حجاب و حق هویت دینی


فریبا پروینیان
آدمی به مجموعه‌ای مادی و معنوی احساس تعلق دارد که عناصر آن، پیش‌تر شکل گرفته‌اند. بی‌شک، به این پرسش‌ها باید با توجه به اولویت درک و در شرایط مکانی و زمانی مختلف پاسخ دهیم که مجموع این پاسخ‌ها، معرّف هویت شخصی و فرهنگی است. از این منظر، هویت فرهنگی، حول محورهایی چون مرز جغرافیایی، دین و مذهب، باورها و سنن فرهنگی، گذشته تاریخی، مفاخر ملی، هنر و زبان مشترک تعریف می‌شود. به بیان دیگر هویت، مجموعه‌ای از همانندسازی‌ها مشتمل بر احساس انسجام درونی با ارزش‌ها، اعتقادات و اهداف اجتماعی است. جامعه‌شناسان اغلب هویت را از نگاه جمعی تبیین می‌کنند. کاستلر هویت را «فرایند ساخته شده معنا بر پایه یک ویژگی فرهنگی یا یک دسته ویژگی‌های فرهنگی که بر دیگر منابع معنا برتری دارند» تعریف می‌کند. از سوی دیگر هویت، مفهومی متکی به ذات خود نیست بلکه ماهیتی است که توسط انسان و جامعه‌اش ساخته می‌شود و در بستر تحولات اجتماعی، تغییر می‌کند و شکلی دیگر به خود می‌گیرد. لذا حمایت از حق هویت دینی و مذهبی یک امر بدیهی است، در پروتکل کنوانسیون حقوق بشر اروپایی آمده است:«دولت باید به حقوق والدین از طریق تامین حقوقی چون آموزش و پرورش هم نوا با باورهای راسخ مذهبی و فلسفی آن‌ها احترام بگذارد.» نیک می‌دانیم که هیچ مذهبی به ویژه ادیان توحیدی و آسمانی خواهان برهنگی و بی‌عفتی نیستند، بلکه پوشش، عفت و پاک دامنی از آموزه‌های اصیل آن‌ها به شمار می‌رود. جان مک موری از جامعه‌شناسان دینی در تاکید بر جنبه‌ی اجتماعی دین می‌گوید: «دین زنده با ماهیتی که دارد، باید رابطه اجتماعی را خلق کرده و از آن نگه‌داری کند. بنابراین، دین منحصرا یک امر فردی نیست، بلکه وجوه اجتماعی آن در انجام اعمال و مناسک مذهبی کاملا پدیدار است». حجاب یکی از فروع دین اسلام و از ضروریاتی است که در آیات متعدد قرآن به صراحت آمده است. لذا همه فرقه‌های مسلمانان بدون هیچ اختلافی به آن اعتقاد دارند. در دنیای امروز حجاب به عنوان سمبل اسلام شناخته شده است. کسانی که می‌خواهند با اسلام مبارزه کنند با حجاب زنان محجبه مبارزه می‌کنند و آن‌ها که می‌خواهند اسلام را نشان دهند، حجاب را نشان می‌دهند. بنابراین مسئله حجاب از فروع معمولی دین فراتر رفته است و به شکل هویت دینی زن مسلمان خود را به نمایش گذاشته است. بنابراین هرگونه فشار برای دگرگون‌سازی این هویت، تجاوز به حقوق زنان مسلمان است. در فرانسه منع از حجاب به خاطر این است که مدعی هستند جامعه آنها یک جامعه سکولار و اروپایی است و حجاب شعار اسلام و زنان مسلمان است و آن‌ها نمی‌خواهند مظاهر اسلامی در جامعه آن‌ها وجود داشته باشد. همچنان که به تازگی خانم مریم پوژتو، رییس اتحادیه دانشجویی دانشگاه سوربن فرانسه شد، او یک زن مسلمان محجبه فرانسوی است که بعد از اینکه در یک مستند تلویزیونی صحبت کرد، به خاطر داشتن حجاب انتقاد‌های گسترده‌ای درباره او از سوی رسانه‌ها و احزاب انجام شد و در نشریه شارلی ابدو چهره او به شکل میمون طراحی و منتشر گردید. خانم مارلین شیپا وزیر فرانسوی نیز دانشجویان را به خاطر انتخاب وی سرزنش کرد؛ چرا که از نظر وی وجود چنین فردی با ساختار جامعه فرانسه سازگار نیست. او اظهار کرد: برای من سوال برانگیز است که اتحادیه به عنوان سخن‌ گوی خود فردی را انتخاب کرده که به طور واضح نماد مذهبی سیاسی دارد. همچنین در حالی که وزیر داخلی این کشور، ژرادکلو ظاهر مریم را فتنه‌انگیزی می‌نامید؛ گفت: فکر می‌کنم شوک‌برانگیز است و می‌توانیم ببینیم که نزاع فرهنگ از طرف جوانان مسلمان پدیدار شده است. مریم پوژتو، در واکنش به این صحبت‌ها ابراز کرده است که روسری او عملکرد سیاسی نداشته و باوری است که البته آشکار است. هیچ‌گاه تلاش محمد آرکون، صهیونیست مسلمان‌نما از یاد نمی‌رود. او پیشنهاد اخراج دانش‌آموزان باحجاب را به ژاک شیراک، رییس‌جمهور وقت فرانسه داد. همچنین زلمی نماینده دایم ایالات متحده امریکا در سازمان ملل متحد و خلیل زاد، که افغانی تبار و از مشاوران جرج دبلیوبوش است، پیشنهاد جعل احادیث مربوط به حجاب را داد و اعطای جایزه یک میلیون دلاری به فردی که روسری را از سر زن مسلمان بر‌می‌دارد و جایزه‌های چند میلیون دلاری به کسانی که در خط مقدم در این رابطه قرار دارند.‌ فرشته لودین، دختر مسلمان افغانی است که دوره تربیت معلم را در آلمان با موفقیت پشت سر گذاشت و هنگامی که برای اشتغال به تدریس مراجعه کرد، به خاطر داشتن روسری، با پاسخ منفی مسئولان مدارس روبه‌رو شد. با این حال، او خواسته آنان را برای برداشتن حجاب نپذیرفت. واکنش نمایندگان احزاب گوناگون در برابر این اقدام مجلس آلمان قابل توجه است. برای نمونه، حزب جمهوری‌خواه راست‌گرای افراطی، با ندادن مجوز کار به زنان باحجاب، موافق است و بر این باورند که معلمی که روسری به سر داشته باشد، جایش در کلاس درس آلمانی‌ها نیست. خانم آنته شاوان، وزیر فرهنگ ایالت بادِن ورتمبرگ معتقد بود: آماده نبودن فرشته برای برداشتن روسری‌اش بیانگر این مطلب است که ایشان نمی‌خواهد قدمی در راه تساهل و تسامح بردارد. گروهی از اصحاب مطبوعات آلمان، روسری را نمادی سیاسی پنداشتند و پیشنهاد کردند که دولت آلمان باید همانند دولت لاییک ترکیه عمل کند. مرتبط کردن حجاب با مفاهیمی همچون «دیکتاتوری مذهبی»، «قانون زور» و «حجاب اجباری» در ایران؛ انکار هویت جمعی است و نکته اساسی این است که فرد فقط حق ندارد، گروه و جامعه هم حق دارند. ما فقط هویت فردی نداریم، هویت اجتماعی نیز داریم. ما نسبت به دین خود و قومیت ایرانی خود احساس تعلق می‌کنیم. آیا اینها واجد حقی نیستند؟!

دوشنبه 15 بهمن 1397
05:02:52
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT