جایگاه مدیران مدارس در توسعه عدالت آموزشی

محبوبه شاه حسینی ـ کارشناس حوزه آموزش

جایگاه و نقش مدیران مدارس در مدرسه، فراتر از یک عنوان اداری و رهبر مدرسه است. مدیر در مدرسه حلقه واسط بین دانش‌آموزان، خانواده و دبیران است و هر چه تعامل مدیر با اعضای این مجموعه بیشتر باشد، دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده، آسان‌تر، سریع‌تر و باکیفیت‌تر است.

یک مدیر موفق، پیش از هر چیز، با تدوین یک چشم‌انداز آموزشی روشن و مشارکتی، مسیر حرکت مدرسه را تعیین می‌کند؛ چشم‌اندازی که نه تنها بر نمرات و موفقیت‌های بخشنامه‌ای و آکادمیک متمرکز است، بلکه شامل توسعه مهارت‌های فردی و جمعی، پرورش شهروندان مسئول‌پذیر و ایجاد یک محیط یادگیری فراگیر و ایمن است.

تعیین چشم‌انداز، اهداف آموزشی و برنامه‌ریزی دقیق برای تحقق این اهداف و ارزیابی و پایش مستمر از مهم‌ترین از وظایف مدیران تحول خواه محسوب می‌شوند که به بهبود عملکرد مدرسه کمک می‌کنند. در حقیقت هدف‌گذاری و  بررسی عملکرد دانش‌آموزان و معلمان، شناسایی نقاط ضعف و ارائه راهکارهای اصلاحی نقشی اساسی در روند آموزش ایفا می‌کنند.

در چنین شرایطی است که ارتقاء کیفیت آموزش و دستیابی به چشم‌انداز تبیین شده، اهداف سازمانی و حتی اجتماعی و فرهنگی میسر می‌شود.

در حقیقت مدیران مدارس نقش محوری و غیرقابل انکاری در ارتقاء سطح آموزش و پرورش دارند و فراتر از وظایف صرفا اداری، به عنوان رهبران آموزشی و تسهیل‌گران اصلی تحول شناخته می‌شوند.

این راهبری آموزشی، مستلزم آن است که مدیر به طور فعالانه در فرآیندهای آموزشی مدرسه، نظارت و مشارکت مستقیم داشته باشد و یا با بررسی‌های میدانی، بازخوردهای سازنده و هدفمند به معلمان ارائه دهد و بستر لازم برای توسعه حرفه‌ای مستمر آنان را فراهم سازد.

مدیران در حقیقت، با حفظ انگیزه معلمان با کیفیت، و همچنین برنامه‌ریزی در راستای اجرای فرایندها و برنامه‌هایی که مستقیما بر بهبود کیفیت تدریس و یادگیری تاثیر می‌گذارند، به طور مستقیم بر خروجی‌های آموزشی مدرسه اثر می‌گذارند. علاوه بر این، فرهنگ مدرسه‌ای که توسط مدیر ایجاد می‌شود ـ محیطی مبتنی بر اعتماد متقابل، شفافیت، و مسئولیت‌پذیری مشترک ـ مهم‌ترین عامل در پذیرش تغییرات نوآورانه و بالا بردن سطح تعهد کارکنان است، به طوری که مدرسه به جایگاه یک سازمان یادگیرنده تبدیل می‌شود که در آن تمامی ذینفعان (از دانش‌آموز و معلم گرفته تا اولیا) به طور مستمر در پی بهبود و رشد هستند.

بدون تردید ارتقاء سطح و کیفیت آموزش در مدارس، بدون سرمایه‌گذاری بر توانمندسازی، انتخاب دقیق و پشتیبانی مستمر از مدیران مدارس، به عنوان راهبران آموزش و معماران اصلی تحول، امری ناممکن به نظر می‌رسد.