جامعه نگاه خود را به زنان قاضی تغییر دهد


مریم بهبهانی‌فر
قضاوت و فعالیت در دستگاه قضایی از جمله مشاغلی است که اهمیت زیادی دارد و از سویی دیگر جزو مشاغل سخت و پردردسر جامعه به شمارمی‌رود. بنابراین افرادی که در این حوزه فعالیت دارند باید صبر و حوصله زیادی داشته باشند. چرا که روزانه پرونده‌های زیادی به دادگستری‌های دادسراها و شوراهای حل اختلاف ورود می‌کند و قاضی باید با دقت و موشکافانه این پرونده‌ها را مورد بررسی قرار دهد و عادلانه نیز درباره آن‌ها قضاوت کند. متاسفانه درکشور ما به طور معمول قضات از میان مردان انتخاب می‌شود و کلمه «مردان» در قانون شرایط انتخاب قضات دادگستری عنوان شده و این قانون زنانرا از تصدی منصب قضاوت منع کرده است، البته میان فقهای مختلف هم برای حضور زنان در این جایگاه شغلی حساس اختلاف نظرهایی وجود دارد. با توجه به اینکه زنان نیمی از جمعیت جامعه ما را تشکیل می‌دهند و اگرچه به لحاظ سنتی و فرهنگی درصد آمار بزهکاری زنان در جامعه ما پایین است؛ اما از آنجایی که زنان مشکلات و مسایل عدیده‌ای دارند که برای رفع آن باید به دادگستری مراجعه کنند، بنابراین جذب قاضی زن و حضور قاضیان زن در دادگاه‌ها ضروری به نظر می‌رسد؛ چرا که شاکیان و متهمان چنانچه با قاضی زن روبرو شوند؛ راحت‌تر می‌توانند مسایل و مشکلات خود را با آن‌ها در میان بگذارند، قضات زن هم که با روحیات زنانه بهتر آشنا هستند و در مواردی می‌توانند قضاوت بهتری نسبت به آن‌ها داشته باشند. البته با توجه به اینکه یکی از شرایط مهم قضاوت چه درباره زنان و یا مردان عادل بودن است؛ بنابراین شائبه تحت تاثیر قرار گرفتن از عواطف و احساسات در حوزه قضاوت منتفی است و بدون شک قاضیان زن نیز همانند مردان به تعهدات قانونی در قضاوت به خوبی توجه می‌کنند. هفته قوه قضاییه فرصتی فراهم آورد تا دقایقی را میهمان قاضیان زن باشیم، البته تعداد آن‌ها نیز در استان محدود است و همین افراد محدود هم اگر چه ابلاغ قضایی دارند؛ اما ریاست و دادرسی شعبه دادگاه‌ به آن‌ها ابلاغ نمی‌شود و آن‌ها تنها می‌توانند در انجام تحقیقات مدنی و به عنوان مشاور در دادگاه خانواده، دیوان عدالت اداری، معاون دادگستری و مستشار دادگاه تجدید نظر ایفای نقش کنند؛ در حالی که بسیاری از این بانوان به لحاظ علمی، دانش و آگاهی شاید از مردان هم توانمندتر و در کار خود تخصص بیشتری داشته باشند.  جنسیت بانوان را در دستگاه‌ قضایی محدود می‌کنند شهین اکوان، کارشناس ارشد حقوقی قضایی است که از سال 83 وارد دستگاه قضایی شده او در گفتگو با خبرنگار ولایت می‌گوید: در محاکم قضایی برای بانوان با توجه به جنسیت آن‌ها محدودیت‌های زیادی وجود دارد و برای این قشر ارتقای شغلی دیده نمی‌شود. او وجود تفاوت‌های موجود در میان قاضیان زن و مرد بیان می‌کند و می‌گوید: زنان قاضی در دادگاه‌ها اختیارهای کمتری دارند و محاکم حقوقی، جزایی به دلایل فقهی و شرعی برای این زنان محدودیت‌های زیادی قایل هستند و این در حالی است که اختیارات بانوان قاضی در دادیاری‌ها و شوراهای حل اختلاف بیشتر است. این بانوی قاضی با اشاره به نگاه منفی شهروندان جامعه نسبت به قضات زن تصریح می‌کند: متاسفانه در جامعه بسیاری از افراد به زنان قاضی اعتماد ندارند؛ در حالی که قاضیان زن و قاضیان مرد همه یک درس را خوانده‌اند. اکوان اظهار می‌کند: در دستگاه قضایی به طور معمول در پذیرش نیروهای زن محدودیت‌های زیادی دیده می‌شود و این دستگاه کمتر درباره حضور زنان و اشتغال آن‌ها در حوزه قضایی احساس نیاز می‌کند؛ در حالی که در دستگاه‌های اجرایی دیگر میان میزان پذیرش بانوان و آقایان تفاوت‌های کمتری دیده می‌شود. او معتقد است: امروزه در جامعه زنان توانمند زیادی داریم و به ویژه در دستگاه قضایی بانوان به لحاظ جسمی، روحی توانایی لازم برای انجام کارهای حقوقی و کیفری را دارند و به لحاظ علمی نیز همانند آقایان دانش کافی را برای انجام مسئولیت‌های خود دارند. این بانوی قاضی ادامه می‌دهد: بانوانی که در دستگاه قضایی فعالیت دارند ضعف علمی و عملی ندارند؛ ولی قوانین ما به گونه‌ای وضع شده که این دستگاه نمی‌تواند پذیرای زنان باشد و بانوان این صنف نمی‌توانند در انجام کارها بیش از آنچه امروزه مشاهده می‌کنیم، ایفای نقش داشته باشند. اکوان اضافه کرد: انتظار می‌رود در دنیای امروز که زنان هم همانند مردان به دانشگاه‌ها ورود می‌کنند و به تحصیل می‌پردازند؛ در محیط‌های کاری چه در سیستم‌ قضایی و چه در مشاغل دیگر بستر به گونه‌ای باشد که زنان بتوانند به خوبی ایفای نقش کنند. او با اشاره به آگاه نبودن برخی بانوان به مسایل حقوقی تصریح می‌کند: متاسفانه بانوان جامعه نسبت به مسایل حقوقی آگاهی چندانی ندارند از این رو وقتی که به دلیل مشکلات حقوقی و کیفری ناچار به ورود به دادگاه می‌شوند؛ سردرگم می‌مانند و از آنجایی که به دلیل بالا بودن تعرفه‌های وکالت اغلب نیز وکیل اختیار نمی‌کنند از این رو در پیگیری امر قضایی مربوط به خود با چالش‌ روبرو می‌شوند و همین امر سبب اتلاف وقت دستگاه قضایی و طولانی شدن روند رسیدگی به پرونده‌های آن‌ها می‌شود. این بانوی قاضی خاطرنشان می‌کند: به منظور سرعت‌بخشی به کار رسیدگی پرونده‌ها و دستیابی مراجعان دستگاه قضایی به نتایج بهتر، انتظار می‌رود شهروندان آگاهی خود را نسبت به مسایل حقوقی ارتقا دهند و یا در هنگام مراجعه به دادگاه‌ها و یا دادسراها از وکیل استفاده کنند؛ چرا که در این صورت زودتر هم به نتیجه می‌رسند. اکوان ادامه می‌دهد: انتظار می‌رود رسانه‌های جمعی و مطبوعات نیز همانگونه که در حوزه سلامت، بهداشت، ورزش و یا موارد دیگر برنامه‌های تخصصی و آموزشی پخش و یا منتشر می‌کنند؛ در زمینه ارتقای آگاهی حقوقی شهروندان و به ویژه بانوان، برنامه‌های تخصصی منتشر کنند و حتی سعی کنند با حضور کارشناسان حقوقی در شبکه‌های تلویزیونی، سوال‌های رایج شهروندان را درباره‌ی مباحث حقوقی و کیفری پاسخ دهند. وی یادآور می‌شود: در قانون میان زنان و مردان تبعیض وجود ندارد و ما قوانین بسیار زیادی داریم که به صورت محکم از حقوق زنان دفاع می‌کنند، تنها نیاز است که بانوان از این قوانین آگاهی داشته باشند. این بانوی قاضی همچنین عنوان می‌کند: بانوان در گذشته بیشتر برای موضوع مهریه و طلاق به دادگاه‌ها مراجعه می‌کردند و متاسفانه امروزه نه تنها مراجعه این قشر برای این موضوع‌ها افزایش یافته بلکه جرایمی همچون اعتیاد و چک‌های برگشتی نیز نسبت به گذشته بر جرایم بانوان افزوده شده که با توجه به فرهنگ اصیلی که مردم ایران دارند این گونه جرایم در شأن زنان ما نیست و باید با ارتقای سطح آگاهی‌ها نسبت به کاهش جرایم گام برداشته شود.  مردم، بانوان قاضی را باور کنند بانوی قاضی دیگری که مشاور دادگاه خانواده مستقر در شعبه‌های 10 و 6 شورای حل اختلاف است نیز در گفتگو با ولایت به بیان مشکلات صنفی بانوان فعال در حوزه قضاوت می‌پردازد و اظهار می‌کند: بیشترین مشکلاتی که این قشر از جامعه با آن روبرو هستند؛ عدم پذیرش آن‌ها توسط افراد جامعه است و متاسفانه اغلب مراجعان به دستگاه‌های قضایی، زنان قاضی را باور نمی‌کنند و برای قاضی زن شأن و منزلتی قائل نیستند. سمیه محمدپور که 10 سال است در دستگاه قضایی اشتغال دارد؛ بیان می‌کند: اغلب مراجعان به دستگاه قضایی وقتی با قاضی زن روبرو می‌شوند آن‌ها را در حد کارمند و یا منشی شعبه می‌بینند؛ در حالی که زنان قاضی هم همان وظایفی را دارند که مردان این حرفه انجام می‌دهند. او با تاکید بر این مطلب که مردم در هنگام مراجعه به دستگاه‌ قضا بانوان قاضی را باور کنند و به آن‌ها اعتماد داشته باشند؛ می‌گوید: امروزه زنان زیادی داریم که در دستگاه‌ قضایی فعال هستند؛ بنابراین ابتدا مردم باید شأنیت آن‌ها را بپذیرند تا بتوانیم شاهد اصلاح قوانین مربوط به این حرفه باشیم. این بانوی قاضی اضافه می‌کند: متاسفانه در دستگاه قضایی بانوان تنها می‌تواننددر مشاغل پایین همچون مشاور، دادیار و مستشار حضور داشته باشند و این قشر اجازه ندارند در سمت رئیس شعبه و قاضی صادر کنده رای باشند و ارتقاء‌های شغلی هم همواره برای مردان است. محمدپور عنوان می‌کند: برخی علت عدم استفاده از بانوان قاضی در جایگاه صدور رای را در مسایل فقهی می‌دانند؛ در حالی که این موضوع به صراحت در قانون ذکر نشده است بنابراین انتظار می‌رود در این باره تجدید نظرهایی صورت گیرد. او ادامه می‌دهد: درباره جایگاه بانوان درحوزه قضاوت در همین قوانین دستگاه قضایی تناقض‌هایی دیده می‌شود؛ چرا که شاهد هستیم در شورای حل اختلاف بانوان قاضی اجازه صدور و رای دارند؛ ولی در دادگاه‌ها این اجازه برای آن‌ها وجود ندارد و سوال اینجاست که اگر زنان نمی‌توانند رای صادر کنند؛ چرا در شورای اختلاف همین محدودیت‌ها وجود ندارد که امیدواریم شاهد رفع این محدودیت‌ها باشیم. این بانوی قاضی با اشاره به تیزبینی بانوان و ظرافت و دقت آن‌ها در انجام کارها تصریح می‌کند: بانوان ثابت کرده‌اند در انجام امور از دقت بالایی برخوردار هستند و به طور مستقل می‌توانند کارهای بزرگ و مهمی را انجام دهند؛ بنابراین باید بسترهایی را مهیا کرد که زنان در جامعه و مشاغل قضایی به جایگاه‌های بالایی دست پیدا کنند و موانع پیش روی زنان در حوزه‌های اجتماعی برداشته شود. محمدپور معتقد است: بانوان قاضی در کار خود تبحر و تخصص لازم و کافی را دارند و در مواردی حتی آگاهی آن‌ها از مردان نیز بیشتر است؛ بنابراین امیدواریم موانع پیش روی این قشر در جامعه در دستگاه قضایی برداشته شود و شاهد ارتقای جایگاه آن‌ها باشیم چرا که بانوان قاضی همگی به کار خود بسیار علاقمند هستند و در انجام وظایفی که به آن‌ها محول می‌شود؛ هیچگونه کوتاهی و سهل‌انگاری ندارند. او ادامه می‌دهد: البته مردم نیز با تغییر نگاه خود نسبت به قاضی زن و پذیرش قاضیان زن می‌توانند در پیشرفت این قشر و تغییر جایگاه‌های شغلی آن‌ها اثرگذار باشند؛ چرا که بانوان در همه امور توانایی و قدرت لازم را دارند که همچون آقایان فعال باشند و توانایی خود را به خوبی نشان دهند. این بانوی قاضی با تاکید بر این مطلب که امیدوارم به حقوق زنان توجه بیشتری شود؛ خاطرنشان می‌کند: چنانچه قاضیان زن در دادگاه‌ها حضور پررنگ‌تری داشته باشند و به ویژه در دادگا‌‌ه‌های خانواده در سمت‌های بالاتری قرار گیرند؛ در رسیدگی به امور بانوان بهتر می‌توانند ایفای نقش کنند و در صدور رای‌ها به نفع بانوان اثرگذارتر خواهند بود. محمدپور ادامه می‌دهد: بانوان قاضی از آنجایی که به روحیات و مشکلات بانوان آشنایی بیشتری دارند؛ در تحقق حقوق زنان همچون حضانت فرزندان، رفع مشکلات خانوادگی آن‌ها می‌توانند بسیار اثر گذار باشند و آن‌ها می‌توانند در دادگاه‌ها به گونه‌ای اقدام کنند و حقوق زنان به خوبی رعایت کنند، بنابراین انتظار می‌رود در کنار قاضیان مرد به ویژه در دادگاه‌های خانواده و پرونده‌هایی که به زنان مربوط است از مشاوران زن استفاده شود؛ چرا که در این صورت به نتایج بهتری می‌توان دست یافت. بنابر آنچه گفته شد نباید از اهمیت و جایگاه بانوان در حوزه قضاوت غافل شد؛ چرا که این قشر به واسطه روحیه لطیفی که دارند هم می‌توانند در تلطیف فضای دادگاه‌ها اثرگذار باشند، آن‌ها با رفتارهای مهربانانه خود می‌توانند از رفتارهای توام با خشونت و خشم که روند رسیدگی به پرونده‌ها را کند می‌کند؛ جلوگیری بعمل آورند. بانوان قاضی همچنین به واسطه دقت عملی که در وجود بانوان نهفته شده به سادگی می‌توانند مسایل موجود در پرونده‌ها را هر چه هم پیچیده باشد موشکافی کنند و در کمترین زمان‌ها به نتایج خوبی برسند، بنابراین در این صنف به بانوان توجه بیشتری شود تا آن‌ها تنها به دلیل جنسیت فرصت‌های ارتقای شغلی خود را از دست ندهند./ی  

چهارشنبه 30 خرداد 1397
04:11:01
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT