وقتی بازارچهها نگاه مردم را تغییر نمیدهد
- شناسه خبر: 66893
- تاریخ و زمان ارسال: 26 شهریور 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
نگار موحد
سالهاست که موضوع ساماندهی دستفروشان در قزوین در دستور کار مدیریت شهری قرار دارد و چندین بازارچه محلی نیز برای این منظور ایجاد شده است.
با این حال، تجربه میدانی نشان میدهد که مردم همچنان ترجیح میدهند برای خرید به دستفروشان مراجعه کنند، دلیل ساده است: دستفروش بدون پرداخت کرایه مغازه، کالا را ارزانتر عرضه میکند و گزینه اقتصادی برای شهروندان، بهویژه طبقات متوسط و کمدرآمد، جذابتر است.
بنابراین، صرف ایجاد بازارچههای فیزیکی و جابهجایی دستفروشان، این رویکرد قادر به تغییر رفتار خرید مردم نیست و این مسئله یک چالش اجتماعی و اقتصادی واقعی ایجاد میکند.
از منظر مدیریت شهری، هدف از ساماندهی دستفروشان نه صرفاً نظم فیزیکی خیابانها بلکه ایجاد تعادل میان نظم شهری، کرامت انسانی و رفاه اقتصادی شهروندان است.
برخوردهای قهری، جابهجایی بیبرنامه و اعمال فشار بر دستفروشان، نه تنها اعتماد عمومی را تضعیف میکند بلکه نابرابری اقتصادی و اجتماعی را نیز تشدید میکند.
تجربههای اخیر، از جمله حادثه خیابان شهید سلیمانی، تصویری از خشونت و تحقیر این اقشار را در ذهن شهروندان ثبت کرده است؛ تصویری که هیچ توجیه قانونی یا انسانی ندارد و نشاندهنده ضعف مدیریت شهری در مواجهه با اقشار آسیبپذیر است.
چالشهای اجتماعی و ابعاد اقتصادی
1ـ تضاد میان نظم شهری و حقوق شهروندان؛
برخوردهای قهری با دستفروشان، مانند ضربوشتم اخیر، نهتنها موجب نقض حقوق انسانی این افراد میشود، بلکه اعتماد عمومی به نهادهای اجرایی را نیز کاهش میدهد. این نوع برخوردها نشاندهنده ناتوانی در مدیریت بحران و فقدان رویکرد انسانی در سیاستگذاریهای شهری است.
2ـ اجرای ناقص مصوبات و فقدان برنامهریزی جامع؛ با وجود تصویب مصوبات متعدد برای ساماندهی دستفروشان، همچنان شاهد حضور بیقاعده این افراد در معابر عمومی هستیم، این امر نشاندهنده ضعف در نظارت و اجرای مصوبات است و حاکی از فقدان برنامهریزی جامع و کارشناسی در این حوزه میباشد.
3ـ عدم توجه به ابعاد اجتماعی و اقتصادی دستفروشان و اقبال مردم؛ دستفروشان بخش مهمی از اقتصاد غیررسمی شهری را تشکیل میدهند و حذف آنها بدون ارائه جایگزینهای مناسب، نهتنها به نفع شهر نیست، بلکه خلاف عدالت اجتماعی است. مردم، به ویژه اقشار متوسط و ضعیف، به دلیل قیمت پایینتر و دسترسی آسان، خرید از دستفروشان را ترجیح میدهند؛ این اقبال عمومی نشان میدهد که صرفاً جابهجایی فیزیکی یا بازارچههای موقت نمیتواند نگرش مردم را تغییر دهد و نادیده گرفتن این واقعیت، به شکست طرحهای ساماندهی منجر میشود.
راهکارهای پیشنهادی برای ساماندهی پایدار
1ـ ایجاد بازارچههای محلی دائمی با زیرساختهای مناسب؛ باید بهجای راهاندازی بازارچههای موقت، بازارچههای محلی دائمی با زیرساختهای مناسب، مانند تأمین برق، آب، سرویس بهداشتی و فضای مناسب برای فروشندگان ایجاد شود. این بازارچهها باید در نقاطی از شهر که دسترسی آسان برای مردم فراهم باشد، احداث شوند و جذابیت اقتصادی واقعی برای شهروندان داشته باشند.
2ـ آموزش و توانمندسازی دستفروشان؛ برگزاری دورههای آموزشی برای دستفروشان در زمینههای بهداشت فردی، مهارتهای فروش، حقوق شهروندی و قوانین مرتبط با کسبوکار میتواند به بهبود وضعیت آنها کمک کند و از بروز مشکلات حقوقی جلوگیری نماید.
3ـ مشارکت دستفروشان و مردم در فرآیند تصمیمگیری؛ شورای شهر و شهرداری باید دستفروشان را بهعنوان ذینفعان اصلی و مردم را بهعنوان کاربران اصلی این بازارها در طراحی سازوکارها مشارکت دهند. این رویکرد میتواند راهحلهایی مؤثر، پذیرفتنی و پایدار ایجاد کند.
4ـ نظارت و اجرای مؤثر مصوبات؛ باید نظارت بر اجرای مصوبات تقویت شود و از برخوردهای قهری و سلیقهای خودداری گردد. استفاده از فناوریهای نوین، مانند سامانههای الکترونیکی برای ثبت و پیگیری وضعیت دستفروشان، میتواند در این زمینه مؤثر باشد.
5ـ تأمین منابع مالی و حمایتهای اجتماعی؛ برای اجرای این راهکارها، تأمین منابع مالی از طریق بودجههای شهری و جذب حمایتهای اجتماعی از نهادهای دولتی و غیردولتی ضروری است. این منابع میتوانند برای احداث بازارچهها، برگزاری دورههای آموزشی و ارائه تسهیلات به دستفروشان اختصاص یابند.
ساماندهی موفق دستفروشان قزوین تنها زمانی ممکن است که اقتصاد خرد، کرامت انسانی، نظم شهری و نیاز واقعی مردم به طور همزمان در نظر گرفته شود.
اگر مدیریت شهری صرفاً به سرکوب، جابهجایی بیبرنامه یا ایجاد بازارچههای مقطعی اکتفا کند، نه تنها مشکلات واقعی حل نمیشود، بلکه اقبال مردم به خرید از دستفروشان حفظ شده و نارضایتی اجتماعی افزایش مییابد.
