یک روانشناس بالینی ‌در گفت‌وگو با ولایت تاکید کرد:


امید و انرژی مثبت‌، راهی برای مقابله با کرونا
پروین شهسواری: در این شرایطی که کرونا بر جامعه حاکم شده، رنگ و بوی زندگی‌ها نیز کمی تغییر یافته است؛ شاید دیگر الکل و مواد ضدعفونی‌‌کننده و ماسک و دستکش جزء جدایی‌ناپذیر وسایل ضروری زندگی‌ شده باشد. شست‌وشوی لوازم خریداری شده، شست‌وشوی چندین باره دست‌ها در منزل و بسیاری از عاداتی که حالا باید در زندگی مردم وجود داشته باشد تا بتوانیم کمی از این ویروس منحوس خیالمان راحت باشد که به جانمان رخنه نکند. شاید بیش از جسممان، روحمان از این همه فشار در آزار باشد اینکه نمی‌دانیم واقعا چه زمان این ویروس از این دنیا رخت برمی‌بندد و یا چه زمانی می‌توانیم به راحتی و بدون حضور ماسک‌هایی بر چهره دوباره به شرایط قبل برگردیم‌، اما شاید هیچ‌وقت به زندگی قبلی برنگردیم‌. توجه به سلامت روح و روان در این شرایط کرونایی باید مدنظر همه قرار گیرد؛ اینکه این شرایط را باید تاب بیاوریم تا به روزهای زیبای بدون کرونا برسیم. تاب‌آوری این شرایط، نیازمند مهیا شدن بستری است که در آرامش روح و روان شکل می‌گیرد؛ آرامشی که در جریان اطلاع‌یابی درست از واقعیات و به کارگیری آنها د‌ر زندگی حاصل می‌شود. باید اقدامات روانشناختی و روانشناسی برای پیشگیری از بروز و تشدید مشکلات روحی و روانی ناشی از قرنطینه و مدیریت استرس و نگرانی ناشی از ابتلا به بیماری در میان آحاد جامعه به شکل فراگیر و منسجم صورت گیرد. البته ظهور یک بیماری ناشناخته و مبهم بی‌شک در هر جامعه‌ای سبب اضطراب و تنش می‌شود که میزان این تنش و اضطراب با ابتلا و همچنین بهبود بیماری تداوم می‌یابد. اغلب روانشناسان و کارشناسان در شرایط فعلی تاب‌آوری معنوی و روانشناختی را مهم می‌دانند، اما ضرورت دارد تا کارگروه سلامت روانی و معنوی هم تشکیل شود تا بتوانیم از این دوران به خوبی عبور کنیم. ضرورت دارد تا برای مقابله با مسائل روانی ناشی از بیماری کرونا تیم‌های تخصصی و روانشناسانی تشکیل شود و جهت ارائه‌ی خدمات روانی و اجتماعی به شهروندان وارد عمل شوند. در این شرایط روانشناسان باید دست به کار شوند یا بهتر بگوییم ما باید از این ظرفیت عظیم در راستای کاهش چالش‌های روانی که در این شرایط با آن رو‌برو هستیم استفاده نماییم‌. به منظور در جریان قرار گرفتن و آگاهی یافتن از راه‌های مقابله درونی و روانی با کرونا به سراغ زهرا‌(الهه) علیخانی روانشناس بالینی رفتیم ‌تا در گفت‌وگویی صمیمی از نظرات ایشان بهره ببریم‌.  دریافت اطلاعات کرونا از منابع صحیح علیخانی با بیان اینکه صحبت از ویروس کرونا خود دلیل بزرگی برای تحمیل استرس و فشار روانی است، می‌گوید: بنابراین مردم بایستی اطلاعات دقیق و درستی را از ویروس کرونا مطالعه کنند و به هر سایت و خبرگزاری و متنی که برایشان ارسال می‌شود توجه نکنند و خبرها را از منابع اصلی پیگیری کنند. وی می‌افزاید: دریافت اطلاعات نیز بایستی حساب شده و به اندازه باشد همین که اطلاعات کافی در مورد آن داشته باشند و بدانند برای مقابله با آن چه کار باید انجام دهند کافی است. به گفته‌ی این روانشناس بالینی یکی از راهکارهای کاهش استرس معطوف کردن ذهن به کارهای دیگر است؛ بنابراین نباید با ورود این ویروس کارهای روزانه زندگی را مختل کرد. وی ادامه می‌دهد: بایستی در این ایام انجام کارهای روزانه منزل‌ رسیدگی به کارهای عقب افتاده برنامه‌ریزی شود و افکار کرونا در بیرون منزل قرار گیرد و با خود به منزل نبریم؛ چرا که این ویروس د‌ر داخل منزل کسی را تهدید نمی‌کند. علیخانی ‌تاکید می‌کند: تصویر‌سازی مثبت، ‌صحبت کردن با اعضای خانواده‌، رسیدگی به تکالیف فرزندان و وضعیت درسی آنها، آموزش به کودکان، ورزش کردن‌، کتاب خواندن انجام بازی‌های مختلف با کودکان می‌تواند در ایام قرنطینه خانگی برای کاهش استرس بسیار مفید واقع شود‌. این روانشناس بالینی به تفاوت استرس کودکان در این دوران با بزرگسالان اشاره می‌کند و می‌گوید: کودکان با منابع استرس‌زا مثل تلویزیون در منزل که مدام اخبار مبتلایان و تعداد مرگ و ‌میر ناشی از کووید 19 را بیان می‌کند روبرو هستند.  افراط در پیگیری اخبار، استرس را افزایش می‌دهد وی می‌افزاید: استرس در کودکان شکل‌های مختلفی از جمله پرخاشگری و لجبازی ‌د‌ارد و بایستی والدین منشا این اضطراب و این گونه رفتارهای کودک را بیابند و آن را از بین ببرند. علیخانی خاطر‌نشان می‌کند: یکی از دلایل استرس در کودکان در جریان قرار گرفتن افکار بد است که باید جلوی آن گرفته شود؛ چرا که کودکان لزومی ندارد در جریان این اخبار ناگوار و افکار بد قرار گیرند. این روانشناس افزود: منظور ما این نیست که نسبت به موضوع بی‌توجه بود؛ اما افراط در پیگیری اخبار مربوط به این بحران نیز اضطراب را افزایش می‌دهد. وی تصریح می‌کند: کودکان نیز بایستی در این ایام از منابع استرس‌زا دور باشند و به صورت قصه‌خوانی و نقاشی موضوع کرونا ‌و رعایت بهداشت فردی را درک کنند. علیخانی اذعان کرد: مردم بهتر است که این روزها بیشتر وقت خود را با خانواده بگذرانند و رفتارهای صمیمی، عاطفی و آرامبخش را افزایش دهند و استراحت کافی داشته باشند و از افراد استرسی و منفی‌نگر دوری کنند. این روانشناس بالینی به تاثیرات کوتاه‌مدت و بلندمدت استرس بر بدن اشاره می‌کند و می‌گوید: استرس در کوتاه مدت ‌منجر به پرخاشگری، لجبازی و نداشتن خواب راحت، عرق و تپش قلب می‌شود و در بلندمدت که استرس وارد متابولیسم بدن می‌شود تاثیرات بدی را دارد که یکی از آنها ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن می‌باشد که می‌تواند زمینه‌‌ساز ابتلابه بیماری کرونا باشد. علیخانی در ادامه به رابطه دین و سلامت روح و بدن اشاره می‌کند و می‌گوید: از مردم می‌خواهیم تا رابطه‌ی معنوی و دینی خودشان را با خدا بالا ببرند، چرا که انرژی مثبتی که در اثر انجام تکالیف دینی به انسان دست می‌دهد باعث قوی شدن سیستم ایمنی بدن و دور شدن استرس و اضطراب از بدن می‌شود.  افزایش ارتباط با خدا در کاهش استرس موثر است وی می‌افزاید: توکل به خدا‌، صبوری و تمرین آن و آموزش آن به کودکان و گفتن ‌اذکار خدا می‌تواند در کاهش استرس در این دوران بسیار راهگشا باشد‌. این روانشناسی بالینی ‌سوق باورها به سمت مثبت شدن را یکی از موارد کاهش استرس می‌داند می‌گوید: افزایش اعتماد به نفس و پرورش روحیه‌ی توکل به خدا و حسن‌ظن نسبت به دیگران و اعتماد به قدر الهی و امیدواری می‌تواند کمک بزرگی در این شرایط به ما کند. وی همچنین بر ضرورت استفاده از سخنان سنجیده و درست تاکید می‌کند و می‌گوید: بیان جملاتی مانند: این ویروس با بیماران و سالمندان کار دارد و آنها را از پا در‌می‌آورد اصلا درست نیست، چرا که این جملات باعث دلخوری و پخش حس منفی خواهد شد؛ بنابراین باید مدام افکار مثبت و حس خوب را به مردم القا کرد. علیخانی ‌در بخش دیگری از این گفت‌وگو به بحران سوگ ابراز نیافته اشاره می‌کند و می‌گوید: در بحران کرونا متاسفانه افراد زیادی هستند که عزیزانشان را از دست داده‌اند و به دلیل شرایط حاکم و پروتکل‌های بهداشتی نتوانسته‌اند برای فرد متوفی خود مراسمی برگزار کنند و غم‌های خود را تخلیه کنند. وی ادامه می‌دهد: در این شرایط که ‌افراد عزاداری نداشته باشند ممکن است خطر ایجاد سوگ عارضه‌دار خطرناک پیش ‌آید که باید مداخلات روانشناسانه داشته باشیم و خانواده‌ها مشاوره سوگ ببینند. این روانشناس بالینی تاکید می‌کند: این خانواده‌ها افزون بر غم از دست دادن عزیزانشان نگران انتقال ویروس از طریق پیکر متوفی هستند که باعث می‌شود حتی خودشان هم در مراسم خداحافظی و تدفین متوفی شرکت نکنند و این موارد به روح و روان افراد بسیار صدمه می‌زند. وی در ادامه به تعریف سوگ اشاره‌ای می‌کند و می‌گوید: به واکنش هیجانی به صورت احساس غم و حسرت که در اثر فقدان آن چیزی که به آن دلبستگی وجود دارد رخ می‌دهد سوگ گفته می‌شود و فقدانی که سوگوار تلاش می‌کند خود را با آن وفق بدهد داغدیدگی می‌گویند. وی ادامه می‌دهد: وظیفه‌ی روانشناسان است‌ که در این شرایط به داغدیدگان کمک کنند و به بازماندگان کمک کنند که تطابق با محیط و شرایط جدید پیدا کنند. علیخانی خاطرنشان می‌کند: باید از طریق حل مسله به این خانواده‌ها کمک شود به این صورت که متوجه شوند که شرایط اینگونه است و باید راهی پیدا کرد که احساساتشان را بروز دهند. علیخانی تصریح می‌کند: در سوگ طبیعی گریه و شیون و اختلال در خواب و عدم تمرکز روی فعالیت‌های روزمره طبیعی است؛ ولی این شرایط نباید بیش از دو ماه به طول بکشد در این صورت فرد دچار افسردگی اساسی شده است و باید تحت مداخلات روانشناسی قرار گیرد. به گفته‌ی وی بعضا احساس گناه و عذاب وجدان در مورد فرد متوفی کرونایی در میان خانوادهای آنان نیز وجود دارد و می‌گویند که نکند ما مسبب بیماری بوده‌ایم.  حمایت از خانواده‌هایی که عزیزانشان را از دست داده‌اند این رونشناس تاکید می‌کند: افرادی که عزیزی را به دلیل کرونا از دست داده‌اند شرایط سختی را می‌گذرانند و باید مورد حمایت روانشناسان و مددکاران اجتماعی قرار گیرند. به گفته‌ی علیخانی البته در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی پروتکلی وجود دارد که روانشناسان و مددکاران پیگیر کار این گونه افراد هستند. وی در خصوص افرادی که دچار سوگ شده‌اند می‌گوید: برگزاری مراسم مجازی در گروه‌های مختلف و بیان خاطرات از متوفی در آن گروه‌ها، تلاوت قرآن‌‌ و ارسال سبد گل و تاج گل برای خانواده متوفی و ابراز همدردی با آنان‌، تماس‌های تصویری و پیامکی و همدلی با آنان‌، روشن کردن شمع، ارسال غذای گرم برای خانواده متوفی ازجمله مواردی است که می‌تواند در کاهش آلام و درد رنج خانواده متوفی مفید باشد. وی در بخش دیگری از سخنانش به انگ کرونا که مبتلایان را رنج می‌دهد اشاره می‌کند و می‌گوید: این بیماری ناشناخته است و ما انسان‌ها از ناشناخته‌ها می‌ترسیم. گاهی راحت‌تر است که ترس از مسری بودن بیماری را به دیگران نسبت دهیم و آنقدر این ویروس استرس و نگرانی در جامعه ایجاد کرده که خود آنها باعث ایجاد انگ شده است. وی می‌افزاید: انگ باعث می‌شود افراد بیماری خود را پنهان کرده و دیرتر برای مراجعه و درمان بیماری مراجعه کنند و اشتیاقی برای انجام رفتارهای بهداشتی نداشته باشند. به گفته‌ی این روانشناس انگ باعث می‌شود که افراد مبتلا علاوه بر رنج و نگرانی بیماری از نظر روانی هم تحت فشار قرار گیرند. علیخانی ‌در ادامه بر ضرورت آموزش در میان جامعه تاکید می‌کند و می‌گوید: نباید به بیماران گفته شود کرونایی باید بگوییم افراد مبتلا به کرونا و یا به جای موارد مشکوک بگوییم امکان دارد ویروس کرونا داشته باشد‌.  از سخنان منفی استفاده نکنیم وی ادامه می‌دهد عباراتی مانند پخش کردن ‌ویروس و آلوده کردن محیط عباراتی انگ‌زا هستند و نوعی سرزنش در آن است؛ بنابراین نباید در صحبت‌‌ها افراد متهم شوند. علیخانی همچنین در خصوص افرادی که در معرض انگ هستند نیز معتقد است میانسالان و افرادی که دارای بیماری زمینه‌ای هستند در معرض انگ هستند و باید مراقب آنها باشیم و از آنها حمایت کنیم‌. این روانشناس بالینی تصریح می‌کند: با افرادی که دارای علایم کووید 19 هستند نباید با علایم خشم و طردکنندگی برخورد شود، بلکه باید آنها را به استراحت در منزل و پیگیری روند درمانی تشویق کرد‌.‌ علیخانی همچنین‌ در مورد جدا کردن وسایل شخصی و مراقبت از بیماران کووید 19 در منزل می‌گوید باید به افراد بیمار یادآوری شود که این مجزا بودن از دیگران به معنی طرد نیست، بلکه به معنای پیشگیری و به مدت کوتاهی می‌باشد‌. این روانشناس قزوینی در خصوص دامن زدن به شایعات و اخبار در فامیل و دوستان تصریح می‌کند نباید اگر فردی در خانواده مبتلا به کرونا می‌شود به همگان بگوییم فلانی کرونا گرفته، بلکه باید فقط مراقب باشیم و نکات بهداشتی را رعایت نماییم. علیخانی به ایجاد احساسات منفی در مبتلایان به کرونا اشاره می‌کند و‌ می‌گوید:‌ استفاده از عبارات نادرست در مبتلایان احساسات منفی ایجاد می‌کند، بلکه با همدلی و دقت در انتخاب کلمات از این بحران عبور کنیم. این روانشناس تاکید می‌کند: نباید فرد مبتلا را سرزنش کنیم و بگوییم چون مسایل را رعایت نکردی مبتلا شدی، بلکه ممکن است فرد علی‌رغم رعایت مباحث بهداشتی مبتلا به کووید 19 شده باشد.

چهارشنبه 31 ارديبهشت 1399
04:11:22
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT