مرد هزار چهره سینمای ایران؛ رضا بیک ایمانوردی

محمدرضا رجایی‌پور

تقویم، یادآور سالگرد کوچ مه‌‌آلود مردی است که آینه تمام‌‌نمای هزار چهره سینمای ایران بود‌. رضا بیک‌‌ایمانوردی. بازیگری که در سینمای ایران؛ نه‌ تنها نقش‌ها را اجرا نمی‌کرد بلکه روح نقش را در کالبد خویش می‌دمید. او که نخستین نفس‌های زندگی‌اش را در هوای شاهین‌ تپه قزوین کشیده بود شاید هرگز نمی‌دانست که سرنوشت او را از خاک ریشه‌‌دار و آشنای قزوین به سوی غربتی بی‌انتها در کرانه‌های دور آمریکا خواهد برد. مسیری که از پستی و بلندی‌های سینمای ایران گذشت و در نهایت در سکوت و غربت خاک بیگانه به پایان رسید. بیک‌ ایمانوردی آن بازیگر اصیل، نمادی بود از آن دسته از هنرمندان که میان هویت و هنر در نبردی مستمر بودند. او که توانایی‌اش در گذار از ژانرهای مختلف او را به مرد هزار چهره سینمای ایران بدل کرده بود؛ در نهایت در میانه‌ گذار از وطن و هنر در غربت گم شد. امروز نه تنها یاد بازیگری که در هر نقش؛ جانی تازه می‌بخشید بلکه یاد انسانی را گرامی می‌داریم که مسیر زندگی‌اش حکایت از تقابل میان اصالت و غربت دارد. ستاره‌ای که در آسمان سینمای ما درخشید و در غبار دوری در خاک بیگانه آرام گرفت. غلامرضا ایمانوردی با نام هنری رضا بیک ایمانوردی در ۲۵ خرداد ۱۳۱۵ در شهر شاهین‌تپه قزوین به دنیا آمد و در روز ۲۲ شهریور ۱۳۸۲ در آمریکا درگذشت. او فعالیت هنری خود را از ۱۳۳۷ با تئاتر آغاز کرد و در ۱۳۴۰ با دعوت ساموئل خاچیکیان وارد سینما شد. وی با ایفای نقش در بیش از صد و پنجاه فیلم سینمایی اکشن و کمدی به دلیل توانایی بالا در اجرای نقش‌های متنوع لقب مرد هزار چهره سینما را از آن خود کرد. کاراکترهای کمدی او که با الهام از نقش ستوان کلمبو و با دوبله منوچهر اسماعیلی خلق می‌شدند محبوبیت زیادی در میان عامه مردم داشت. در سال ۱۳۴۰ به دنبال برخوردی که با ساموئل خاچیکیان داشت؛ خاچیکیان اندام ورزیده و چهره سینمایی او را مناسب برای ایفای نقش در سینما تشخیص داد و از ایمانوردی دعوت به عمل آورد تا در استودیو آژیر فیلم حضور پیدا کند. او در این استودیو در اولین نقش زندگی سینمایی خود رل کوتاهی در فیلم فریاد نیمه‌شب بازی کرد که همین نقش چند دقیقه‌ای باعث شد تا این کارگردان بزرگ در فیلم‌های بعدی خود مانند یک قدم تا مرگ، دلهره، ضربت، سرسام جهت بازی از او دعوت به عمل بیاورد. بعد از ورود به صحنه سینما با اجرای نقش‌های مختلف در فیلم‌های اکشن و کُمدی با نام هنری بیک ایمانوردی در بیش از صدو پنجاه فیلم سینمایی، به عنوان پرکارترین بازیگر سینمای ایران در دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی به محبوبیت ویژه‌ای در بین مردم دست یافت و به واسطه توانایی که او در ایفای نقش‌های مختلف سینمایی داشت، لقب مرد هزارچهره سینما را کسب کرد. او در طول فعالیت هنری‌اش با بازیگران سرشناسی از جمله محمد علی فردین، ناصر ملک مطیعی، بهروز وثوقی، ایرج قادری، فروزان، آذر شیوا، آرمان هوسپیان، پوری بنایی، منوچهر وثوق به نقش‌آفرینی پرداخته‌ است.

بیک ایمانوردی در فیلم‌های کُمدی با الهام از نقش ستوان کلمبو با بازی پیتر فالک به همراه گویشی شیرین با دوبله منوچهر اسماعیلی ظاهر می‌شد که این فیلم‌ها در بین عامه مردم با استقبال زیادی همراه بود.