نشانه‌های کم‌آبی بدن هنگام ورزش

انسیه بخارایی

تعریق هنگام ورزش، به‌ویژه در هوای گرم، امری طبیعی است؛ اما اگر میزان آب از دست‌رفته بدن جبران نشود، کم‌آبی می‌تواند عملکرد ورزشی را کاهش دهد و در موارد شدید، سلامت فرد را به خطر بیندازد. شناخت نشانه‌های کم‌آبی به ورزشکار کمک می‌کند پیش از جدی شدن وضعیت، واکنش مناسبی نشان دهد.

1ـ افزایش غیرعادی ضربان قلب

ضربان قلب در هنگام ورزش به‌طور طبیعی افزایش پیدا می‌کند، اما اگر در یک شدت مشخص از فعالیت، ضربان قلب نسبت به حالت معمول بیشتر شود، یکی از عوامل احتمالی می‌تواند کم‌آبی باشد. کاهش حجم مایعات بدن باعث می‌شود قلب برای حفظ گردش خون، به‌ویژه در گرما، با سرعت بیشتری فعالیت کند.

البته افزایش ضربان قلب دلایل دیگری مانند شدت بیشتر تمرین، گرما، استرس و مصرف برخی مواد محرک نیز دارد؛ بنابراین نباید آن را به‌تنهایی نشانه قطعی کم‌آبی دانست.

2ـ سرگیجه هنگام تغییر وضعیت یا احساس ضعف

احساس سرگیجه، سبکی سر یا سیاهی رفتن چشم‌ها هنگام ایستادن یا ادامه فعالیت می‌تواند با کاهش فشار خون و کاهش حجم مایعات بدن مرتبط باشد. این وضعیت در زمان ورزش و گرمای شدید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اگر هنگام ورزش دچار سرگیجه، ضعف شدید یا احساس غش کردن شدید، ادامه فعالیت توصیه نمی‌شود. توقف تمرین و رفتن به محیط خنک، اقدام اولیه مناسبی است.

3ـ کاهش ادرار و تیره شدن رنگ آن

یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای بررسی وضعیت آب بدن، توجه به ادرار است. ادرار زرد تیره و غلیظ، به‌خصوص زمانی که حجم و دفعات ادرار نیز کاهش پیدا کرده باشد، می‌تواند نشانه کم‌آبی باشد.

تغییر بوی ادرار نیز ممکن است در اثر غلیظ شدن ادرار ایجاد شود، اما بوی ادرار به‌تنهایی معیار قابل اعتمادی برای تشخیص کم‌آبی نیست؛ زیرا برخی غذاها، مکمل‌ها و داروها نیز می‌توانند بوی ادرار را تغییر دهند.

4ـ خشکی دهان، سردرد و افت توان بدنی

تشنگی، خشکی دهان، خستگی، سردرد، کاهش تمرکز و افت توانایی انجام فعالیت از دیگر نشانه‌هایی هستند که می‌توانند همراه کم‌آبی ظاهر شوند. در ورزش‌های طولانی یا در هوای گرم، توجه به این علائم اهمیت بیشتری دارد.

با این حال، نباید منتظر تشنگی شدید ماند تا تازه به فکر تأمین مایعات افتاد؛ به‌ویژه در فعالیت‌های طولانی و شرایط گرم، برنامه مناسب نوشیدن مایعات اهمیت دارد.

یک روش دقیق‌تر برای ورزشکاران

افرادی که به‌طور منظم ورزش می‌کنند می‌توانند برای شناخت میزان تعریق خود، قبل و بعد از تمرین، وزنشان را اندازه‌گیری کنند. کاهش وزن قابل توجه در مدت کوتاه پس از ورزش، عمدتاً می‌تواند ناشی از از دست رفتن مایعات باشد. این روش از تکیه بر یک علامت منفرد، اطلاعات دقیق‌تری درباره میزان آب ازدست‌رفته ارائه می‌دهد.

چه زمانی باید ورزش را متوقف کنیم؟

سرگیجه شدید، گیجی، ضعف قابل توجه، غش، اختلال هوشیاری یا علائم شدید ناشی از گرما را نباید صرفاً با «کم‌آبی معمولی» اشتباه گرفت. در چنین شرایطی، ادامه ورزش می‌تواند خطرناک باشد و فرد باید هرچه سریع‌تر از گرما دور و ارزیابی پزشکی دریافت شود.