خودروهایی که در جیب مردم جا نمی‌شوند!

محمد بهرامی

صنعت خودروسازی و قیمت‌گذاری آن در ایران حکایت عجیبی دارد اما هر چه هست هیچ‌گاه با جیب همه مردم همخوانی نداشته است چه آن زمان که قیمت خودرو زیر 50 میلیون بود و چه اکنون که قیمت برخی از برندهای آن به دو تا سه میلیارد تومان هم رسیده است. مردم هیچ‌گاه نتوانستند جیب خود را با قیمت کارخانه‌ای خودرو همراه کنند؛ قیمت آزاد که جای خود دارد. یا باید وام می‌گرفتند و یا باید منتظر طرح‌های پیش‌فروش و قرعه‌کشی می‌ماندند که از این دست بخرند و از آن دست بفروشند تا با پولی که دستشان را می‌گیرد بتوانند یک ماشین اندازه وسعشان بخرند.

پیش از این، قیمت‌ها از سوی شورای رقابت تعیین می‌شد اما بعدها قیمت‌گذاری‌ها در این حوزه در اختیار سازمان حمایت از مصرف‌کننده و ستاد تنظیم بازار قرار گرفت. گاهی هم خود خودروسازها برای محصولاتشان قیمت تعیین می‌کنند اما در هیچ کدام از این قیمت‌گذاری‌ها، مردم عادی سهمی از خودرو ندارند؛ چرا که درآمدشان هیچ‌گاه اجازه نمی‌دهد که بتوانند یک خودروی مناسب تهیه کنند. از سوی دیگر سرمایه‌داران از فرصت‌های پیش آمده (مانند پیش‌فروش و یا طرح‌های جایگزین فرسوده و جوانی جمعیت) نهایت استفاده را برده‌اند. آنها با استفاده از چندین کدملی مختلف در طرح‌ها ثبت‌نام می‌کنند و بعد از تحویل خودرو با قیمت کارخانه‌ای، آن را با قیمت آزاد می‌فروشند و بر سرمایه خود می‌افزایند.

در سال‌های گذشته قیمت خودروها کمی متعادل‌تر شده بود و با اخذ وام و فروش خودروهای قدیمی می‌شد یک خودروی تقریبا مناسب تهیه کرد؛ اما با افزایش بی‌رویه قیمت‌ها که هیچ توجیه عقلی و منطقی هم ندارد، مردم عادی دیگر همان اندک امید خود را برای خرید یک ماشین مناسب از دست دادند. از این رو است که در خیابان‌ها شاهد تردد خودروهایی با مدل‌های 75 هم هستیم؛ انواع پراید، پیکان و ماشین‌های خارجی مدل پایین که به خاطر نداشتن وسع مالی مناسب، توسط مردم خریداری شده و همچنان در دست آنها باقی مانده است. یقینا با روند فعلی هم نمی‌توان آنها را از رده خارج کرد .

دولت بارها اعلام کرده که خودروهای با عمر بالای 20 سال کارکرد باید از رده خارج شده و اسقاط شوند اما چگونه می‌توان خانواده‌ای را که اموراتش با همین خودروهای مدل پایین می‌گذرد مجاب کرد که باید ماشینشان را تحویل بدهند در حالی که توان خرید خودروی جایگزین ندارند؟!

در واقع نه دولت و نه خودروسازان هیچ‌گاه نتوانسته‌اند طرحی را ارائه دهند که بر اساس آن مردم عادی هم بتوانند بدون مشکل خودرو تهیه کرده و یا خودروی فرسوده خود را تعویض کنند. بیشتر طرح‌ها، به کار سرمایه‌دار آمده تا بتواند از این راه درآمدزایی کند. اکنون هم که با توجه به شرایط اقتصادی خانواده‌ها و هم شرایط حاکم بر کشور، مردم عادی در تامین مایحتاج روزانه خود هم مانده و بسیاری از آنها قید خرید خودرو را زده‌اند؛ آنهایی هم که خودرو در اختیار دارند، با افزایش قیمت آن، از پس تعمیراتش بر نمی‌آیند و بعضا خودروهایشان هفته‌ها در تعمیرگاه‌ها می‌ماند .

هر چه هست قیمت خودروها همیشه از جیب مردم عادی بزرگ‌تر بوده است و آنها هیچ‌گاه نتوانسته‌اند آنچه شایسته یک ایرانی بوده است را داشته باشند و یقینا بعدها هم نخواهند توانست و این شکاف همچنان ادامه خواهد یافت؛ مگر اینکه دولت برای آن فکری اساسی کند وگرنه تورم  همیشه مردم را در تنگنا نگه می‌دارد.