فعالیت بدنی مناسب، سلامت جسمی و روحی فرد را در پی دارد


مرضیه قنبری
امروزه با گسترش زندگی ماشینی، با معضلی با عنوان کم تحرکی مواجه هستیم؛ پدیده‌ای که به موجب آن مشکلاتی برای بشر امروزی به وجود آمده است. باید پذیرفت که کم تحرکی، سلامت انسان را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد که هم اکنون نیز تاثیرات آن در جامعه به خوبی ملموس و محسوس است. این امر باعث شده تا سیستم‌های بهداشتی رویکردها و سیاست‌هایی در راستای افزایش میزان تحرک در جوامع اتخاذ کنند. رویکردها و سیاست‌هایی که ضمن آگاهسازی مردم نسبت به تاثیرات فعالیت بدنی و تامین سلامت، آنها را به این امر مهم تشویق کند. بر اساس بررسی‌های صورت گرفته گفته می‌شود حدود 57 درصد از جمعیت کشور ما کم‌تحرک هستند که البته در تفکیک جنسیتی، می‌توان گفت میزان کم‌تحرکی در جمعیت زنان بیشتر از مردان است. در این خصوص با کارشناس مسئول معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین گفت‌وگویی داشتیم که وی نیز بر ضرورت داشتن فعالیت بدنی مناسب و کافی برای تامین سلامت تاکید نمود. نرگس شلویری می‌گوید: چهار عامل خطر کم‌تحرکی، تغذیه ناسالم، مصرف الکل و دخانیات ازجمله مهم‌ترین علل ابتلا به چهار بیماری دیابت، فشارخون بالا، سرطان و بیماری‌های مزمن تنفسی و مرگ و میر ناشی از آنها هستند. وی با بیان ابنکه فعالیت بدنی ناکافی از عوامل خطر جدی بیماری‌های غیرواگیر به ویژه بیماری‌های قلبی ـ عروقی است، از افزایش شیوع کم‌تحرکی در سرتاسر دنیا گفته و ادامه می‌دهد: در حال حاضر به طور متوسط بیش از نیمی از مردم جهان به مقدار کافی فعالیت بدنی ندارند.  حدود 57 درصد جمعیت کشور، کم تحرکند کارشناس مسئول گروه میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین با بیان اینکه بر اساس نتایج پیمایش استپ سال 1395 در جمعیت بالای 18 سال کشور، 4/56 درصد جمعیت ایران فعالیت بدنی کافی نداشته‌اند، اظهار می‌دارد: بر اساس آمار، میزان کم‌تحرکی در بین مردان 8/46 درصد و در زنان 9/63 درصد است. به گفته شلویری کشورهای عضو سازمان جهانی بهداشت (WHO ) متعهد شده‌اند که تا سال 2025، ده درصد افزایش در فعالیت بدنی داشته باشند. وی در ادامه به اقدامات انجام شده در راستای افزایش میزان تحرک در جامعه پرداخته و در این خصوص می گوید: در حال حاضر ارزیابی فعالیت جسمانی در مراکز خدمات جامع سلامت برای میانسالان (گروه سنی 30 تا 59 سال) به صورت رایگان انجام می‌شود و هدف برنامه ارتقاء سطح فعالیت جسمانی در این گروه سنی می‌باشد. وی با بیان اینکه فعالیت بدنی منظم عامل موثری بر کاهش بیماری‌های مزمن از قبیل بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت نوع 2، پرفشاری خون، سرطان‌ها به وِیژه سرطان پستان و روده و سبب بهبود بهداشت روان، وضعیت اسکلتی عضلانی، وضعیت خواب و کنترل وزن می‌باشد، تصریح می‌کند: لازم است که هم افراد سالم و هم افراد بیمار تشویق به انجام فعالیت جسمانی در سطح مطلوب شوند. کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین با ارایه این تعریف که به هرگونه حرکات عضلات اسکلتی بدن که نیاز به انرژی دارد، فعالیت بدنی می‌گویند، یادآور می‌شود: فعالیت بدنی را بر حسب میزان انرژی مصرف شده در زمان انجام آن به دو گروه متوسط و شدید دسته‌بندی می‌کنند. وی اذعان می‌‌دارد: فعالیت بدنی با شدت متوسط فعالیتی است که منجر به افزایش ضربان قلب و دفعات تنفس می شود ولی این افزایش به حدی نیست که مانع صحبت کردن فرد شود. به گفته شلویری تاثیرات سلامت قلب و عروق از فعالیت بدنی با شدت متوسط حداقل 30 دقیقه در روز و حداقل پنج بار در هفته، حاصل می‌شود. وی در ادامه با بیان اینکه فعالیت بدنی شدید، فعالیتی است که در حین انجام آن، فرد به علت افزایش تعداد دفعات تنفس و نفس نفس زدن نمی‌تواند به راحتی صحبت کند، می‌افزاید: فعالیت بدنی سه بار در هفته و هر بار حداقل 25 دقیقه فعالیت بدنی شدید هم بهترین تاثیر را بر سلامت دارد. کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین تاکید می‌کند: بر اساس منبع مصرف انرژی در هنگام انجام فعالیت بدنی، آن را به دو گروه هوازی و غیرهوازی نیز دسته‌بندی می‌کنند. در فعالیت‌های هوازی عضلات بزرگ فعال می‌شوند و انرژی موردنیاز براى آنها عمدتا از طریق سیستم هوازی و مصرف اکسیژن توسط عضلات بدن تامین می‌شود. وی دویدن، طناب زدن، پیاده‌روی تند، شنا، و دوچرخه‌سواری را به عنوان نمونه‌هایی از فعالیت‌های هوازی یاد کرده و در ادامه یادآور می‌شود: فعالیت‌های غیرهوازی، فعالیت‌هایی هستند که مصرف انرژی بدون دخالت اکسیژن انجام می‌شود و پس از انجام آنها، به علت واکنش‌های بدون حضور اکسیژن، اسید لاکتیک در داخل سلول و عضلات بدن تشکیل می‌شود که موجب خستگی عضله و حتی درد خواهد شد. این نوع فعالیت‌ها نیاز به سرعت عمل و واکنش سریع و قدرت بالا داشته و هدف کارایی لحظه‌ای 2 تا 3 دقیقه‌ای است، انجام می‌شود. به گفته شلویری تاکید بخش سلامت بر انجام فعالیت بدنی هوازی است.  کاهش احتمال بروز بیماری‌های مختلف با ورزش کردن کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین با اشاره به توصیه سازمان بهداشت جهانی (WHO) به بزرگسالان مبنی بر انجام فعالیت بدنی با شدت متوسط به مدت 30 دقیقه حداقل پنج بار در هفته (مجموعا 150 دقیقه در هفته)، و یا فعالیت بدنی شدید به مدت 25 دقیقه حداقل سه بار در هفته (مجموعا 75 دقیقه در هفته) اظهار می‌دارد: فعالیت بدنی علاوه بر آثار جسمی، آثار روانی نیز به دنبال دارد. وی تقویت دستگاه قلب و عروق را به عنوان یکی از تاثیرات مهم یاد کرده و خاطر‌نشان می‌کند: فعالیت بدنی منظم و کافی باعث تقویت عضله قلب و ایجاد ضربان‌های قوی‌تر و منظم‌تر می‌شود و در‌نتیجه مقدار خونی که با هر ضربان از قلب خارج می‌شود، بیشتر خواهد شد. کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، گشاد شدن رگ‌های بدن را که همزمان با افزایش جریان خون و تعداد ضربان قلب صورت می‌گیرد، به عنوان یکی دیگر از تاثیرات جسمی فعالیت بدنی دانسته و یادآور می‌شود: این امر در نهایت مانع از تنگی عروق در اثر رسوب مواد چربی می‌شود و از بروز سکته‌های قلبی جلوگیری می‌کند. وی از تاثیرات ورزش و فعالیت‌های فیزیکی بر دستگاه گوارش نیز سخن به میان آورده و در این خصوص می‌گوید: فعالیت بدنی باعث افزایش حرکات روده و جلوگیری از یبوست می‌شود که همین موضوع مانع از بروز چاقی، بواسیر، شقاق و سرطان روده بزرگ خواهد شد. به گفته شلویری با آسان‌تر شدن حرکات دستگاه گوارش و عبور سریع‌تر محتویات روده‌ها، روده بزرگ برای مدت زمان کمتری در تماس با مواد باقیمانده هضم خواهد بود و کمتر توسط آنها تحریک می‌شود. همین مساله مانع از سرطانی شدن سلول‌های دستگاه گوارش خواهد شد. وی همچنین گریزی به تاثیرات فعالیت بدنی بر دستگاه اسکلتی ـ عضلانی داشته و در این خصوص نیز اظهار می‌دارد: فعالیت بدنی با افزایش مصرف انرژی، افزایش توده عضلانی و افزایش سوخت و ساز بدن، مانع از افزایش وزن می‌شوند. با کاهش وزن، فشار اضافی بر مفاصل ملتهب برداشته از این رو میزان ابتلا به آرتروز مفاصل کاسته و علایم آنها مانند درد هنگام حرکت، خشکی صبحگاهی مفاصل و ضعف عضلانی برطرف می‌گردد.  ورزش، دوران سالمندی را به تاخیر می‌اندازد کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین با تاکید بر اینکه با افزایش سن، مصرف انرژی پایه‌ای بدن کاهش می‌یابد، تصریح می‌کند: فعالیت بدنی توده عضلانی بدن را حفظ کرده و مصرف انرژی پایه را افزایش می‌دهد و به این ترتیب پدیده سالمندی را به تاخیر می‌اندازد. وی تقویت و افزایش قدرت سیستم ایمنی بدن و همچنین افزایش استحکام استخوانی و به تبع آن جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان را به عنوان نتایج فعالیت بدنی منظم و کافی برشمرد. شلویری در ادامه حساس شدن سلول های بدن به انسولین را نیز به عنوان یکی دیگر از تاثیرات فعالیت‌های بدنی مناسب یاد کرده و می‌افزاید: با پیشگیری از ابتلاء به بیماری دیابت نوع 2، در مبتلایان به دیابت قند خون کنترل شده در نتیجه، نیاز به انسولین و داروهای دیابت را کم می‌کند. فعالیت بدنی منظم تاثیرات عمیق مثبتی بر روی افسردگی، اضطراب و استرس دارد و این تاثیرات حتی زودتر از اثرات جسمی که در بالا ذکر شد، رخ می‌دهد. کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی در ادامه به تشریح اثرات روانی فعالیت بدنی پرداخته و با بیان اینکه پیشگیری از افسردگی یکی از اثرات مهم فعالیت بدنی است، می‌گوید: تحقیقات نشان می‌دهد که فعالیت بدنی منظم به صورت 15 دقیقه دویدن یا یک ساعت راه رفتن در طی روز، می‌تواند شانس مبتلا شدن به افسردگی شدید را تا 26 درصد کاهش دهد. وی تاکید می‌کند: داشتن برنامه ورزشی منظم می‌تواند از برگشت علایم افسردگی در بیماران نیز جلوگیری کند. فعالیت بدنی منظم با افزایش رشد سلول‌های عصبی در مغز، کم کردن التهاب مغز، ترشح بیشتر اندورفین‌ها در مغز باعث می‌شود سطح انرژی روانی بالا رود و شخص احساس "خوب بودن" کند. به گفته شلویری، فعالیت بدنی باعث حواس پرتی در فرد افسرده می‌شود که در پی آن شخص می‌تواند زمانی را به دور از افکار منفی که افسردگی را تشدید می‌کنند، بگذراند. کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین پیشگیری از اضطراب را نیز در ادامه سخنان خود به عنوات یکی از تاثیرات فعالیت بدنی دانسته و تصریح می‌کند: فعالبت بدنی باعث می‌شود، انرژی بدنی و روانی در فرد افزایش یافته و از طریق آزادشدن اندورفین‌ها فرد احساس آرامش کند.  فعالیت‌های بدنی، کاهش استرس را در پی دارد به گفته‌ی وی کاهش استرس یکی دیگر از تاثیرات فعالیت بدنی است. شلویری در این خصوص توضیح می‌دهد: وقتی شخص تحت استرس (فشار روانی) است، عضلات او به ویژه در ناحیه گردن و صورت و شانه دچار گرفتگی شده، دردهای کمری و سردردهای شدید در وی بروز می‌کند، و گاهی در قفسه‌سینه احساس سنگینی و گرفتگی ایجاد می‌شود. کارشناس مسئول میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین بی‌خوابی، سوزش سردل، درد قلبی، اسهال و تکرر ادرار را نیز از دیگر علایمی یاد کرده که ممکن است در اثر استرس رخ دهد. وی اضافه می‌کند: اما در هنگام فعالیت‌بدنی، با ترشح اندورفین‌ها در مغز، گرفتگی عضلانی در ناحیه صورت، گردن و شانه رفع می‌شود و سایر علایم اضطرابی از بین می‌رود. وی تاکید می‌کند: ‌در مجموع، افرادی که فعالیت بدنی منظم دارند معمولا در تمام طول روز پرانرژی بوده و خواب بهتری دارند، حافظه آنها قوی‌تر است و نسبت به زندگی مثبت‌تر می‌اندیشند. آنان اعتماد به نفس بالاتری دارند و توان مقابله با چالش‌های زندگی در آنها بالاتر است.

دوشنبه 4 آذر 1398
11:09:45
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT