زباله‌های خطرناک خانگی

علیرضا صفاری ـ دانشجوی دکتری کشاورزی

بر اساس تعریف آژانس بین‌المللی حفاظت از محیط زیست، زباله‌های خطرناک به مواد زائدی اطلاق می‌شود که بالقوه خطرناک هستند یا این‌که می‌توانند موجبات خطر را برای سلامت انسان و دیگر موجودات زنده فراهم کنند.

همان‌طور که صنایع از مواد سمی استفاده و آنها را دفع می‌کنند؛ خانوارها نیز نه دقیقا به همان شکل اما تاحدودی از این الگو تبعیت می‌کنند. زباله‌های سمی خانوارها می‌تواند حاصل مصرف یک خانه، مجتمع‌های آپارتمانی، هتل‌ها و انواع اقامتگاه‌ها باشند. در مجموع پسماندهای خطرناک منازل را می‌توان به پنج گروه تقسیم کرد: 1ـ مواد موجود در منازل از جمله محصولات تنظیفی، 2ـ فرآورده‌های ویژه سرگرمی‌ها از جمله رنگ نقاشی، مرکب، مواد ضد آب، مواد شیمیایی عکاسی و چسب‌ها، 3ـ فرآورده‌های مربوط به وسایل نقلیه، 4ـ فرآورده‌های حاصل از تعمیرات ساختمانی و رنگ‌زنی 5ـ فرآورده‌های کنترل آفات باغداری. بسیاری از خانواده‌ها سال‌هاست عادت کرده‌اند زباله‌های خطرناک را از طریق سطل‌های زباله معمولی یا شبکه فاضلاب در ظاهر، از محیط زندگی خود دور کنند. تاثیر چنین روش‌های نادرستی ممکن است به سرعت قابل درک نباشد؛ اما ثابت شده این ترکیبات می‌توانند صدمات فیزیکی غیرقابل جبرانی به کارکنان مسئول جمع‌آوری زباله وارد کننددر خانه‌ی شما بسیاری از وسایل عادی و روزمره بعد از پایان مصرف، می‌توانند به زباله‌ای خطرناک و سمی تبدیل شوند.  دستمال‌کاغذی و مواد تنظیفی نیاز به کیسه‌ی جداگانه‌ای دارند. در واقع مواد بهداشتی‌درمانی از جمله مواد خطرناک هستند، چون هنگامی که این مواد در محیط‌زیست رها شوند؛ می‌توانند تهدیدی جدی برای ارگانیسم‌های زنده باشند. از سوی دیگر آن رنگ‌های نقاشی که روی بوم می‌کشید، انواع چسب‌ها و رنگ‌های روغن، آن مواد شوینده ‌مانند وایتکس، لوله‌بازکن‌ها و فندک‌های ویژه‌ روشن‌کنندهی گاز، آن حشره‌کش‌ها که با دیدن یک سوسک یا پشه در فضای خانه خالی می‌کنید، محافظ‌های چوب و… همه زباله‌ی خطرناک‌اند‌.  در کشوی میز شما شاید باتری مصرف‌شده یا دماسنج شکسته وجود داشته باشد. موقع دورریختن مراقب باشید این‌ها با زباله‌های عادی مخلوط نشوند.

بعضی زباله‌ها سلامت کارگران را به‌خطر می‌اندازند. وقتی می‌خواهید لیوانی را که دیروز شکسته شد؛ حتی با پسماندهای خشک دور بریزید، لازم است آن را در کیسه‌ی شفافی بریزید که دیده شود و دست کارگران را نبرد. این را به‌یاد داشته باشید که اگر در خانه تزریقی برای فرد بیماری انجام شده است یا بیمار خانگی دچار عفونت باشد، سرنگ استفاده شده ممکن است آلوده به عفونت باشد و بنابراین لازم است هر نوع زباله‌ای که به فرد بیمار تعلق دارد، جداگانه دفع شود. البته معمولاً کارگران خدمات شهری که در حوزه‌ی جمع‌آوری زباله‌های خانگی فعالیت می‌کنند از دستکش استفاده می‌کنند؛ اما در هر حال لازم است نکاتی را رعایت کنیم؛ چون ممکن است به دلایلی قابل اعتنا گاهی از دستکش استفاده نکنند. از سوی دیگر ممکن است کیسه‌های زباله پاره شوند و در این صورت امکان تماس شیرآبه‌های آلوده از زباله‌های عفونی که با زباله‌های تر مخلوط شده‌اند با چشم‌ها و لباس‌های این کارگران وجود دارد؛ که احتمال انتقال عفونت و آلودگی‌ها را به این کارگران افزایش می‌دهد. یکی از موثرترین راه‌های پیشگیری از آلودگی خاک و محیط‌زیست و هم‌چنین سلامتی شهر و شهروندان و البته کارگران این بخش خدمات شهری، جدا کردن زباله‌های خطرناک خانگی از دیگر پسماندهای خانگی است. بنابراین شهروندان باید این دسته از زباله‌ها را به صورت جداگانه جمع‌آوری و تحویل ناوگان زباله خشک دهند تا به صورت اصولی و بهداشتی دفع گردد.