجهیزات آن را میفروشند و بسیاری اعضای همین گروه، دوچرخه را به عنوان وسیله اصلی حمل و نقل شهری خود انتخاب کردهاند و مسیرهای دوچرخه روز به روز افزایش پیدا میکند.
وی میافزاید: این گروه دهمین سالی است که هر هفته سهشنبه یک ساعت در هفته با سرپرستی مربی حرفهای در سطح بینالمللی در شهر تردد میکنند و از داخل این گروه چندین گروه دیگر ایجاد شده و در روزهای دیگر نیز با دوچرخه برنامههای گروهی برگزار میکنند و به مرور این کار به فرهنگ عمومی تبدیل شده است.
وی ادامه میدهد: خیلی از اعضای گروه ما تشخیص دادند که با استفاده از دوچرخه شادابتر شدهاند و استفاده از دوچرخه برای سلامتی و روحیهشان موثر بوده است.
خطیبی با ابراز خوشحالی از این موضوع که در سالهای اخیر فرهنگ استفاده از دوچرخه در شهرهای دیگر استان مثل آبیک و اقبالیه نیز گسترش پیدا کرده است، در اشاره به موانع افزایش دوچرخهسواری به مافیای قدرتمند خودرو اشاره کرد و توضیح داد: در یک ماه حدود ۲ تا ۳ میلیون تومان بین دوچرخهسوار و ماشینسوار تفاوت هزینه است و در طولانی مدت هزینههای درمان و سلامتی دوچرخهسوار کمتر است، از طرفی دولت ماهی ۵ میلیون تومان یارانه برای خودروها پرداخت میکند، یعنی به طور کلی هر ماه ۱۰ میلیون تومان هزینه برای یک ماشینسوار بیشتر از دوچرخهسوار است، اما همچنان برای گسترش فرهنگ دوچرخهسواری اقدام خاصی صورت نمیگیرد.
خطیبی تاکید میکند: متاسفانه تفریحات مردم این شده که با ماشین شهر را بگردند، چون در کشور ما بنزین از آب هم ارزانتر است و این نیازمند اصلاحات اساسی است.
همانطور که دوچرخهسواران بعد از صرف یک صبحانه گرم و ساده در شهرداری منطقه ۲ قزوین، مورد تقدیر قرار گرفتند، یکییکی و گروهگروه سوار دوچرخههایشان میشوند و به سمت جلسه، خرید، خانه، مدرسه یا محل کارشان محوطه شهرداری را ترک میکنند، خطیبی صحبتهایش را به پایان میرساند و خاطر نشان میکند: در نهایت، آرزوی همه ما این است که استفاده از وسیله نقلیه غیرموتوری و عمومی افزایش پیدا کند تا شاهد هوای پاکتر و زندگی سالمتری باشیم.
***
شهرنشینی امروز با دود ماشین و ترافیک گره خورده ولی شاید اگر کمی سبک زندگیمان را تغییر دهیم، شهرنشینی هم کمی خوشایند شود و مخاطرات زندگی شهری برای همه ما کاهش پیدا کند.
اما تاریخ همیشه قدردان کسانی هست که در تاریکی، نور تاباندند و راه را نشان دادند و برای تغییر تلاش کردند. کسانی که در جوامع امروزی تنها به دنبال نفع شخصی نبودند و به دیگر همنوعان، نسل آینده، محیطزیست و سایر جانداران هم فکر کردند و برای بهبود گامی برداشتند.
