صدور مجوزهای موازی، کیفیت آموزش هنر را تهدید میکند
- شناسه خبر: 68626
- تاریخ و زمان ارسال: 20 مهر 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
محمدرضا مقدم
مقدمه
مدیران آموزشگاههای موسیقی در قزوین هشدار میدهند که صدور مجوزهای آموزشگاههای هنری توسط نهادهای غیرمرتبط، روند آموزش موسیقی را به سمت کاهش کیفیت و ناترازی اخلاقی و مالی سوق داده است. در حالی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها مرجع قانونی صدور مجوز برای آموزشگاههای هنری است، سازمان فنی و حرفهای نیز با تکیه بر قانون توسعه مهارتهای فنی، اقدام به صدور مجوزهایی با رویکرد اشتغالمحور کرده است؛ این وضعیت باعث نگرانی فعالان حوزه آموزش موسیقی شده است.
تک منظوره بودن مجوزهای اداری ارشاد، گویای تمرکز بر تخصص است
مصطفی عبادی، مدیر آموزشگاه موسیقی «چاوش»، درباره صلاحیت صدور مجوز آموزش موسیقی گفت: طبق قانون مصوب جلسه ۴۷۷ مورخ ۱۳۸۰/۱/۲۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی، تنها مرجع ذیصلاح برای صدور مجوز تاسیس آموزشگاههای آزاد هنری، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. متاسفانه شاهد صدور مجوز از سوی نهادهای مختلف از جمله سازمان فنی ـ حرفهای بدون طی مراحل قانونی از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستیم که مخالف نص صریح قانون بوده و علاوه بر این، مراکز ذکر شده به علت عدم طی کردن مراحل فنی در احراز صلاحیتهای لازم برای آموزش، کیفیت و بازدهی منظور شده در قانون را ندارند.
او درباره تفاوت میان آموزشگاههای موسیقی دارای مجوز ارشاد و آنهایی که از فنیوحرفهای مجوز گرفتهاند توضیح داد: تفاوتهای زیادی وجود دارد، از جمله اینکه آموزشگاههای تحت نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد تکمنظوره هستند. موضوع فوق به این معناست که امر تخصص در آموزش اهمیت ویژهای دارد. فرض کنید از منظر وزارت بهداشت و درمان، پزشکی که متخصص ارتوپد است در مطب خود درمانهای مربوط به قلب، اعصاب، داخلی و… را هم دایر کند!! چنین چیزی قابل تصور هم نیست. پس چرا در هنر، یک آموزشگاه میتواند مجوزهای آموزش موسیقی، نقاشی، خوشنویسی، رزین و… را داشته باشد؟ متاسفانه موضوع در هنر به اندازه عرصه بهداشت و درمان در اولویت نیست.
او همچنین به فیلترهای صدور مجوز اشاره و بیان کرد: از دیگر تفاوتهای اصلی، فیلترهایی است که در صدور مجوز اعمال میشود. تمام هنرمندانی که از وزارت فرهنگ و ارشاد مجوز گرفتهاند، آزمونهای سخت و تخصصی را گذراندهاند که به جرات میتوانم بگویم هیچ یک از کسانی که از نهادهایی مانند فنی ـ حرفهای مجوز گرفتهاند قادر به گذراندن این آزمونها نیستند. این افراد از این فرصت سوءاستفاده کرده و با توجه به خلأیی که در این مورد وجود دارد، اقدام به گرفتن مجوز از نهادهای غیر وزارت فرهنگ و ارشاد میکنند.
کمیت جای کیفیت را گرفته است
امیرحسین مافیپور، مدیر آموزشگاه موسیقی «سماع»، درباره تجربه انتقال هنرجوها از آموزشگاههای فنیحرفهای به آموزشگاه خود گفت: بله، متأسفانه چند نفری در رشتههای مختلف موسیقی وجود داشتند که حتی در مبانی اولیه نوازندگی، مانند اِکول (که از مقدمات نوازندگی است)، با مشکل مواجه بودند که اصلاح این مشکلات نیازمند صبر و حوصلهی فراوان، صرف انرژی و زمان زیادی از سوی هر دو طرف، هم هنرجو و هم مدرس است.
او ادامه داد: به عنوان مثال، هنرجویی در رشتهی گیتار مراجعه کرده بود که پس از حدود یک سال هنوز با نتخوانی آشنایی نداشت و بر اساس رپرتوار معتبر، مدون و مشخصی پیش نرفته بود.
مافیپور درباره روند صدور مجوز موسیقی در سازمان فنیحرفهای توضیح داد: به نظر من، متأسفانه روند صدور مجوز موسیقی در سازمان فنی و حرفهای با ضعفهای اساسی همراه است. طبق اظهارات مسئولان این سازمان، در شورای صدور مجوز هیچ کارشناس متخصص و مرتبط با هنر حضور ندارد. در نتیجه، مجوزها بدون کارشناسی، بدون در نظر گرفتن مدرک تحصیلی مرتبط، و بدون بررسی سابقه و رزومهی متقاضیان صادر میشوند.
او افزود: بسیاری از این افراد، به دلیل بررسیهای چندجانبه و دقیق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، موفق به دریافت مجوز از آن وزارتخانه نشدهاند و به همین دلیل به سراغ سازمان فنی و حرفهای آمدهاند. متأسفانه در این سازمان، تنها به کمیت توجه میشود و کیفیت نادیده گرفته میشود.
مافیپور در پاسخ به سؤال درباره تأثیر صدور مجوز فنیحرفهای بر کیفیت آموزش موسیقی، بیان کرد: در چنین شرایطی، صدور مجوز نه بر اساس تخصص و صلاحیت افراد، بلکه صرفاً با هدف تکمیل آمار و ارائهی بیلان کاری انجام میشود. این روند در نهایت منجر به کاهش سطح کیفی آموزش موسیقی در سراسر کشور خواهد شد؛ سطحی که برای حفظ و نگهداری آن، اساتید بزرگ و تأثیرگذار، زمان و تلاش فراوانی صرف کردهاند.
صدور مجوزهای آسان، تهدیدی برای آینده هنر و فرهنگ کشور
مجید جلالیکیا، مدیر آموزشگاه هنری«شیوه»، درباره تاثیر پایینتر بودن شهریه در برخی آموزشگاههای فنیحرفهای بر بازار آموزش موسیقی گفت: مسلماً با توجه به وضعیت اقتصادی حال حاضر در جامعه و عدم اطلاع خانوادهها و متقاضیان از کیفیت پایین آموزشی در رشتههای هنری مراکز فنیوحرفهای، پایین بودن نرخ شهریهها در جذب هنرجو بدون شک تاثیر زیادی خواهد داشت. در نظر داشته باشید که این در حالی است که مقایسه دورههای فنیوحرفهای، به دلیل مکان صدور گواهینامههای سازمانی آن، دلیل اولویت در انتخاب توسط متقاضی شده است.
او در ادامه درباره توجه خانوادهها به کیفیت آموزش افزود: مسلماً اغلب خانوادهها در اقشار مختلف مایلاند بین آموزش بد و خوب، گزینهی خوب را انتخاب کنند. اما مساله این است که اکثر آنها تفاوت بین این دو را متوجه نمیشوند، و در خصوص رشتههای هنری این وضع بدتر هم هست؛ چون ظاهر و عوامپسند بودن خروجی هنرجوها که بدون شک آسیبزننده است در جذب هنرجو تأثیر بسزایی دارد.
جلالیکیا با انتقاد از صدور مجوزهای آسان و نبود نظارت در مراکز آموزشی تاکید کرد: هیچ وقت نمیشود انتظار داشت در یک مرکز آموزشی بیکیفیت، یک هنرجو تبدیل به یک هنرمند یا یک فرد موفق در هنر شود. در ادامه، صدور مجوز به این مراکز با این وضعیت سهلانگارانه و عدم نظارت بر سوابق مدرس و روشهای آموزش، تنها آسیب و ضررهای وسیع و جبرانناپذیر به هنر و فرهنگ این سرزمین خواهد بود.
لزوم نظارت دقیقتر بر صلاحیت مدیران و مدرسان موسیقی
محسن فریدمهر، مدیر آموزشگاه موسیقی «نغمه مهر»، درباره میزان نظارت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی بر کیفیت آموزشگاههای زیرمجموعه خود گفت: به نظرم در خصوص صلاحیت مدیران و مدرسان موسیقی باید نظارت بیشتری انجام شود.
او درباره نهاد مسئول صدور مجوز برای مراکز هنری افزود: تا جایی که من اطلاع دارم، مجوز آموزشگاههایی که در زمینه هنر فعالیت میکنند باید فقط از طریق اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر شود. شاید اگر «فرهنگ» در نام این اداره پررنگتر از «ارشاد» بود، کمتر شاهد این دست از مشکلات بودیم.
الزام کارت صلاحیت تدریس برای مدرسان
اسحاق چگینی، مدیر آموزشگاه موسیقی ترانه عارف، درباره پیامدهای صدور مجوزهای غیرتخصصی گفت: صدور مجوزهای غیرتخصصی توسط نهادهای غیرتخصصی آسیب جدی به آموزش وارد میکند. اگرچه همین الان هم آموزش ما خیلی جدی نیست و فاقد استانداردهای لازم است، اما در زیر سایه صدور این مجوزها وضعیت موجود بدتر خواهد شد. همین الان که آموزشگاهها از فیلترهای متعددی رد شده و مجوز گرفتهاند، به دلایل متعدد از جمله افزایش هزینههای آموزشگاهداری، کیفیت به طور کلی پایین آمده و ارائه خدمات در محیطهای آموزشی کاهش یافته است.
او درباره مشکلات معیشتی مدرسین توضیح داد: معیشت دغدغه اصلی مدرسین ما شده؛ بنابراین مدرسین مجبورند در چند آموزشگاه مختلف درس دهند تا بتوانند هزینههای روزمره خود را تامین کنند. در واقع یک مدرس خوب و نوازنده توانمند در گذر زمان تبدیل به یک معلم فرسوده میشود بدون اینکه خودش را آپدیت کند.
چگینی درباره پیامد صدور مجوزهای غیرتخصصی افزود: تصور کنید مجوزهای غیرتخصصی هم صادر شود؛ در این صورت با مصیبت مواجه خواهیم شد. کسانی که قصد آموزش موسیقی دارند و اعتماد میکنند، به بیراهه خواهند رفت.
او به وضعیت بلاتکلیف حوزه آموزش موسیقی اشاره و بیان کرد: وضعیت آموزشگاهها شبیه به هم و در آستانه فروپاشی است. حوزه آموزش موسیقی بسیار جزیرهای و سلیقهای عمل میکند، بداخلاقی در آن زیاد است و حمایت مناسبی وجود ندارد. مثلا در صنف پزشکان و وکلا، پس از فارغالتحصیلی و دریافت مدرک، وامهایی برای خرید مطب یا دفتر تعلق میگیرد. حداقل توقع این است که این حمایتها برای حوزه موسیقی و آموزشگاههای موسیقی هم لحاظ شود.
او درباره اثر ناترازی درآمد و هزینه بر اخلاق و کیفیت آموزش گفت: وقتی هزینهها و درآمد همخوانی ندارد، ناترازی پیش میآید و بداخلاقی به وجود میآید؛ بداخلاقی به سرعت منتشر میشود مثل ویروس، و جامعه موسیقی بیمار میشود. بداخلاقیهایی که الان میبینیم، جایگاه هنر را جابهجا میکند.
چگینی درباره راهکار حفظ کیفیت آموزش توضیح داد: متأسفانه نمیتوانیم موسیقی را محدود کنیم به یک لایه خاص. موسیقی در لایه متوسط به بالا آموزش داده میشود؛ در حالی که مراکزی مثل آموزش و پرورش، کانونها و موسسات فرهنگی کلاسهای گروهی با هزینه کمتر تشکیل میدهند و بخشی از عطش خانوادهها و نوجوانان برای آموزش موسیقی را پاسخ میدهند. این سوبسید برای لایههای ضعیف ضروری است، اما باید ساماندهی شود.
او اهمیت مدرس را پررنگتر از ساختمان یا مجوز دانست: فرهنگی یا ورزشی بودن آموزشگاه به تنهایی اهمیت ندارد؛ همه چیز باید متمرکز و زیر نظر وزارت ارشاد باشد، اما مهمتر از همه مدرس است. یک ساختمان خود به خود اعتباری ندارد؛ چیزی که باعث اعتبار آموزشگاه میشود، مدرسین آن هستند.
چگینی خاطرنشان کرد: در شرایطی که فعلا نمیتوانیم جلوی صدور این مجوزها را بگیریم، باید تمرکزمان روی کارت صلاحیت تدریس باشد و بگوییم آموزشگاهها فقط از مدرسینی استفاده کنند که کارت صلاحیت دارند. این میتواند بخشی از خسارت را جبران کند و جلوی ضرر بیشتر را بگیرد.
او در خاتمه هشدار داد: اگر هر کسی که دو سه سال ساز زده و یک دوره دیده، به عنوان معلم تدریس کند، با بحرانی مواجه خواهیم شد که دیگر جمعکردنی نیست. جایگاهها و احترامها از بین میرود و همانطور که گفتم، یک ویروس بداخلاقی در جامعه موسیقی و هنری منتشر میشود که دیگر نمیتوان جلویش را گرفت.
سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور مجاز به صدور مجوز برای آموزشگاههای آزاد در حوزههای مهارتی است
عبدا… اسدی، مسئول آموزشگاههای آزاد فنی و حرفهای استان قزوین گفت: سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور بر اساس ماده ۱۱ قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی مصوب سال ۱۳۹۶ مجلس شورای اسلامی، مجاز به صدور مجوز برای آموزشگاههای آزاد در حوزههای مهارتی از جمله خوشه فرهنگ و هنر است. این قانون، آموزشهای مهارتی را در سه بخش رسمی، غیررسمی و ضمن خدمت تعریف کرده و سازمان را مکلف به توسعه آموزشهای مهارتی در همه حوزهها از جمله هنرهای کاربردی کرده است. مصوبه ۴۷۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی ناظر بر آموزشگاههای هنری با رویکرد فرهنگی و هنری است، در حالی که سازمان فنی و حرفهای آموزشهای مهارتی را با رویکرد اشتغالمحور و حرفهای ارائه میدهد. بنابراین، حوزه فعالیت این دو نهاد از نظر هدف و ساختار متفاوت است و تداخل محسوب نمیشود.
وی افزود: فرآیند صدور مجوز توسط سازمان فنی و حرفهای بهصورت مستقل انجام میشود، اما در مواردی که رشتههای آموزشی دارای جنبههای فرهنگی یا هنری حساس باشند، سازمان در چارچوب تفاهمنامههای مشترک با وزارت ارشاد، اقدام به هماهنگیهای لازم میکند. بهعنوان مثال، در رشتههایی مانند موسیقی یا نمایش، نظارت محتوایی و فرهنگی بر عهده وزارت ارشاد است، اما آموزش مهارتی و صدور گواهی صلاحیت حرفهای در اختیار سازمان فنی و حرفهای باقی میماند.
اسدی در پاسخ به این پرسش که مجوزهای صادرشده توسط وزارت ارشاد عموماً تکمنظوره هستند، در حالی که مجوزهای سازمان فنی و حرفهای قابلیت پوشش چند رشته را دارند. برخی کارشناسان این موضوع را عاملی برای افت کیفیت آموزشی میدانند» بیان کرد: سازمان آموزش فنی و حرفهای با توجه به ساختار خوشهای رشتهها و استانداردهای مهارتی، امکان صدور مجوز برای چند رشته مرتبط را دارد؛ که برای جلوگیری از افت کیفیت، سازمان اقدامات زیر را اجرا کرده است: تدوین و اجرای استانداردهای ملی مهارتی برای هر رشته. الزام آموزشگاهها به تجهیز کارگاههای تخصصی برای هر رشته. اجرای بازرسیهای دورهای توسط کارشناسان استانی. استفاده از سامانه ارزشیابی عملکرد آموزشگاهها. این اقدامات موجب شده تا آموزشگاههای چندرشتهای نیز ملزم به رعایت کیفیت در هر رشته باشند و از آموزشهای سطحی جلوگیری شود.
وی تشریح کرد: در سازمان فنی و حرفهای، متقاضیان تاسیس آموزشگاه سرمایهگذاران بخش خصوصی محسوب میشوند که باید شرایط مصوب موسسان را پاس کنند. مدرسان باید مراحل فوق را طی کنند که شامل: ارائه گواهینامه معتبر در حرفه مورد تدریس؛ ارائه مدارک تحصیلی و سوابق آموزشی مرتبط؛ گذراندن دورههای تربیت مربی آموزشگاه. تایید صلاحیت توسط کمیته تخصصی استان میباشد. این فرآیند با تمرکز بر مهارتهای عملی و توانمندیهای شغلی مدرسان انجام میشود.
اسدی در مورد تفاوت شهریه میان آموزشگاههای ارشاد و فنی میان حرفهای گفت: شهریه آموزشگاههای فنی و حرفهای بر اساس دستورالعمل تعیین شهریه مصوب سازمان و با در نظر گرفتن هزینههای واقعی آموزش، تعیین میشود. تفاوت شهریه با آموزشگاههای وزارت ارشاد ناشی از تفاوت در نوع آموزش، مدت دوره، و هزینههای جانبی است. سازمان برای تعادلبخشی در بازار آموزش دو اقدام «شفافسازی شهریهها در سامانههای اطلاعرسانی از طریق انتشار شهریه مصوب» و«نظارت بر عدم رقابت ناسالم میان آموزشگاهها» را در دستور کار دارد.
وی افزود: سازمان فنی و حرفهای برای ارتقاء کیفیت آموزشی، برنامههای متعدی از جمله: راهاندازی سامانه پایش کیفیت آموزشگاهها، اجرای ارزیابی مربیان و آموزشگاهها بهصورت سالانه، تدوین شاخصهای عملکردی برای آموزشگاهها و برگزاری دورههای بازآموزی مربیان را اجرا کرده است.
اسدی در پایان برای جلوگیری از موازیکاری پیشنهاد کرد: وجود دو نهاد صادرکننده مجوز در حوزه آموزشهای هنری، در ظاهر نوعی موازیکاری به نظر میرسد، اما در عمل، تفاوت در اهداف، مخاطبان و نوع آموزشها باعث تفکیک وظایف شده است. وزارت ارشاد، آموزشهای فرهنگی و هنری با رویکرد هنری و تربیتی و سازمان فنی و حرفهای، آموزشهای مهارتی با رویکرد اشتغالمحور را بر عهده دارند. برای جلوگیری از سردرگمی بهتر است نقشه جامع آموزشهای هنری کشور تدوین و سامانه مشترک اطلاعرسانی مجوزها تاسیس شود. همچنین انعقاد تفاهمنامههای اجرایی میان دو نهاد و تشکیل کارگروه مشترک هماهنگی استانی از دیگر راهکارهای مناسب برای حل این مشکل است.
