قزوین قطب باستان‌شناسی کشور است


قزوین پتانسیل لازم را دارد که به خاستگاه علمی و فرهنگی منطقه غرب کشور تبدیل شود
گفت‌وگو: مریم بهبهانی‌فر: قزوین اگر چه پیشینه غنی تاریخی، فرهنگی دارد و قطب باستانشناسی کشور محسوب می‌شود؛ ولی متاسفانه از نداشتن موزه منطقه‌ای رنج می‌برد و این سبب شده که نتوانیم آن گونه که باید قزوین را معرفی کنیم. کارشناس مسئول حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی استان در گفت‌وگو با «ولایت» به جایگاه قزوین در حوزه باستان شناسی و تشریح پیشینه فرهنگی و هویت تاریخی قزوین پرداخت. افسانه جبرئیل‌زاده با بیان اینکه، قزوین در حوزه تاریخی جزو استان‌های صاحب نام است و پیشینه غنی تاریخی دارد؛ اظهار می‌کند: پیشینه غنی تاریخی و فرهنگی قزوین در دوره‌های مختلف قابل تامل است؛ قزوین به عنوان یک مرکز تاریخی باید مورد توجه قرار گیرد. او با بیان این مطلب که در دوره‌های مختلف توجه به اصفهان و شیراز بیش از قزوین بوده است؛ می‌گوید: بی‌توجهی به قزوین در صورتی روی داد که قزوین پیش از اصفهان پایتخت بود و آثار تاریخی ارزشمندی از دوره ساسانی و ایلخانی را در خود جای داده است. کارشناس مسئول حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی استان با تاکید بر این مطلب که «قزوین قطب باستان‌شناسی کشور» است؛ تصریح می‌کند: در استان قزوین منطقه‌‌هایی همچون سگزآباد، قره تپه و بویین‌زهرا از مناطق مهم باستان‌‌شناسی کشور محسوب می‌شود که سبب شده قزوین نیز همپای کاشان یک قطب باستان‌شناسی کشور باشد. قزوین از نداشتن موزه منطقه‌ای رنج می برد جبرییل‌زاده با اشاره به ضعف ها و بی‌توجهی‌های موجود در حوزه باستان‌شناسی قزوین عنوان می‌کند: باستان‌شناسی علمی است که باید از حالت تئوری خارج و عملی شود که متاسفانه در گذشته در کشور این مهم مورد توجه قرار نگرفته بود و مدت‌ها شاهد بوده‌ایم که در قزوین و جاهای مختلف کشور علم باستان‌شناسی به صورت تئوری مورد استفاده بوده تا اینکه برای اولین بار این علم به صورت عملی در قزوین مطرح می‌شود و کاروانسرای محمد آباد به عنوان مرکزی برای بررسی سوابق باستان‌شناسی و حفاری کشور عنوان می‌شود. از این رو توجه به علم باستان‌شناسی به صورت تئوری ـ عملی که یک شیوه صحیحی در این علم است؛ در قزوین مطرح می‌شود. او با تاکید بر این مطلب که قزوین در حوزه باستان‌شناسی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ بیان می‌کند: قزوین آن گونه که در شأن این استان تاریخی است در مقوله باستان‌شناسی مورد توجه قرار نگرفته در حالی که می‌تواند به عنوان قطب مهم فرهنگی و تاریخی کشور قرار گیرد و این نیز از آنجایی نشات می‌گیرد که قزوین در دوره‌های گذشته استان نبوده و امکانات لازم را نداشته‌ است. این کارشناس ارشد مرمت بناهای تاریخی با تاکید بر این مطلب که قزوین از نداشتن یک موزه منطقه‌ای رنج می‌برد؛ می‌افزاید: قزوین پتانسیل لازم را دارد که به خاستگاه علمی و فرهنگی منطقه غرب کشور تبدیل شود؛ ولی به این قطب تاریخی در حد یک شهر نگاه می‌شود و از این رو تصمیم‌هایی که برای آن گرفته می‌شود؛ در شأن قزوین نیست و بسیار اندک است. جبرییل‌زاده موزه موجود در قزوین را زیبنده این استان نمی‌داند و خاطرنشان می‌کند: موزه فعلی جوابگوی موقعیت تاریخی قزوین نیست، این استان آثار تاریخی زیادی دارد که می‌توانیم آنها را جمع‌آوری و در موزه‌ای به صورت یکجا به مردم معرفی کنیم. او یادآور می‌شود: در خراسان موزه‌ای راه‌اندازی شده که معرف آثار این منطقه است؛ قزوین به لحاظ پیشینه‌ای که در حوزه تاریخی و میراث فرهنگی دارد؛ می‌تواند از چنین حوزه‌ای برخوردار باشد؛ ولی همیشه در حد یک شهرستان کوچک به قزوین نگریسته شده که امیدوارم به جایگاهی برسیم که بسیار کارشناسی شده به حوزه تاریخ قزوین توجه شود؛ نه آنکه همچون شرایط فعلی در هر بنایی چند شی تاریخی را جای ‌دهیم و آن وقت بگوییم قزوین شهری تاریخی است. این گونه علمکردها در شأن قزوین نیست. این کارشناس حوزه مرمت و احیای بناهای تاریخی، با تاکید بر این مطلب که بناهای تاریخی آثار ارزشمند و هویت فرهنگی ما هستند؛ عنوان می‌کند:‌ حفظ و نگهداری این آثار تنها نیازمند منابع مالی نیست؛ بلکه این مقوله ارزشمند نیازمند تغییر دیدگاه‌ها و تغییر سیاست‌ها و برخورداری از نیروهای متخصص است که فقدان این‌ها امروزه استان را محدود کرده و سبب شده نتوانیم آن گونه که باید در حفاظت و نگهداری ارزش‌های تاریخی‌مان موفق گام برداریم. جبرییل‌زاده تاکید می‌کند: ما وظیفه داریم آثار گرانبهای تاریخی خود را برای نسل‌های بعد حفاظت و نگهداری کنیم؛ اما متاسفانه گاهی بر روی این آثار اتفاقاتی روی می‌دهد و شاهد هستیم به جای حفظ آن‌ها اقدام به تغییر کاربری‌های غیر اصولی آن‌ها می‌کنیم؛ در حالی که باید به گونه‌ای اقدام شود که بتوان حیات آثار تاریخی را تا جای ممکن طولانی کرد. او تاکید می‌کند: باید به دنبال روش‌هایی بود که با استانداردهای درجه یک بین‌المللی بتوان عمر آثار را طولانی کرد و اگر هم بناست مرمت و اصلاحی صورت گیرد؛ کارشناسانه و حرفه‌ای باشد؛ نه آنکه در این باره اقدام‌ها مقطعی و سطحی صورت گیرد؛ چرا که همین روش‌های غلط سبب می‌شود که عمر آثار تاریخی کاهش بیابد که این زیبنده نیست. تبدیل یک اثر تاریخی به چایخانه، کارشناسانه و منطقی نیست کارشناس مسئول حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی استان اضافه می‌کند: اگر به دنبال آن هستیم که هویت آثار تاریخی را حفظ کنیم باید تصمیم‌ها درباره این آثار کارشناسانه و منطقی باشد؛ نه آنکه یک اثر تاریخی را یکباره به یک چایخانه تبدیل کنیم؛ حتی اگر هم بناست که تعداد گردشگران را افزایش دهیم باید برنامه‌ریزی شده باشد چرا که همین تردد مراجعه کنندگان هم می‌تواند برای یک اثر تاریخی آسیب‌رسان باشد. جبرییل‌زاده اظهار می‌کند: نباید اجازه دهیم اتفاقی که برای آثار تاریخی ما می‌افتد؛ همانند آنچه باشد که برای صنعت نفت ما روی می‌دهد؛ یعنی همانند نفت از این آثار آنقدر استفاده کنیم که دیگر برای آیندگان اثری باقی نماند. جبرییل زاده با تاکید بر این مطلب که آثار تاریخی هویت ارزشمندی هستند؛ عنوان می‌کند: درباره استفاده و حفظ این آثار باید بسیار کارشناسانه تصمیم‌گیری شود؛ چرا که برخی تعجیل‌ها سبب می‌شود با آسیب‌های جبران‌ناپذیری روبرو شویم. او عدم برنامه‌ریزی‌های مالی را از مشکلات حوزه میراث فرهنگی عنوان و اضافه می‌کند: به طور معمول در طول سال اعتبارهای لازم تقسیم می‌شود و اغلب توزیع اعتبارها در اسفندماه صورت می‌گیرد که آن زمان نیز با بارش‌های بهاری روبرو می‌شویم و از انجایی که طی مدت سال مالی معین باید پروژه را به اتمام برسانیم از این رو کارها با شتاب و عجولانه دنبال می‌شود؛ در حالی که کار مرمت یک اثر تاریخی ظرف مدت 2 ماه امکان‌پذیر نیست. این کارشناس ارشد مرمت آثار تاریخی ادامه می‌دهد: بروکراسی‌های اداری، قوانین دست و پا گیر، عدم مسئولیت‌ پذیری سبب شده که آثار و بناهای تاریخی دچار بحران و چالش شوند؛ امیدوارم شرایطی مهیا شود تا آثار تاریخی که دریایی از علم و هویت دارند و نیاز به شناخت تک تک زوایا و جزئیات آن است؛ به خوبی مورد توجه قرار گیرند و متخصصان مربوطه بتوانند آن را به خوبی معرفی کنند. جبرییل‌زاده تاکید می‌کند: درباره مرمت آثار تاریخی باید دقت ویژه‌ای صورت گیرد و این گونه نباشد که با مرمت یک اثر تاریخی آن را از بین ببریم، باید بر روی یک اثر آنچنان مطالعاتی صورت گیرد که طول عمر آن را افزایش دهد. او با تاکید بر این مطلب که اوضاع فرهنگی، میراث فرهنگی و آثار تاریخی ما خوب نیست؛ اظهار می‌کند: متاسفانه با مقوله آثار تاریخی همچون پروژه‌های عمرانی رفتاری می‌شود که این روش غلطی است؛ نمی‌توانیم با آثار تاریخی که در حقیقت فرهنگ و هویت ما هستند این گونه رفتار کنیم. اغلب شاهد هستیم به راحتی و با هر شرایطی درباره این آثار مناقصه برگزار کنیم. از رفتارهای که به آثار تاریخی آسیب می زند باید خودداری کرد کارشناس مسئول حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان تصریح می‌کند: صاحب‌نظران حوزه میراث فرهنگی باید به دنبال راهکارهایی باشند که از رفتارهایی آسیب‌رسان به آثار تاریخی دوری شود و مرمت آثار تاریخی با رعایت ضوابط و استانداردها صورت گیرد؛ تنها به دنبال نوسازی آثار تاریخی نباشیم این رویه غلطی است؛ چرا که حفظ آثار تاریخی باید با رعایت پیشینه آن انجام شود. جبرئیل‌زاده خاطرنشان می‌کند: گاهی شاهد هستیم از بافت تاریخی به عنوان بافت فرسوده یاد می‌شود و در آن تخریب و ساخت و سازهای بلندمرتبه و تجاری صورت می‌گیرد که رفتارها سبب می‌شود این بافت‌ها که هویت شهرها هستند، به مرور زمان از بین بروند. او با تاکید بر این مطلب که قزوین شهری تاریخی است؛ می‌گوید: ساختار قزوین در گذشته به گونه‌ای بوده که دارای محله بوده است؛ آن زمان محله فضایی اجتماعی بودکه در آن مردم با یکدیگر ارتباط داشتند و محل‌ها از حال و هوایی برخوردار بودند؛ ولی امروزه ساختار به سمت ساخت و سازهای آپارتمانی و برج‌های بلندمرتبه رفته که زندگی ها را خشک و بی‌روح کرده است. کارشناس مسئول حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی استان با تاکید بر این مطلب که ساخت و ساز شهر در مسیر غلطی قرار گرفته است؛ یادآور می‌شود: ساختار شهر در مسیری قرار گرفته که قزوین را به شهری با ساخت و ساز صنعتی تبدیل می‌کند؛ یعنی همان مسیر غلطی که اروپا آن را در پیش گرفت ولی از آن بازگشت. جبرییل زاده با تاکید بر این مطلب که رویه موجود سبب می‌شود که هویت تاریخی خود را از دست دهیم؛ اضافه می‌کند: امیدوارم اندکی به اصالت تاریخی خود توجه کنیم و ساختارها به گونه‌ا ی شود که باز هم از محله برخوردار شویم، همان محله هایی که در آن فضاهای سبز و درخت‌هایی بود که در سایه آن مردم احساس آرامش می‌کردند؛ متاسفانه رویه‌های صنعتی حال و هوای گذشته را از ما سلب کردند. او تاکید می‌کند: باید سعی کنیم، داشته‌های خود را فراموش نکنیم؛ هویت خود و پیشینه غنی خود را به خوبی حفظ کنیم؛ نه آنکه با ساخت شهرهای جدید و صنعتی هویت تاریخی شهر را از بین ببریم. این کارشناس حوزه میراث فرهنگی با تاکید بر این مطلب که هر منطقه‌ای معماری خاص خود را نیاز دارد؛ بیان می‌کند: قزوین اگرچه از دیرباز منطقه کم آبی بوده و با مشکل کمبود آب روبرو بوده است؛ ولی آن‌ها تدابیری داشتند و در فصول بارندگی آب را در مخازن ذخیره می‌کردند از این طریق باغستان احداث کرده و برای شهر کمربند سبز ایجاد شده بود؛ ولی امروزه با وجود رشد امکانات نمی‌توانیم برای مشکلات موجود راهکار ارایه دهیم. جبرییل‌زاده همچنین خاطرنشان می‌کند: باید با بررسی‌های کارشناسانه و دقت لازم هر چه سریع‌تر به نقطه‌ای برسیم که ببینیم کجای کار اشتباه کرده‌ایم و هر چه زودتر به سرخط روش‌های درست بازگردیم و تنها در این صورت است که می‌توانیم هویت خود را به خوبی حفظ کنیم.

سه شنبه 1 خرداد 1397
04:09:56
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT