آکواریومهای پیونگیانگ/ کانگ چول ـ هوان
- شناسه خبر: 83389
- تاریخ و زمان ارسال: 3 خرداد 1405 ساعت 07:30
- بازدید :
سرگذشت نویسنده، از پیونگیانگ تا اردوگاه
کانگ چول ـ هوان نویسنده اصلی و راوی کتاب، در خانوادهای مرفه و بلندپایه در پیونگیانگ پایتخت کره شمالی به دنیا آمد. اما زندگی آرام او در سن نه سالگی برای همیشه دگرگون شد. پدربزرگش که از مدیران ارشد حزب کمونیست بود به جرم «خطای بزرگ» سیاسی دستگیر شد و به دلیل قانون «همدستی خویشاوندی» یا سیپن هافت، تمام خانواده نزدیک او نیز محکوم شدند. بدین ترتیب، کانگ چول ـ هوان به همراه پدر، مادربزرگ، عمو و خواهر کوچکترش، رهسپار یکی از مخوفترین نقاط کره شمالی، یعنی اردوگاه کار اجباری یودوک شدند.
او ده سال از زندگی خود، از ۹ سالگی تا ۱۹ سالگی را در این اردوگاه سپری کرد و شاهد فجایعی بود که هیچ کودکی نباید ببیند. سرانجام پس از آزادی، کانگ که به اتهام گوش دادن به رادیوهای غیرمجاز دوباره در آستانه دستگیری قرار داشت، تصمیم به فرار گرفت. او پس از سفری پرخطر از طریق چین به کره جنوبی گریخت و به یکی از معدود بازماندگانی تبدیل شد که توانست صدای خود را به گوش جهانیان برساند. پیر ریگولت، روزنامهنگار و مورخ فرانسوی نیز در نگارش این خاطرات به او کمک کرد تا اثری خواندنی و مستند خلق شود.
دریچهای به بهشت جهنمی: آنچه در کتاب میخوانیم
عنوان کتاب اشارهای طعنهآمیز به آکواریومهای بزرگ و مشهور پیونگیانگ دارد که نماد پیشرفت و شکوه رژیم هستند. در مقابل، «آکواریومهای پیونگیانگ» روایتِ زندگی در یک «آکواریوم» انسانی است؛ فضایی شیشهای و محدود که هر حرکتی در آن زیر نظر است و هیچ راه فراری از آن نیست. کتاب با پیشگفتاری از ریگولت آغاز میشود که زندگی جدید کانگ را در کره جنوبی توصیف کرده و سپس با تاریخچه کوتاهی از شبه جزیره کره، زمینههای تاریخی جنگ و تقسیم این سرزمین را فراهم میآورد. فصلهای اولیه کتاب به دوران کودکی نسبتاً خوش کانگ در پیونگیانگ میپردازد تا تضاد عمیقی با فجایعی که در ادامه رخ میدهد ایجاد کند.
هسته اصلی روایت، شرح زندگی در «اردوگاه شماره ۲۹۱۵ یودوک» است. کانگ در این بخش از کتاب، با زبانی ساده و بیپیرایه، تصویری بیرحم از نظام اردوگاهی کره شمالی ترسیم میکند. شرح کار اجباری طاقتفرسا، گرسنگی مزمن، شکنجههای روحی و جسمی و «اعدامهای عمومی» بخشی از واقعیتهای این اردوگاه هستند. یکی از تلخترین بخشهای کتاب زمانی است که کانگ از ماجرای مخفی کردن سوسک در لای برگهای ذرت برای سرقت خوراکی اندک یا «مرگ قهرمان سیاه پوست» در اثر ضرب و شتم مینویسد. همچنین او از نشستهای اجباری «انتقاد و خودانتقادی» میگوید که ابزاری برای تحقیر و کنترل ذهنی زندانیان بود. با وجود تمام این وحشتها، کتاب روایتگر لحظاتی از همبستگی انسانی و امید نیز هست، مانند برقراری ارتباط با یکی از بازیکنان تیم ملی فوتبال کره شمالی که برای کانگ جوان تبدیل به یک قهرمان میشود.
از فرار تا شهرت جهانی
دو سال پس از آزادی، کانگ تصمیم به فرار میگیرد. او روایت فرار از طریق چین و زندگی در حاشیه شهرهای بندری مانند دالیان را با جزئیات جذابی شرح میدهد. در آنجا، او برای امرار معاش مجبور به انجام کارهای خلافی چون قاچاق کالا و درگیر شدن با روسپیگری میشود و با لایههای تاریک جامعه چین نیز آشنا میشود. سرانجام او به کره جنوبی میرسد، اما ماجرای او به همین جا ختم نمیشود، زیرا تطابق یافتن با دنیای جدید غرب، چالشی به بزرگی تلاش برای زنده ماندن در اردوگاه بوده است.
این کتاب نخستین بار در سال ۲۰۰۰ در فرانسه منتشر و خیلی زود به زبان انگلیسی ترجمه و در سال ۲۰۰۱ در آمریکا راهی بازار نشر شد. استقبال از این کتاب چنان گسترده بود که به یکی از پرفروشترین کتابهای غیرداستانی تبدیل شد و در لیست «۱۰۰ کتاب برگزیده سال» مجله تایم نیز قرار گرفت.
واکنشها و ارزش ادبی یک سند
اهمیت کتاب «آکواریومهای پیونگیانگ» تنها به روایت یک زندگی عادی محدود نمیشود. این کتاب به عنوان «اولین روایت از اولین بازمانده اردوگاههای کار اجباری کره شمالی» که توانسته پرده از اسرار این سیستم بردارد، از ارزش تاریخی و مستندی بسیار بالایی برخوردار است. در حقیقت، اهمیت این کتاب از نظر افشای شبکه گسترده اردوگاههای کار اجباری در کره شمالی با کتاب برجسته «یک روز در زندگی ایوان دنیسوویچ» نوشته الکساندر سولژنیتسین مقایسه شده است که برای اولین بار جزئیات نظام اردوگاهی اتحاد جماهیر شوروی را افشا کرد.
با این حال، کتاب بدون نقد و بررسی نمانده است. برخی منتقدان شیوه روایت و نگارش آن را فاقد عمق ادبی میدانند و بر این باورند که نویسنده گاهی آنقدر از نظر ذهنی درگیر روایت وقایع است که نمیتواند ارتباط عاطفی عمیقی با خواننده برقرار کند. همچنین برخی زاویه دید کاملاً سیاسی و ضد کمونیستی نویسنده را به عنوان یک نقطه ضعف مطرح کرده و استدلال میکنند که تلاش برای نشان دادن رژیم کره شمالی به عنوان «شیطانی محض» گاهی از پیچیدگیهای واقعیات تاریخی و سیاسی این کشور میکاهد. با وجود این نقاط ضعف احتمالی، حتی مخالفان سیاسی نویسنده نیز نمیتوانند قدرت و واقعیت تلخ تجربه او را انکار کنند و این کتاب همچنان به عنوان یک سند زنده از یکی از تاریکترین نظامهای جهان شناخته میشود.
کلام آخر
کتاب «آکواریومهای پیونگیانگ» اثری است فراتر از یک زندگینامه ساده. این کتاب به مثابه یک سند شفاف و بیپرده است که تصویر بیرنگی از یک نظام تمامیتخواه را به نمایش میگذارد و به ما یادآوری میکند که پشت دیوارهای سیمانی تبلیغات دولتی، چه درد و رنج غیرقابل وصفی میگذرد. کانگ چول ـ هوان و پیر ریگولت با این کتاب، روایتی جاویدان از مقاومت روح انسان در برابر تمامیتخواهی را خلق کردهاند که همچنان پس از سالها، یکی از قدرتمندترین گزارشهای جهان شمول از مبارزه برای آزادی و کرامت انسانی به شمار میرود.
