باغبانان فرتوت باغ زندگی را فراموش نکنیم

معصومه حسینی ـ تا چندین سال پیش کشور ایران جزو کشورهای جوان جهان بود اما در چند سال اخیر دیگر کمتر خانواده‌ای با بالای 4 نفر دیده می‌شود که دلایل آن را شاید بیشتر، ما بدانیم !

هر ساله به آمار افراد سالمند کشور اضافه می‌شود بی‌آنکه مسئولان طرح یا برنامه‌ای برای زندگی بهتر و سالم‌تر برای آنها داشته باشند. بسیاری از خانواده‌ها دیگر توان نگهداری از والدین سالخورده و ناتوان خود را ندارند. اما آنچه در این میان با توجه به شرایط بسیار حایز اهمیت است آگاهی اقشار مختلف جامعه در خصوص چالش‌های این دوران است.

روز جهانی سالمند، که هر سال در اول اکتبر (برابر ۹ مهر) گرامی داشته می‌شود، به منظور افزایش آگاهی نسبت به چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی جمعیت سالخورده در سطح جهانی برگزار می‌گردد. این روز در سال 1982 توسط سازمان ملل متحد به عنوان یک روز جهانی برای سالمندان تعیین شد و هدف آن ترویج حقوق و رفاه افراد مسن است.

این روز به جامعه یادآوری می‌کند که باید به نیازها و حقوق این گروه سنی توجه بیشتری داشته باشد. با افزایش جمعیت سالمندان در بسیاری از کشورها، ضروری است که سیاست‌ها و برنامه‌های حمایتی برای بهبود کیفیت زندگی آن‌ها ایجاد شود.

جهان طی 35 سال گذشته دو برابر شده و پیش‌بینی شده است که جمعیت جهان حدود 5/1 میلیارد نفر در سال 2050 خواهد بود. ایران نیز از این مساله مستثنا نیست. جمعیت سالمندی ایران طی 43 سال گذشته دو برابر شده است (از سال 1355 تا 1398) و طی 23 سال آینده مجددا دو برابر خواهد شد (1398 لغایت 1421). هم جمعیتی سالمندان ایران از 5 درصد در سال 1355 به 10 درصد در سال 1398 و طبق پیش‌بینی‌ها در سال 1421 به حدود 20 درصد و در سال 1435 به حدود 33درصد خواهد رسید.

سهم جمعیتی سالمندان جهان در سال 1975 حدود 5/8 درصد و در حال حاضر حدود 5/13 درصد و در 30 سال آینده حدود 5/21 درصد می‌باشد.

آغاز سن سالمندی در ایران 60 سال است. در واقع تقریبا 3/1 از دوران زندگی فرد در دوران سالمندی سپری می‌شود.

بر اساس آمارها 72% از سالمندان شهری و مابقی روستائی هستند. 52% از سالمندان زن و 48% مرد هستند. 60 درصد از سالمندان ایران تنها زندگی می‌کنند .

این آمارها نشان می‌دهد که ما با پدیده سالمند تنها و به ویژه سالمند زن تنها مواجه هستیم. با توجه به دوران قابل توجه سالمندی، لزوم برنامه‌ریزی درمانی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی برای این دوران وجود دارد.

با توجه به فرا رسیدن روز جهانی سالمندان برای بررسی بیشتر این موضوع با مدیر کل بهزیستی استان قزوین گفت‌وگو کردیم.

مدیر کل بهزیستی استان با اشاره به اهمیت مقوله جمعیت در اقتدار ملی، می‌گوید: لازم است برای فرهنگ‌سازی احترام و تکریم سالمندان و ایجاد شرایط لازم برای تامین سلامت و نگهداری آنان در خانواده و پیش‌بینی ساز و کار لازم برای بهره‌مندی از تجارب و توانمندی‌های سالمندان در عرصه‌های مناسب انجام شود.

بیش از 11 درصد از جمعیت استان سالمند هستند

زهرا غلامرضایی افزود: در حال حاضر حدود 160000 هزار سالمند در استان قزوین وجود دارند که حدود 83/11 درصد از جمعیت را شامل می‌شود.

وی می‌افزاید: بر اساس آمار سال 1395 حدود 9/8 درصد از جمعیت استان سالمند بوده‌اند و استان قزوین از رتبه 15 در سال 95 به رتبه 13 رسیده است که نشان‌دهنده پیرتر شدن جمعیت می‌باشد. و این بدین معنی است که استان قزوین نه مثل استان‌های گیلان و مازندران جزو پیرترین استان‌ها است و نه مثل استان سیستان و بلوچستان جزو جوان‌ترین استان‌ها است. در واقع از لحاظ سالمندی حدودا در میانه کشور قرار داریم.

این مقام مسئول تصریح می‌کند: در بخش شهری، شهرهای قزوین، تاکستان و الوند بیشترین تعداد سالمندان را دارند. روستاهای واقع در الموت شرقی و غربی، آوج و بخش‌هایی از طارم‌سفلی به دلیل مهاجرت جوانان به شهر) جمعیت سالمندی بیشتری نسبت به کل جمعیت دارد.

بالاترین میزان امید به زندگی در استان برای آوج است

غلامرضایی ادامه می‌دهد: بر اساس آمار سال 1400 امید به زندگی در استان 74 سال بوده است، این سن در مردان 73 سال و در زنان 77 سال می‌باشد. بالاترین میزان امید به زندگی در شهرستان آوج با 77 سال و کمترین در شهرسان البرز با 73 سال بوده است.

مدیر کل بهزیستی بیان می‌کند: نگاهی به میزان پوشش نهادهای حمایتی و اجتماعی نشان می‌دهد که حدود 18800 نفر سالمند تحت پوشش سازمان بهزیستی، 22000 نفر تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) قرار دارند که نشان‌دهنده اهمیت به قشر نیازمند سالمند است.

وی اعلام می‌کند: در حال حاضر 8 مرکز شبانه‌روزی، 4 مرکز روزانه و 2 مرکز حمایتی به ارائه خدمات به سالمندان در بهزیستی می‌پردازند.

تشکیل شواری سالمندی گامی مهم برای جمعیت سالمند استان قزوین است

غلامرضایی به پیامدهای جمعیت سالمندی اشاره و خاطرنشان می‌کند: افزایش طول دوره سالمندی و تعداد سالمندان تحت پوشش صندوق‌های بازنشستگی و بیمه‌ای (درمان ـ اجتماعی)؛ افزایش نیاز به خدمات مراقبت رسمی و غیررسمی از سالمندان، افزایش تقاضای سالمندان به خدمات سلامت، حمایتی و رفاهی با کمیت و کیفیت بالاتر، توجه به افزایش سطح دانش و آگاهی تصمیم‌گیران، توانمندسازی سالمندان با توجه به سرعت رشد تکنولوژی، توجه و شتاب‌بخشی در اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای دستگاه‌ها نیازمند توجه است.

مدیر کل بهزیستی استان در ادامه، اجرای پروژه طرح سلام در جهت ارتقای سلامت اجتماعی، جسمی و فرهنگی سالمندان، ـ تشکیل مراکز مهر گفت‌وگو ویژه سالمندان ـ اجرای طرح شهر دوستدار سالمند در شهر قزوین به عنوان هفدهمین شهر دوستدار سالمند کشور، ـ گسترش بنیادهای فرزانگان در جهت ارائه خدمات به سالمندان استان، ـ تربیت مشاوران ویژه سالمندی و ـ گسترش خدمات شبانه و روزانه به سالمندان مقیم و سالمندانی که خدمات روزانه دریافت می‌کنند را از طرح‌های در دست اجرای بهزیستی استان قزوین در حوزه سالمندی اعلام کرد.

وی اظهار می‌کند: در جهت اجرای آئین‌نامه مصوب جلسه مورخ فروردین سال 83 هیات محترم دولت اسناد بالادستی از جمله سند ملی سالمندان کشور در جهت ساماندهی، بهبود روش زندگی و ارتقای کیفیت و ایجاد رضایت و به منظور ساماندهی سلامت و رفاه سالمندان اولین شورای سالمندان استان در ماه گذشته با حضور ریاست محترم سازمان بهزیستی کشور و استاندار محترم تشکیل گشت. این شورا از سال 1383 پس از ابلاغ آئین‌نامه شورای سالمندان تشکیل شده است. ریاست شورای سالمندان با وزارت کشور و دبیری بهزیستی می‌باشد.

غلامرضایی اضافه می‌کند: در این شورا 18 دستگاه اصلی عضو شامل استانداری، فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها، دانشگاه علوم پزشکی، اداره کل راه و شهرسازی، اداره کل آموزش و پرورش، سازمان صدا و سیما، اداره کل صنعت معدن و تجارت، اداره کل اقتصاد و دارائی، اداره کل بیمه سلامت، اداره کل تعاون کار و رفاه اجتماعی، اداره کل ورزش و جوانان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، اداره کل تامین اجتماعی، کمیته امداد امام خیمنی(ره)، اداره کل جهاد کشاورزی، سازمان اجتماعی نیروهای مسلح و صندوق بازنشستگی می‌باشد.

وی ادامه می‌دهد: یکی دیگر از پشتوانه‌های قانونی حمایت از سالمندان، سند ملی سالمندان می‌باشد که 18 عضو اصلی و 23 دستگاه همکار می‌باشند.

مدیر کل بهزیستی تاکید می‌کند: با توجه به اینکه سالمندان گروه متنوعی با خواسته‌ها و نیازهای متفاوت هستند، هیچ سازمان یا وزارتخانه‌ی خاصی به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی مسایل همه‌جانبه آنان باشد. به همین دلیل در اجرای سند ملی سالمندان لازم است با محوریت شورای سالمندان همه وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های عضو این شورا به ویژه انجمن‌ها، نهادهای غیردولتی، شهرداری‌ها و حتی خانواده‌ها و خود سالمندان مشارکت فعال داشته باشند.

غلامرضایی یادآور می‌شود: تاکنون دستگاه‌های اداره کل بهزیستی استان، کمیته امداد امام خمینی(ره)، اداره کل ورزش و جوانان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، صدا و سیمای مرکز استان به ارائه گزارش جامع عملکرد در حوزه سالمندی پرداخته‌اند و فعالیت سایر اعضای اصلی تاکنون دریافت نشده است.

مدیر کل بهزیستی استان اعلام می‌کند: در نهایت اینکه با توجه به گسترش روز افزون سالمندی لزوم ورود جدی دستگاه‌ها به مبحث سالمندی با تمام زیرمجموعه‌های آن اعم از درمان، اقتصاد، رفاه… وجود دارد. برگزاری مداوم شورای سالمندان، تعهد دستگاه‌ها به انجام وظایف قانونی خود، فعال شدن مراکز غیردولتی و نهادهای مردم نهاد، افزایش پشتوانه‌های قانونی حمایت از سالمندان … از جمله اقدامات موثر در این حوزه می‌باشد که نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت است.

پویش رز مهربانی

وی به «پویش رز مهربانی» اشاره و بیان می‌کند: این پویش به عنوان یک اقدام فرهنگی در جهت حمایت عاطفی از سالمندان در هفته بزرگداشت سالمند اجرا می‌شود. در این پویش بر دیدار با سالمندان به ویژه در خانواده و بستگان و جامعه تاکید شده است.

مدیر کل بهزیستی اظهار می‌کند: هفته سالمندان فرصتی ارزشمند برای تکریم، توانمندسازی و ارتقاء جایگاه اجتماعی سالمندان در جامعه است. در راستای تحقق اهداف شورای ملی سالمندان و با توجه به تقویم پیشنهادی، دستورالعمل اجرایی در سطح ملی تدوین شده و به دستگاه‌ها ابلاغ شده است.