ولایت، مشکلات و چالش‌های فراروی توسعه صنایع غذایی در استان را بررسی می‌کند


آرش صالحی: امنیت غذایی، درآمد ارزی حاصل از فروش و اشتغالزایی سبب شده تا صنایع غذایی یکی از مهمترین صنایع پیشران در رشد اقتصادی کشور محسوب شود. در کشور ما سالیانه بیش از 100 میلیون تن مواد غذایی تولید می‌شود و سهم صنایع غذایی از کل صنعت ایران نزدیک به 16 درصد است. آمارهای گمرک نشان می‌دهد، بیش از 70 کشور دنیا مقصد صادراتی تولیدات صنایع غذایی کشور بوده‌اند و گردش مالی این حوزه 20 میلیارد دلار در سال است که بر افزایش درآمد کشور تاثیر به سزایی دارد. صنایع غذایی 4/19 درصد از اشتغال کشور را در اختیار دارند و سهم صادرات در این بخش سالانه به بیش از 5 میلیارد دلار می‌رسد. در این میان وجود 284 واحد صنایع غذایی در استان قزوین، نشانگر جایگاه خاص استان در تولید مواد غذایی است. افزایش تولید، تامین نیازهای معیشتی و خودکفایی در تامین محصولات و فرآورده‌های کشاورزی، در کنار بهره‌وری از نیروی انسانی و سرمایه از مهم‌ترین مزیت‌های صنایع غذایی در استان قزوین هستند. این صنعت با بهره‌گیری از فناوری و ماشین‌آلات روز دنیا توانسته به صنعتی مدرن تبدیل شده و به بازارهای صادراتی ورود پیدا کند؛ به طوری که امروز، دومین صادرکننده عمده استان کارخانجات تولید مواد غذایی هستند. با توجه به نوسان‌های بازار عرضه و تقاضا، صنایع غذایی استان قزوین نسبت به سایر صنایع در وضعیت مناسبی قرار دارند و توانسته‌اند جایگاه خود را در بازارهای رقابتی داخلی و خارجی حفظ کنند.
مزیت‌های نسبی صنایع غذایی استان طبق مطلبی که در پرتال سازمان صنعت، معدن و تجارت استان آمده، 20 درصد از سهم صادرات استان قزوین مربوط به صنایع غذایی است. مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان با بیان اینکه قزوین از 2 جنبه در صنایع غذایی کشور اهمیت دارد، گفت: جزو معدود استان‌هایی هستیم که سازنده ماشین‌آلات صنایع غذایی هستیم. بنابراین تولیدکننده‌ها به راحتی می‌توانند ماشین‌آلات مورد نیازشان را از شرکت های بومی تامین کنند و متخصصان لازم در کنار کار هستند. سعید نبیل با ذکر اینکه بیشتر دانشگاه‌های استان واجد رشته تحصیلی صنایع غذایی هستند، افزود: در صنایع غذایی به علت اینکه نسبت به بعضی صنایع دیگر، فناوری روان‌تر و راحت‌تری نیاز داریم، بنابراین قزوین جزو استان‌هایی بوده که در صنایع غذایی و سرمایه‌گذاری خارجی آن رشد خوبی داشته است؛ به طوری که نیمی از سرمایه‌گذاری خارجی هم منجر به تولید در داخل استان شده که نشان‌دهنده جذابیت این صنایع بومی برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی است. چالش تامین نقدینگی، مواد اولیه و ماشین‌آلات اما این روزها در پی تحریم‌های اقتصادی ظالمانه استکبار جهانی، گرانی ارز، تورم و التهاب روانی بازار، مشکلات متعددی برای تولیدکنندگان محصولات غذایی در استان به وجود آمده است. یک مدیر تولید شرکت محصولات آردی (شیرینی و شکلات) در این ارتباط به ولایت گفت: در حال حاضر در وارادت برخی مواد اولیه بسته‌بندی، ماشین‌آلات نو و همچنین تامین قطعات تازه ماشین‌آلات خود با تنگنای تحریم و گرانی سرسام‌آور ارز روبه‌رو هستیم. مهدی کریمی، ایجاد محصول باکیفیت و با بسته بندی مناسب را از مزایای رقابتی صنایع غذایی دانست و اضافه کرد: اگر بتوانیم در موارد تعیین کننده در قیمت تمام شده از مسئولان کمک بگیریم، می توانیم رشد پایداری در این صنعت را تجربه کنیم و به همین جهت از مسئولان انتظار حمایت‌های جدی بانکی و مالی، به ویژه در زمینه تامین مواد اولیه داریم. کریمی با اشاره به حضور شرکت‌های صنایع غذایی معتبر در استان، گفت: نقدینگی و سرمایه در گردش مهمترین مشکلات صنایع غذایی استان محسوب می‌شوند که بانک‌ها می‌توانند به خوبی این سنگ را از پیش پای تولیدکنندگان بردارند. اگر نقدینگی لازم را داشته باشیم، می‌توانیم بر اساس برنامه‌ریزی از قبل تعیین شده برنامه‌هایمان را اجرا کنیم و تصور می‌کنم دیگر مشکل چندانی برای ادامه کار در صنعت غذایی نداشته باشیم. وی ادامه داد: باید همگی به صنعت غذایی کمک کنیم و با تولید محصول باکیفیت، برای هموطنانمان بیشتر از گذشته ارزش قائل باشیم تا محصولاتمان قابل عرضه به بازارهای صادراتی باشند. اگر این دورنما را برای خود ترسیم کنیم، حتی می‌توانیم بازارهای منطقه را به سادگی به دست بگیریم و مشکل اشتغال هم به دنبال آن حل خواهد شد. سنگ بزرگی به نام پیمان سپاری ارزی رئیس اتحادیه صادرکنندگان استان هم با بیان اینکه بیش از 75 درصد صادرات صنایع غذایی قزوین به کشورهای افغانستان و عراق است، گفت: متاسفانه از ابتدای سال قبل بخشنامه های متعددی برای بازگرداندن ارز به صورت دلار و یورو به کشور توسط هیات وزیران مصوب شده؛ در حالی که تمامی صادرات تولیدکنندگان ما به دو کشور یاد شده، به صورت سنتی و از طریق ریال انجام می‌شود. مهدی بخشنده افزود: صادرکننده‌های ما که واحدهای تولیدی با بیش از 600 کارگر و کارمند دارند، توانستند در سالیان اخیر بازارهای بسیار خوبی در کشورهای عراق و افغانستان را از چنگ رقیب‌های ترک و عرب دربیاورند؛ اما متاسفانه از نیمه دوم سال گذشته که بانک مرکزی و هیئت وزیران عزم خود را جذب کردند که حتماً صادرکنندگان باید ارز خود را به صورت دلار و یورو به سامانه نیما بفروشند، این واحدها دچار چالش‌ها و مشکلات عدیده‌ای شدند. بخشنده، گرانی هزینه‌های حمل و نقل را از دیگر مشکلات تولیدکننده‌های مواد غذایی دانست و تصریح کرد: همچنین همه هزینه‌های تولیدی افزایش یافته و بسیاری از تولیدکنندگان ما قادر نیستند با پرداخت این هزینه‌ها، ارز خود را در سامانه نیما با قیمت موردنظر دولت عرضه کنند؛ آن هم ارزی که به جای تقویت تولید، قرار است به واردات اختصاص پیدا کند. بنابراین تمام تلاش خود را می‌کنیم که بتوانیم بانک مرکزی را قانع و دغدغه تولیدکنندگان استان را رفع کنیم. وی ادامه داد: با این حال برای حضور در بازار پرجمعیت منطقه اوراسیا برنامه‌هایی داریم که بدون شک واحدهای تولید مواد غذایی ما می‌توانند نقش عمده‌ای را در این برنامه‌ها ایفا کنند و میزان صادرات خود به کشورهای منطقه را افزایش دهند. سود بالای وام تولید مشکل ملی است اما محمد لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات ایران، در مصاحبه‌ای که با یکی از هفته‌نامه‌های کشور داشته، بالابودن نرخ سود تسهیلات بانکی و قیمت تمام شده محصولات، غیررقابتی بودن نرخ ارز و نبود سیاست‌های حمایتی را 4 چالش اصلی در توسعه صنایع غذایی کشور دانسته بود. مشکلاتی که البته در صنعت غذایی دیار مینودری هم وجود دارند و تاکنون رفع نشده‌اند و به عقیده برخی فعالان اقتصادی، سیر نزولی صادرات صنایع غذایی استان را در پی داشته‌اند. یک کارشناس اقتصادی، بالا بودن نرخ سود وام و تسهیلات بانکی و رقابتی نبودن نرخ ارز را مشکلاتی ملی می‌داند که مسئولان استانی هیچ نقشی در تعیین آن ندارند. مسعود کثیری‌فر در این باره به ولایت گفت: امروز نرخ سود قانونی تسهیلات برای بخش صنعت، در همه بخش‌ها از جمله صنایع غذایی، قطعات خودرو و نساجی 18 درصد است. بنابراین در تعیین نرخ سود وام بانکی، صنعت غذایی از دیگر صنایع تفکیک نشده است. وی با یادآوری اینکه هیچ نهادی در استان از جمله شورای بانک‌ها نمی تواند نرخ ارز و نرخ سود تسهیلات بانکی را کاهش دهد، اضافه کرد: اما می‌توانیم تسهیلات و وام بیشتری به واحدهای تولیدی بدهیم. به عنوان نمونه اگر پارسال یک واحد صنعتی 3 میلیارد تومان وام تولید می‌گرفت، با توجه به افزایش 3 برابری قیمت ارز، امروز باید به این واحد 10 میلیارد تومان تسهیلات اختصاص دهیم. ضعف در بسته‌بندی کثیری‌فر، بزرگترین مشکل صنایع غذایی استان را ضعف در بسته‌بندی مناسب و مرغوب محصولات غذایی دانست و گفت: شرکت‌های تولیدکننده محصولات غذایی برای افزایش صادرات باید به بسته‌بندی مناسب و مورد توجه مشتری دقت کنند. وی افزایش قیمت تمام شده تولیدات صنایع غذایی را یکی دیگر از عمده مشکلات این صنعت مهم بیان و اضافه کرد: بر اساس نظر صاحب‌نظران، افزایش قیمت تضمینی محصولات کشاورزی عاملی برای افزایش قیمت مواد اولیه است و در نهایت قیمت مواد اولیه باعث افزایش قیمت تمام شده محصول می‌شود. تاثیر فرسودگی ماشین‌آلات بر افزایش قیمت تمام شده این دانش‌آموخته اقتصاد با اشاره به فرسوده بودن بسیاری از دستگاه‌های تولید کارخانجات صنایع غذایی، گفت: فرسودگی ماشین‌آلات یکی دیگر از علل افزایش قیمت تمام قیمت تمام شده تولیدات صنایع غذایی است که این موضوع باعث شده تا تولیدات این صنعت به لحاظ کیفیت در مقایسه با نمونه‌های مشابه خارجی از کیفیت پایین‌تری برخوردار باشند. کثیری‌فر با ذکر اینکه تنوع پایین تولید محصولات صنایع غذایی سبب شده که نسبت به رقبای خارجی در بازارهای هدف عقب بمانیم، افزود: هرچه تنوع تولید افزایش یابد، جذب مشتری در واحدهای صنایع غذایی بیشتر می‌شود و طبیعتا فروش آنها هم افزایش می‌یابد. ضمن اینکه وقتی تنوع تولید ایجاد شود، باعث افزایش روزکاری در سال و در نتیجه افزایش نیروی کار بیشتر و اشتغالزایی می‌شود. گسترش تنوع تولید مستلزم کار پژوهشی است این کارشناس، توسعه و گسترش تنوع تولید در کارخانه‌های صنایع غذایی استان را مستلزم انجام طرح‌های پژوهشی و تحقیقاتی دانست و ادامه داد:‌ گهگاه دیده می‌شود که هزینه کار پژوهشی، هزینه‌ای سربار در واحدهای صنایع غذایی تلقی می‌شود و به همین دلیل برخی واحدها تمایلی به سرمایه‌گذاری در این حوزه ندارند. کثیری‌فر با تاکید بر اینکه غذاهای آماده در ایران جایگاهشان را پیدا نکرده‌اند، یادآور شد: به دلیل استفاده بی‎رویه از سموم و کودهای شیمیایی در محصولات کشاورزی، بسیاری از تولیدات صنایع غذایی کشور در صادرات با مشکل مواجه شده‌اند و بازارها را از دست دادیم؛ چرا که روز به روز میزان مجاز سموم شیمیایی در دنیا کاهش می‌یابد. وی همچنین دلیل از دست دادن بازارهای هدف صنایع غذایی استان را استفاده نکردن از علم و دانش در صادرات عنوان و تصریح کرد: صادرات یک علم است که باید اصول و قواعد درست آن را بدانیم. به همین خاطر باید بازاریابی و صادرات خود را به طور علمی روزآمد کنیم و در این حیطه از آخرین دستاوردهای جهانی بهره بگیریم. صنعت مواد غذایی یکی از مهمترین صنایع اشتغال محور استان قزوین به شمار می‌رود که با توسعه ارزآوری وابستگی اقتصاد ملی به صادرات نفتی را کاهش می‌دهد. خوشبختانه استان قزوین در بازار رقابتی محصولات غذایی، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده و تنوع تولید در محصولات غذایی و ورود ماشین‌آلات تازه موجب شده صنایع غذایی استان قزوین در شرایط مطلوبی قرار بگیرد. با این همه در 2 سال اخیر، صادرات و ارزآوری صنایع غذایی قزوین دچار مشکل شده و اگر مشکلات 4 گانه این بخش حل نشود، به زودی تضعیف این بازوی توانمند اقتصادی را شاهد خواهیم بود.

چهارشنبه 18 دي 1398
04:48:21
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT