روانپریشی، اختلالی که دیده نمی‌شود!


الهه علیخانی ـ روانشناس بالینی
در‌باره روانپریشی، سخن بسیار گفته شده است؛ اما همه روانشناسان و روانپزشکان بر یک نکته متفق القولند که «اختلالات مرتبط با روانپریشی، اختلالاتی هستند که در آن فرد بیمار از نظر روانی و ذهنی با واقعیت‌های بیرون دچار مشکل می‌شود و مانند افراد معمولی دیگر نمی‌تواند مسائل را تجزیه و تحلیل کند.» اصطلاحی که روانپزشکان برای این اختلال از آن استفاده می‌کنند از دست دادن تماس با واقعیت است و کسانی که به آن دچارند حالات روحی ـ روانی و رفتارهای خاصی پیدا می‌کنند که گاهی ممکن است خطرناک نیز باشد. روانپزشکان به این حالت «روانپریشی» می‌گویند و در روانشناسی، «روانپریشی» یا «روان نژندی» در گروه اختلالات اضطرابی قرار می‌گیرد. این افراد از نظر واقعیت‌سنجی مشکل دارند و مهم‌تر این که دچار توهم و هذیان هستند. هذیان‌ها به صورت عقاید نادرست درباره حوادث و اطرافیان و توهم به معنای دیدن و شنیدن چیزهایی که در محیط خارجی وجود ندارد؛ رخ می‌دهد. بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی، اختلالات دو قطبی با خصوصیت روان پریش گونه بعضی از افسردگی‌ها و ... علائم هذیانی و توهمی دارند که باعث می‌شود؛ در زیر رده «روانپریشی» دسته‌بندی شوند. تاثیر محرک‌ها در بروز روانپریشی در آلزایمر و فراموشی‌ها نیز ممکن است روان‌پریشی دیده شود؛ این افراد از نظر حافظه و شناخت مشکل دارند؛ ولی روان پریشی نیز در آنها دیده می‌شود. گاهی نیز بعضی از تومورها به دلیل قرارگیری در مکان خاصی از مغز یا ضربه‌های مغزی باعث روانپریشی در بیماران می‌شود. آنچه امروزه بیشتر دیده می‌شود؛ روان پریشی در افرادی است که مواد مخدر و انواع محرک‌ها را استفاده می‌کنند؛ به خصوص مواد محرکی مانند شیشه، حشیش، کوکائین، و ال اس دی جزو موادمخدری هستند که اثر منفی زیادی روی مغز می‌گذارند و باعث علائم روان پریشی در مصرف کننده می‌شوند. بیماری‌های روانی، تاثیر مستقیم و عمیقی بر زندگی دارند؛ اما متاسفانه کمتر از هر بیماری به آن توجه می‌شود؛ افراد یا نمی‌پذیرند بیمار هستند یا در صورتی که بیماری خود را بپذیرند به پزشک متخصص مراجعه نمی‌کنند. براساس آمار منتشر شده و از سویی دیگر با توجه به آن چه در سطح جامعه مشاهده می‌شود؛ مشکلات روانی بسیار شیوع پیدا کرده و حتی افرادی که درگیر این مشکلات روانی هستند؛ حاضر به پذیرش بیماری روانی خود نیستند. مشکلات روانی همچنین تاثیر بسیار عمیقی بر روند آسیب‌های اجتماعی دارد و این موضوع قابل انکار نیست. جامعه از خطر بیماری‌های روانی آگاه نیست و تنها شاهد وقوع قتل‌ها و خودکشی‌ها بوده است که سهم شهروندان از این حوادث نگرانی و استرس بیشتر بوده است؛ اما کمتر به این موضوع در سطوح مختلف شهروندان توجه شده است که «روانپزیشی» می‌تواند عامل بسیاری از اینگونه رخدادهای فاجعه بار باشد. گرچه مشکلات حاد مرتبط آسیب اجتماعی هم قابل پیشگیری است و به سادگی می‌توان آنها را کنترل کرد؛ اما این مساله نیازمند آن است که به مشکلات روانی افراد در جامعه توجه بیشتری شده و بیماری‌های روانی را هم به اندازه دیگر بیماری‌ها جدی بگیریم؛ در این صورت است که می‌توان بر بسیاری از آسیب‌ها فائق آمد؛ ولی متاسفانه عدم آگاهی تا آن جا پیش رفته است که بسیاری از مردم حتی نمی‌پذیرند برای درمان مراجعه کنند. مطالعات انجام شده و آمارهای به دست آمده گویای آن است که میزان ابتلا به بیماری‌های اعصاب و روان در کشور جدی است و در برخی از استان‌ها از جمله قزوین این وضعیت جدی‌تر است. این نکته را نباید از نظر دور داشت که بحران‌های موجود از جمله مسایل اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی و... سبب بروز اختلالات شدید عاطفی، افسردگی، پرخاشگری و... می‌شود به شکلی که تحمل کردن فرد خارج از حوصله خانواده و جامعه است. فرد قادر به زندگی در محیط جامعه نیست و برای خود و خانواده مشکل به وجود می‌آورد. در چنین شرایطی نیاز به مکانی برای نگهداری این گروه از بیماران ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است که معمولا دانشگاه‌های علوم پزشکی و مراکز بهزیستی نسبت به صدور مجوز تاسیس این مکان‌ها در 2 بخش خصوصی و عمومی برای نگهداری از این بیماران اقدام می‌کنند. بیماری‌های روانی و دلایل ناشناخته دلایل بروز بیماری‌های روانی همچنان ناشناخته مانده است و نمی‌توان گفت عامل خاصی دلیل این اختلالات است. عواملی که باعث می‌شود فرد به یک نوع از اختلال روان مثل روان‌پریشی دچار شود در درجه اول وجود موارد ژنتیکی و زیست شناختی در فرد است؛ ولی عوامل اجتماعی و فرهنگی نیز در شکل‌گیری اختلالات روان نقش مهمی دارند. ریشه‌های قوی برای ایجاد اختلال روان پریشی، ژنتیک، اختلال در ترشح دو هورمون دوپامین و سروتونین در مغز و عوامل شخصیتی مثلا افرادی که در کودکی شخصیت بسیار گوشه‌گیر و جمع‌گریز دارند یا شخصیت‌هایی که به خرافات اعتقاد زیادی دارند؛ احتمال اینکه در بزرگسالی دچار یکی از بیماری‌های روانپزشکی مانند روان‌پریشی شوند؛ بیشتر است. ناملایمات محیطی مثلا افرادی که ضربات متناوب روانی به آنها وارد می‌شود به خصوص کسانی که در کودکی و نوجوانی مورد سوء‌استفاده جنسی قرار می‌گیرند؛ در آینده بیشتر دچار اختلال روان خواهند شد. برخی از مردم در یک دوره زندگی ممکن است که اختلالات روانی را تجربه نمایند؛ اما سنین نوجوانی و جوانی شایع‌ترین زمان برای بروز علائم اختلالات روانی می‌باشد؛ چون ساز و کارهای روانشناختی هنوز پختگی کامل را ندارند. پختگی یعنی اینکه فرد بیاموزد چگونه با مشکلات زندگی رو به رو شود و آنها را حل نماید. از سوی دیگر فرد دچار تحولات بلوغ می‌گردد که خود زمینه‌ساز مشکلات روانی می‌باشد؛ شروع تحصیل، اشتغال، تشکیل خانواده و اتفاقاتی که در ادامه می‌آید؛ در کنار تعارضاتی که با والدین و نسل قبلی خود پیدا می‌کند؛ دست به دست هم می‌دهد تا اختلالات در میان قشر جوان و افرادی که به دوره سن بلوغ می‌رسند؛ بیشتر از افراد دیگر جامعه باشد. راه‌حل کاهش میزان اختلالات روانی را توانمندسازی مردم در همه‌ی زمینه‌ها می‌توان دانست. نیاز است برای مهار این وضعیت، با رویکرد پیشگیرانه محور از بروز و شیوع اختلالات روانی با استفاده از مددکاران جهت راه‌اندازی واحدهای مددکاری در مدارس اقدام شود. همچنین مدارس، گلوگاه خوبی برای غربالگری و شناسایی موارد اختلال روانی در افراد هستند. به همین دلیل باید مدارس کشور، محل‌هایی برای زندگی باشند و توجه به موضوع سلامت روان در آموزش و پرورش نهادینه شده و آموزش مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی به دانش‌آموزان در اولویت قرار گیرد. همچنین تمام نهادها و دستگاه‌های موثر بر حوزه اجتماعی و فرهنگی باید برای ارتقای شاخص سلامت روان جامعه آموزش مهارت‌های زندگی را در دستور کار خود قرار دهند.

دوشنبه 16 مهر 1397
05:05:13
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT