وجود تبعیض جنسیتی در شهرسازی


فریبا قاسمی
تا به حال به این موضوع توجه کرده اید که سهم زنان در فضای شهری به چه اندازه است؟ اصلا زنان در شهر قزوین سهمی دارند؟ نگاه معماران و شهرسازان به این مقوله چگونه است؟ تا به حال کارشناسان جامعه‌شناس و روانشناس به این موضوع پرداخته‌اند؟ همه‌ی ما شاهد پیشرفت حضور بانوان در سطح شهر هستیم؛ داشتن نماینده زن در مجلس و صحن شورای اسلامی و همچنین در بدنه‌های مدیریتی و... نشان داده که جامعه زنان در استان قزوین رو به پیشرفت و رشد است و این موضوعات به طور نسبی سبب می‌شود، زنان نمود جدی‌تری در استان داشته باشند. بی‌شک یکی از لازمه‌های حضور زنان در اجتماع توجه به آنان در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و... است و تمامی این ابعاد بسته به عدالت جنسیتی حاکم است. هر چند که تحقق شاخص‌های عدالت جنسیتی، در سطح کشور همت جمعی را می‌طلبد و هر یک از زنان به نوبه‌ی خود می‌بایست در جهت تحقق این مهم تلاش کنند، اما بی‌شک رعایت عدالت جنسیتی، به عنوان یکی از سیاست‌های ابلاغی معاون زنان ریاست جمهوری برداشتن گامی موثر در بهبود وضعیت زنان است. موضوع گزارش ذیل؛ سهم زنان در فضاهای شهری و آثار آن در زندگی جمعی و اجتماعی است که ولایت به آن پرداخته است. بسیاری از فعالان حوزه زنان، بر این باورند که هیچ یک از فضاهای شهری، برای بانوان مناسب نیست و تبعیض‌های جنسیتی در فضای شهری قزوین بیداد می‌کند، پارک بانوانی که حتی نگهبانش مرد است و زنان حق ابتدایی‌ترین آزادی را در این پارک ندارند، نمونه‌ی بارز بی‌عدالتی جنسیتی است.  تبعیض جنسیتی، مانع انسجام اجتماعی در همین راستا، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری نیز به اساسی‌ترین اصول مبانی اجتماعی‌ که عدالت است تاکید می‌کند و در این باره می‌افزاید: توجه به عدالت جنسیتی و ایجاد فرصت عادلانه و خدمات یکسان برای زن و مرد در شهر و فضاهای شهری از اصول عدالت است که می‌بایست در بحث عدالت جنسیتی رعایت شود. همچنین مدیر کل امور بانوان و خانواده استانداری، بسیاری از فضاهای عمومی شهری برای معلولین و افراد با شرایط خاص را مناسب نمی‌داند و بر تبعیض در فضاهای شهری استان قزوین تاکید دارد. از نظر وی، از جمله ملزومات رشد و توسعه جوامع، ایجاد بسترهای مناسب جهت استفاده‌ی همه‌ی اقشار جامعه از جمله زنان از خدمات و امکانات عمومی شهر است؛ چرا که دسترسی زنان به خدمات و فضاهای عمومی شهری یکی از زمینه‌های حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی می‌باشد که باعث ایجاد تعامل بیشتر با سایر شهروندان، ارتقاء حس تعلق به فضاهای شهری و انسجام اجتماعی می‌شود. اما صحبت‌های یک بانوی شهروند را در این باره بشنویم: سمیرا حیدری‌فر یک بانوی قزوینی در این باره می‌گوید: بستر مناسبی در فضای شهری، برای زنان قزوینی وجود ندارد و این مسئله ‌حاکی از عدم وجود امنیت روانی در زنان است. وجود فضاهایی زن‌محور در شهر، علاوه بر اینکه یکی از ابتدایی‌ترین حقوق شهروندی بانوان به شمار می‌آید، زمینه‌ساز افزایش فعالیت و حضور زنان در اجتماع است.  شهر، مال زنان نیست وی با بیان اینکه‌، شهر‌ها بر اساس مرد‌محوری و بدون توجه به کوچکترین نیاز‌های زنان ساخته شده است، اظهار می‌کند: حضور زنان در فضای شهری حق مسلم آنان است و بر همین اساس، زنان نیز باید همپای مردان از خدمات شهری بهره‌مند شوند. حیدری‌فر در ادامه به پارک بانوانی اشاره می‌کند که معضلات بسیاری دارد، پارک بانوانی که در آن اجازه، حضور با لباس راحت و برداشتن روسری از سر وجود ندارد. شکایت از این پارک و جای‌گذاری مکان نامناسب آن به علت برج‌ها و پل عابر پیاده نزدیک آن، بسیار است؛ اما اگر کمی بیشتر به فضاهای شهری توجه کنیم متوجه خواهیم شد، که شهر فاقد برخی فضاهای مناسب برای بانوان است به عنوان مثال در شهر شاهد هیچ‌گونه، زمین فوتبال برای بانوان نیستیم. این بانوی قزوینی، با بیان اینکه تبعیض جنسیتی در فضای شهر بیداد می‌کند، می‌‌افزاید: نبود سانس‌های استخر در شب برای بانوان و همچنین نداشتن استخری سرباز در شهر، عدم فرهنگسازی افراد جامعه در مقابله با ورزش زنان در حوزه‌های دوچرخه‌سواری، رالی، اسب سواری در سطح شهر همه و همه نشان از شهری مرد محور است.  مسئولین به فکر راهکار باشند وی در ادامه صحبت‌های خود، مثالی در این باره مطرح می‌کند، در اروپا مادران به لحاظ آزادی‌های اجتماعی که دارند، به راحتی می‌توانند در ایستگاه‌های حمل‌و‌نقل عمومی و یا پارک‌ها به نوزادان خود شیر بدهند و یا پوشک آنها را عوض کنند، اما در ایران با توجه به فرهنگ، قانون اساسی و ملزومات کشور، این امر امکان‌پذیر نیست، اما راهکار‌هایی همچون تخصیص فضایی به مادران در سطح شهر باید دیده شود، تا مادران بدون هیچ‌گونه دغدغه‌ای بتوانند در اجتماع حضور یابند. در ادامه به سراغ یک بانوی جامعه شناس رفتیم، تا نظر وی را در این باره بشنویم:  نیازهای زنان در شهرسازی دیده نمی‌شود مریم حاج سید‌جوادی توجه به نیاز‌های زنان در فضاهای شهری را به عنوان یکی از مهمترین سیاست‌های مدیریت شهری و جامعه بانوان می‌داند و در این باره می‌گوید: امروزه نقش و اهمیت فضاهای عمومی شهری با تاکید بر طراحی فارغ از محدودیت‌های جنسیتی، سنی و توانایی استفاده کننده به عنوان مکانی مطلوب برای تمام گروه‌های اجتماعی، به خوبی احساس می‌شود. متاسفانه رویکرد جنسیتی به فضاهای شهری و عدم توجه به نیاز‌های زنان در برنامه‌ریزی شهری به اثبات رسیده است و زمان آن شده تا نیازهای زنان در شهرسازی دیده شود.  سلامت جامعه در گرو سلامت بانوان وی ادامه می‌دهد: سلامت زنان نقش بسزایی در سلامت اجتماع دارد و به نوعی، سلامت اجتماع در گرو سلامت زنان است. چرا که زنان نقش تربیتی دارند و باید از نظر روحی و روانی دارای آرامش و آسایش باشند که بخشی از این آرامش روانی، بسته به محیط و فضای شهری است. از آنجایی که زنان به عنوان ‌یک شهروند حق حضور، مشارکت و لذت از زندگی مدنی در شهر را دارند، لازم است تمامی موانع حضور و مشارکت آنها در زندگی شهری محدود شود. این موضوع نه تنها شامل امنیت، حمل‌و‌نقل و سایر موارد فوق است؛ بلکه باید به لحاظ فرهنگی اهمیت پیدا کند.  برنامه‌ریزی و طراحی مناسب در افزایش حضور زنان موثر است وی ادامه می‌دهد: به طور کلی مشارکت در برنامه‌ریزی طراحی و مدیریت شهری، نیازمند توجه به موانع مشمولیت زنان در زندگی شهری است؛ مانند عدم اعتماد به نفس، مهارت واگذاری، مسئولیت‌های متعدد و سخت به آنها. زنان به دلیل مسئولیت‌‌های سنگین خانواده زمان‌های بسیار محدودی در محیط‌های شهری مشارکت می‌کنند. این کارشناس مربوطه تصریح می‌کند: درک اینکه چگونه زنان و مردان از زندگی شهری نفع برده و در آن مشارکت و همکاری می‌کنند از مسائل مهم و قابل توجه است. توسعه شهری با حساسیت‌های جنسیتی تنها مسئولیت زنان برنامه‌ریز نیست و فضای شهری نیز در این راستا نیازمند برنامه‌ریزی‌های بلند‌مدت در شهرداری‌ها، استانداری‌ها است که به نظر می‌رسد با داشتن یک نماینده زن در مجلس به راحتی این موضوع درک شود و در تخصیص اعتبار مشکلات و موانع کمتری گریبان‌گیر چنین توسعه‌ای شود. در ادامه به سراغ پویا بهشتی، کارشناس حوزه شهری رفتیم تا نظر وی را در این باره جویا شویم.  تبعیض جنسیتی تنها مختص به قزوین نیست بهشتی در ابتدای صحبت‌های خود، تبعیض جنسیتی در شهرسازی شهر قزوین را قبول دارد، اما در این باره می‌گوید: تبعیض جنسیتی در فضای شهری ‌گریبانگیر تمام شهرهای ایران است و این گونه نیست که بانوان قزوینی فکر کنند تنها آنها هستند که از حقوق شهروندی خود محروم هستند. وی تصریح می‌کند: در طول تحصیلات دانشگاهی به یاد ندارم واحدی در خصوص فضاهای شهری برای زنان و یا دیدن زنان در فضاهای شهری، گذرانده و یا خوانده باشیم و حاصل مشکلات این چنینی، ریشه در موارد آموزشی دارد. این کارشناس شهرساز، با تاکید بر اهمیت سهم زنان از فضای شهری‌ و اصلاح و بهینه‌سازی فضاهای شهری، نقش کمیسیون بانوان نظام مهندسی ساختمان را بسیار مهم و حائز اهمیت می‌داند و در این باره بیان می‌کند: این موضوعات باید در کمیسیون بانوان نظام مهندسی مطرح شود و تصمیماتی بر اصلاح و بررسی نیاز‌های بانوان و در نتیجه تعبیه فضاهایی مختص بانوان در سطح استان قزوین صورت گیرد تا شهر به معنی واقعی کلمه به سمت، شعاری که دارد (‌شهر شاداب) پیش رود.

شنبه 14 تير 1399
03:46:41
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT