پروین؛ اختر چرخ ادب


پروانه مافی ـ کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی
‌رخشنده اعتصامی شاعر ایرانی بود که از وی به عنوان مشهورترین شاعر زن ایرانی یاد شده است؛ معروف به پروین اعتصامی همان نامی که در واقع برازنده‌ی او بود و آثار خود را به نام خود تخلص می‌کرد در 25 اسفند 1285 شمسی در تبریز از مادری آذربایجانی و پدری در اصل آشتیانی به دنیا آمد و در سال 1320 شمسی در نیمه شب چشم از دنیا فرو بست و در صحن جدید شهر قم در کنار پدری که در حد ستایش سجودش می‌برد به خاک رفت و خدا را شکر که به مصداق گفته‌ی خودش: عشق آنست که در دل گنجد سخن است آنکه همی بر دهن است و پروین برای سنگ مزار خود نیز قطعه اندوه‌باری سروده که هم‌اکنون بر لوح نماینده مرقدش حک شده است. اینکه خاک سیهش بالین است اختر چرخ ادب پروین است گرچه جز تلخی زایام ندید هر چه خواهی سخنش شیرین است صاحب آن همه گفتار امروز سائل فاتحه و یاسین است دوستان به که وی یاد کنند دل بی‌دوست دلی غمگین است پروین اعتصامی از پنج سالگی در تهران اقامت گزید و از آنجا فقط برای چند مسافرت کوتاه در داخل و خارج کشور ایران در خدمت پدر خارج شد. تحصیلات ابتدایی را در یکی از مدارس تهران انجام داد. از کودکی فارسی و انگلیسی و عربی را نزد پدرش آموخت و از همان کودکی تحت نظر پدرش و استادانی چون دهخدا، قزوینی، بهار و شهریار سرودن آغاز کرد و تا بدانجا پیش رفت که علامه فقید محمد قزوینی او را «ملکه النساء الشواعر» خوانده است. او از شش سالگی در محفل ادبی پدرش که با حضور دانشمندانی تشکیل می‌یافت؛ حاضر بود. استعداد شگرف شاعرانه‌اش از همان دوران خودنمایی و بروز کرد در سن هشت سالگی اولین شعرش را ساخت و شعری به سبک انوری سرود. پروین کودکی است بالغ و جوان، جوانه‌زنی است خردمند و جاودان، روزی که به زندگی چشم گشود دنیا را شناخت، طفلی یک شبه رهی صد ساله پیمود.. در جرگه اطفال کمتر دیده می‌شد با بزرگسالان هم حرفی زیاد در محاورات باطن نیافته است. اسباب‌بازی‌اش غالبا کتاب بوده در 11 سالگی شاعران را می‌شناخته است؛ درباره آنها اظهار عقیده می‌کرده. زندگی کوتاه پروین هیجانی و توفانی است؛ پروین آرزوها و دردهای مردمش را با کلمات رنگین و آهنگ دردناک دلنشین شعر می‌سازد، در این اشعار وسایل لمس و محسوسی را برای بهبود زندگی و بالا بردن نیروی اخلاقی انسانی جای داده است. پروین اعتصامی سراینده‌ی عمیق‌ترین دردهای انسانی است. شاعری شیرین‌سخن و مبارزی خاموش. دریای بیکران فکر پروین آبستن توفان‌های عظیم دل‌های شکسته و تن‌های تحقیر شده و جهانی است، لبریز از تلاش، کوشش و اشعارش نمودار و انعکاس روح پرهیجان و آرزومند و شور و جذبه‌ی درون اوست. ای خوشا سودای دل از دیده پنهان داشتن مبحث تحقیق را در دفتر جان داشتن پروین اتلاف وقت را گناه کبیره می‌داند و در حرکت و تلاش هر آدم اثری ثمربخش برای رسیدن به سعادت می‌بیند. گر بنائی هست باید برافراشت ای بسا امروز کان فردا نداشت نقد امروز ار ز کف بیرون کنیم گر که فردائی نباشد چون کنیم کو به کار خویش می‌پرداختنی خانه‌ای زین آب و گل می‌ساختی می‌گرفتی گر به همت رشته‌ای داشتی در دست خود سر رشته‌ای پروین اعتصامی در یک از پرفراز و نشیب‌ترین و متلاطم‌ترین دوران‌های تاریخی ایران زیست و شعر گفت دیوان پروین با احساسات، آمال و امیدهای بشری پی‌ریزی شده است و به تعبیرات و تاویلات خشک متوسل نشده است. پروین یکی از شعرای دقیق زبان فارسی است. دیوانش یکی از الماس پاره‌های نایاب و گوهر شب چراغ افسانه‌ای شعر زبان فارسی است. دیوانی که از عشق و محبت ساخته و پرداخته شده است، عشقی که از عشق‌ها جداست و اسطرلاب اسرار خداست، عشق رسیدن به حق، عشق به مردم، عشق به خدا و عشق یکی شدن با خداست. در دیوان پروین نشاطی معنوی و شریف انسان را از اندوه مصاحبت با خود ـ خودی که غرق در خود و امیال حقیر روزمره است ـ نجات می‌دهد. پروین که در دوران انقلاب به دنیا آمد، شاعر عصر مشروطیت است و مانند معاصرینش به سبک خراسانی و عراقی گراییده است ـ غزلیات پروین زیاد نیست؛ اما قطعاتش مبین سحر شعر است. علامه دهخدا درباره‌ی پروین می‌گوید: «خانم پروین اعتصامی که در سلامت و متانت شعر هم رتبه‌ی استادان قدیم نظم و در میان زنان ایران به شهادت تاریخ یگانه و فرید و گوهر رخشنده‌ی اکلیل مفاخر ایران است.» پروین از اولین طرفداران حقوق زنان در ایران است. افتخار زنان ایرانی، به بانو پروین اعتصامی، همچو یک مروارید گرانقدر در صدف افتخار به او به دنیای بی‌کران ادب عرضه می‌شود. در سراسر تاریخ ادب ایران پروین همچو یک ستاره می‌درخشد و بی‌هیچ گفت‌وگویی همانند و همتا ندارد، روح پاک، دل تابناک و فکر روشن است که همه اینها چون گوهر درخشان در وجود والای پروین می‌درخشد. و هر روز در دل هموطنانش جای بیشتر می‌گیرد و بدون تردید می‌توان گفت که از آن سخنوران بزرگ تراز اول معدودی است که نامش باقی خواهد ماند. یکی از مشهورترین اشعار پروین اعتصامی: ای خوش اندر گنج دل زر معانی داشتن نیست گشتن؛ لیک عمر جاودانی داشتن عقل را سرمایه‌ی بازرگانی داشتن کشتن اندر بارغ جان هر لحظه‌ای رنگین گلی وندران فرخنده گشن باغبانی داشتن منابع: ـ1ـ مجموعه اشعار پروین اعتصامی ـ2ـ یادنامه‌ی پروین اعتصامی؛ گرد‌آوری علی دهباشی ـ3ـ پروین راز‌؛ کریم فیضی

يكشنبه 19 فروردين 1397
03:52:42
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT