ثبت جهانی قنات فضلعلی‌خان رادکان؛ افتخار ملی برای قزوین

شیما کبیری، دکترای مهندسی منابع آب و پژوهشگر حوزه آب در گفتگو با ولایت، تصریح کرد: این ثبت جهانی پس از تهیه و ارسال مستندات فنی و تاریخی توسط کمیته منطقه‌ای آبیاری و زهکشی قزوین، همکاری اهالی روستای رادکان و با حمایت شرکت آب منطقه‌ای قزوین انجام شد.

وی افزود: این پرونده ابتدا در کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران بررسی و سپس برای تایید نهایی به ICID ارسال شد.

کبیری تصریح کرد: مراسم رسمی اعلام ثبت قنات فضلعلی‌خان در هفتاد و یکمین نشست شورای اجرایی ICID (IEC 71th) که در دسامبر ۲۰۲۰ و به ‌صورت مجازی از دهلی‌نو برگزار شد، انجام گرفت.

میراثی دو هزار ساله با اهمیت هیدرولیکی منحصربه‌فرد

این پژوهشگر حوزه آب  یادآور شد: قنات فضلعلی‌خان ـ که در میان اهالی «فرضعلی‌خان» نیز گفته می‌شود ـ حدود دو هزار سال قدمت دارد و نمونه‌ای کم‌نظیر از دانش سنتی مدیریت آب در ایران است.

وی بیان کرد: این قنات در گذشته نقش اصلی را در تامین آب کشاورزی منطقه بر عهده داشته و به دلیل همجواری با ابهررود از اهمیت هیدرولیکی ویژه‌ای برخوردار بوده است؛ همچنین به‌ عنوان یک قنات هوابین، به ‌نوعی نقش زهکش طبیعی منطقه را نیز ایفا می‌کرده است.

تحویل لوح و تندیس جهانی پس از کرونا

به گفته کبیری، با توجه به اینکه ثبت این قنات در دوران همه‌گیری کرونا صورت گرفت، لوح و تندیس رسمی این ثبت جهانی به‌تازگی در اختیار کمیته منطقه‌ای آبیاری و زهکشی قزوین قرار گرفته است.

برنامه‌های احیا و مرمت در دستور کار استان

وی افزود: با محوریت کمیته منطقه‌ای آبیاری و زهکشی قزوین و با حمایت اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان و همکاری دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها و متخصصان علم قنات، برنامه‌های مرمت، حفاظت و احیای این میراث ارزشمند آغاز شده است.

کبیری خاطرنشان کرد: به ‌منظور پاسداشت این موفقیت ملی، مراسمی شایسته در سطح استان برای گرامیداشت ثبت جهانی قنات فضلعلی‌خان و معرفی جایگاه تاریخی و مهندسی این اثر برگزار خواهد شد؛ اقدامی که سبب ارتقای جایگاه علمی و فرهنگی استان در حوزه مدیریت آب، میراث مهندسی ایران و همچنین تقویت گردشگری خواهد شد.

جایگاه این اثر در برنامه جهانی WHIS

برنامه جهانی «سازه آبیاری دارای ارزش میراث جهانی» (WHIS) با هدف شناسایی، ثبت و حفاظت سامانه‌های تاریخی آبیاری در سراسر جهان توسط ICID شکل گرفته است.

تا سال ۲۰۲۰، ۱۰۶ سازه آبیاری از کشورهای مختلف در این فهرست ثبت شده‌اند؛ سازه‌هایی که نقشی اساسی در توسعه کشاورزی، مدیریت آب و تکامل تمدن‌ها داشته‌اند.

هدف اصلی این برنامه، حفظ میراث مهندسی آب جهان، انتقال دانش گذشتگان و الهام‌گیری از اصول پایداری و بهره‌وری در مدیریت آب کشاورزی است.