مزاحمت‌های خیابانی؛ همچنان سوهان روح زنان


نفیسه کلهر


مزاحمت‌های خیابانی، پدیده‌ی امروزی نیست؛ تا بوده، «متلک انداختن» و دیگر «آزارهای جنسی» به دختران و زنان آن هم از سوی پسران و مردان لاقید رواج داشته است؛ مهم نیست کجای این عالم خاکی باشی، اما هر جا که باشی، البته با شدت و حدّت، دچار این پدیده نابهنجار خواهی بود. روزگاری در این شهر، جماعتی از پسران ظهر یا عصر‌هنگام، موقع خروج دختران از دبیرستان‌ها در مسیر آنان صف می‌کشیدند و حرف‌های لغو بسیاری بود که بر زبان می‌آوردند. امروز این نوع مزاحمت‌ها همچنان هست، اما دامنه‌ی آن از خیابان به فضای مجازی هم کشیده شده است. فرق خیابان با تلگرام و اینستاگرام و فلان شبکه‌های اجتماعی این است که آنجاها می‌شود یکی و یا یکی‌یکی‌های بسیاری را «بلاک» کرد، اما در خیابان.... یا باید «متلک‌ها» را نشنیده گرفت و مزاحمت‌های جور واجور را که گاه اضطراب و وحشت در جان آدمی می‌اندازند، نادیده گرفت و یا در برخی موارد پاسخ داد و...

در این گزارش اما، تصمیم گرفتم از جزئیات مزاحمت‌های خیابانی ننویسم، از همه آنچه که من و تمام زنان این جغرافیا به اندازه کافی با آن آشنا هستیم. هرچند نوشتن از آنها تاثیر این گزارش را چندین برابر می کند، ولی ترجیح دادم بیش از این با مرور اتفاقات تلخ، روح خسته زنان جامعه ام را فرتوت نکنم.

همه ما می دانیم مزاحمت خیابانی دقیقا چه معنایی دارد و به قول استاد دوره «پیشگیری از سو استفاده جنسی» که دو سال پیش در آن شرکت داشتم: این مزاحمت‌ها ربطی به موقعیت و سن و سال و  ندارد و تقریبا می‌شود گفت که هیچ زنی نیست که مورد آزار جنسی در سطوح مختلف و انواع مختلف قرار نگرفته‌ باشد و این حقیقت و تبعات آزاردهنده آن فراموش‌نشدنی است. اگر بخواهم به طور کلی در این باره سخن بگویم، از ترس‌هایی می‌شود گفت که زنان موقع تردد در مسیرهای تاریک و خلوت دارند. از اضطرابی به طول یک کوچه هنگام ظهر، از بوق ماشین‌ها‌، متلک‌ها، کنایه‌ها و دردناکتر از همه نیش زبان‌هایی مثل این که «تقصیر خودت بود! می‌خواستی این موقع شب بیرون نیایی». قضاوت‌هایی که قبل از آن هیچ فکر نکرده‌اند که شاید مجبور شده‌ای. شاید پدرت مریض بوده و به اندازه ماشین شخصی رفاه نداری. احتمالا فکر نکرده‌اند که تامین امنیت در جامعه، وظیفه نهادهای مختلف است؛ با آموزش، فرهنگسازی، نظارت، کنترل، در نظر گرفتن مجازات و... و این ربطی به تو و صرفا پوشش تو و موقعیتی که در آن قرار گرفته‌ای ندارد.

¢ شهر و فضاهایی که باید امن شوند

یک کارشناس ارشد روانشناسی در‌باره مزاحمت‌های خیابانی معتقد است: متاسفانه در جامعه‌ی ما زن‌ها مثل مردها برای رفت‌و‌آمد، از آزادی لازم برخوردار نیستند؛ به نوعی زمان و مکانی که بتوانند در آن آزادانه رفت‌و‌آمد کنند، خیلی محدود است.

احمدی با تاکید بر اینکه، بخشی از این موضوع به ساختارهای ضد زن شهری برمی‌گردد، می‌افزاید: برای مثال زدن از این دست ساختارهای ضدِ زنِ شهری، می‌توان پل عابر پیاده را نام برد. پل عابر که اساسا برای سلامت و امنیت عموم جامعه تعبیه شده، ولی مزاحمت‌هایی روی آن رخ می‌دهد که حتی تهدیدی برای تردد آزادانه زنان و امنیت آنها به شمار می‌آیند و جزو فضای ناامن برای زنان محسوب می‌‌شود.

این قضیه صرفا مختص ایران نیست و چند سال پیش کارزاری در یکی از کشورها راه افتاده بود که به شکل نوعی نافرمانی مدنی، از افراد می‌خواست که اگر جایی در نزدیکی پل عابرپیاده، همزمان خط‌کشی عابر هم وجود دارد؛ از خط‌کشی عبور کنند. چرا که برگزار‌کنندگان این کارزار معتقد بودند که امنیت زنان روی پل تامین نشده است.

خوشبختانه در سال‌های اخیر در برخی از پل‌های عابر پیاده شهری، نصب دوربین‌های مدار بسته صورت گرفته است. هر چند هنوز خلا وجود تابلوهایی برای این نهیب به مزاحمان، کارکرد موثرش را تا حدودی کم کرده، اما گام موثری در تبدیل این فضا به فضای امن به حساب می‌آید. همین‌طور می‌شود از کوچه‌هایی که روشنایی آن تامین نشده به عنوان مناطق جرم‌خیز دیگر نام می‌برد.

به گفته‌ی این کارشناس، درست است که در این مکان‌ها برای هر دو جنس این خطر وجود دارد، اما یک دزد اگر بخواهد حمله کند، کدام برایش راحت‌تر است؛ این که به یک مرد حمله کند یا یک زن؟ همچنین موضوع ساختارهای ضد‌‌زن شهری، مثال‌های دیگری هم دارد؛ کثیف بودن یک منطقه و پر از زباله بودن آن، برای بزهکاران نشان‌دهنده‌ی این موضوع است که به این منطقه رسیدگی نمی‌شود و مورد نظارت دستگاه‌های مسئول در حوزه‌های مختلف نیست و این خود می‌تواند بستر وقوع جرایم را بیشتر مهیا کند.

احمدی همچنین در این خصوص توضیح می‌دهد که به لحاظ آماری هم  این موضوع در مطالعات اجتماعی ثابت شده است که در محله‌هایی که وضع نا‌به‌سامان شهری دارند، میزان وقوع جرم بیشتر است و این عدم رسیدگی در جسارت بزهکاران و وقوع بزه خیلی موثر است.

¢ مزاحمت‌های خیابانی و خلاءهای حمایتی

یک کارشناس مرکز مشاوره بهزیستی در این باره معتقد است: ایجاد محدودیت زمانی و مکانی در تردد خانم‌ها از مشکلات اصلی است که این محدودیت باعث می‌شود زنانی که می‌توانند در شیفت شب کار کنند، از موقعیت کاری خاصی محروم باشند و یا برای انجام پروژه‌های تحقیقاتی‌شان ساعت‌های خاصی از حضور در جامعه را از دست بدهند یا برای انجام خیلی از امور فوری و ضروری، محدودیت زمانی داشته باشند یا وابسته به یک مرد باشند.

او این دو فاکتور اصلی «مکان و زمان» را از عوامل مهم محدود‌کننده به شمار می‌آورد، و بر این باور است که خلا حمایت قانونی از زنان در این موقعیت‌ها تا میزان زیادی به آن دامن زده است.

در همین حال، یک فعال مدنی نیز در این باره می‌گوید: این  که مسئولان مربوطه در این موضوع چقدر توجیه شده‌اند که مسئله امنیت زنان لزوما به ساعت رفت‌و‌آمد، محل رفت‌و‌آمد و پوشش آنها ربط چندانی با هم ندارد، موضوع مهمی است.

او می‌افزاید: اگر مسئله جنسیت را نادیده بگیریم، زن هم انسانی است که در جامعه رفت‌و‌آمد می‌کند و این ربطی به پوشش ندارد.

پلیس، شهرداری و سایر سازمان‌ها مسئول برقراری امنیت هستند و طبیعی است مسئله امنیت فارغ از پوشش و جنسیت و سن و هر چیز دیگری، یک مسئله اساسی است که سازمان‌های مسئول، موظف به تامین آن هستند.

موضوعی که شبنم هم به نوعی دیگر آن اشاره می‌کند. این دختر 27 ساله می‌گوید: برای رفتن به کلاس‌های ساعت 3 دانشگاه، همیشه دو ساعت زودتر حرکت می‌کنم؛ یک بار سر ظهر رفتم و در کوچه برایم مشکلی پیش آمد، دو موتور‌سوار تعقیبم کردند و مزاحمم شدند. وقتی با پلیس تماس گرفتم، ماموری که آن سوی خط تلفن را برداشت، پیش از آنکه از محل مزاحمت برای اعزام سریع ماموران پلیس به منظور برخورد با مزاحمان سوال کند، از اینکه آیا من پوشش خود را رعایت کرده‌ام که سبب مزاحمت نشود، پرسید!

احمدی، کارشناس ارشد روانشناسی با تاکید بر اینکه، این مزاحمت‌ها چرا باید به آمار سیاه و پنهان جامعه تبدیل شوند، می‌گوید: من به منظور برخورد سریع با مزاحمت‌های خیابانی پیشنهاد اپلیکیشنی را دادم که خانم‌ها بتوانند مناطقی را ‌که در آن جا برایشان مزاحمتی پیش آمده را بدون درج نام و هویتشان علامت‌گذاری کنند. این کار هم به نیروی انتظامی در برقراری امنیت کمک می‌‌کند و هم زنان، دیگر می‌توانند با استفاده از این امکان ساعت و مکان ترددشان را تا برقراری امنیت طوری تنظیم کنند که آسیب کمتری ببینند.

یک مشاور مدارس دخترانه نیز در این مورد تاکید می‌کند: یک خانم اگر بخواهد برای یک مزاحمت خیابانی و یا هر نوع تعرض دیگری به پلیس تلفن بزند و درخواست کمک داشته باشد، خوب است که بتواند درخواست کند با یک مامور و اپراتور خانم صحبت کند که قطعا مامور پلیس زن عمق موضوع مزاحمت را بیشتر احساس می‌کند و پیگیری موثرتری خواهد داشت.

او می‌گوید: سال‌هایی که در یک دبیرستان دخترانه در خیابان دانشگاه مشاور بوده، چندباری برای وجود مزاحمان در کوچه‌های اطراف مدرسه با پلیس تماس گرفته است، ولی هیچ وقت مراجعه سریع و رسیدگی جدی به آن انجام نشده است. البته او توضیح می‌دهد که در بیشتر اوقات هنگام تعطیلی مدارس دخترانه، گشت پلیس در آن محدوده حضور داشته، اما مراجعه سریع برای یک مورد خاصی که تلفنی گزارش می شده، وجود نداشته است.

***

جدا از اینکه مردم چطور به یک زنی که مورد تعرض واقع شده است نگاه می‌کنند و تبعاتی که این واکنش‌های مردم عادی به این موضوع دارد، مهم است که دستگاه‌های مسئول چگونه با آن برخورد می‌کنند.

هر چند مدیر خدمات شهری شهرداری قزوین، چندی پیش در جلسه‌ای در شورای شهر به وجود مناطقی در قزوین با ساختارهای جرم‌خیز و آسیب‌پذیر اذعان کرده که این مسئله نشان از آگاهی این نهاد عمومی و حداقل پیگیری دستگاه‌های مسئول برای رفع این مشکلات دارد. کاظمی همچنین اعمال تغییرات در این مناطق را از برنامه‌های آتی شهرداری عنوان کرده و یادآور شده است که انجام اینگونه اقدامات با هدف کاهش آسیب‌پذیری مناطق، نیازمند بودجه و حمایت‌های دیگر سازمان‌های مسئول است.

اقداماتی که البته در دستگاه‌های دیگر از جمله پلیس وجود داشته و دارد، اما به نظر می‌رسد مهار آنچه که در این گزارش از آن به عنوان «مزاحمت‌های خیابانی» نام بردیم و به آزار جنسی زنان در جامعه منجر می‌شود، تلاش هماهنگ همه دستگاه‌های مسئول را می‌طلبد؛ تلاشی که در گام نخست باید از کاهش سطح جرم‌خیزی در مناطق مختلف آغاز کرد و همسو با این اقدام، برای برخورد با پدیده «مزاحمت‌های خیابانی» راهکاری عملی جست‌وجو کرد. راهکاری که بتواند سرعت عمل قانون را در برخورد با مزاحمان به فعلیت رسانده و اجازه ندهد زنان و دختران در این جامعه، آماج حرکات و رفتارهایی زشت و وقیح گردند که روح و روان آنان را تحت تاثیر آثار مخرب خود قرار دهد.


چهارشنبه 17 بهمن 1397
04:48:25
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT