خیزش مردم قزوین در اولین گام‌ها


محمدحسن سلیمانی
نوزدهم دی‌ماه سال 1341، محمدرضا پهلوی به طور رسمی اعلام کرد که قصد دارد اصول چهار‌گانه‌ای را در ششم بهمن همان سال به رفراندوم بگذارد. این اصول که شاه آن را «انقلاب سفید» می‌نامید، در حقیقت رفرم‌هایی بود که آمریکا به کشورهای توسعه نیافته برای جلوگیری از نفوذ خطر کمونیست دیکته کرده بود. در این اصلاحات، 4 بند گنجانده شده بود که مشارکت زنان در انتخابات و اصلاحات ارضی در آن برای مراجع تقلید و علماء شبهه‌ناک و سوال برانگیز بود. اعلام برگزاری این رفراندم، مخالفت صریح آیت‌ا... حاج آقا روح اله خمینی را برانگیخت. واکنش امام به این تصمیم شاه، موجی از مخالفت را نیز در میان مراجع تقلید و روحانیون سراسر کشور باعث شد؛ موجی که دامنه‌ی آن، قیام 15 خرداد سال 1342 را در پی داشت و آغازگر خیزش ملت مسلمان ایران علیه رژیم شاه بود. امام خمینی(ره) در واکنش به اصرار شاه بر انجام رفراندوم، در بیانیه‌ای که در دوم بهمن 1341 منتشر کرد، با تحریم رفراندوم، آن را اقدامی اجباری نامید. به این ترتیب بازار تهران تعطیل و تظاهرات انجام شد. در قم نیز تظاهراتی برگزار شد که مورد هجوم پلیس قرار گرفت و تعدادی مجروح و دستگیر شدند. شاه برای متقاعد کردن علمای قم، با اطلاع قبلی در چهارم بهمن به قم سفر کرد، اما امام با اعلامیه‌ای؛ خروج مردم از خانه‌هایشان را تحریم کرد. با این اعلامیه، بازار و مغازه‌ها یکپارچه تعطیل شدند و به جز افراد وابسته‌ای که از قبل برای این کار آمده بودند؛ کسی در خیابان‌ها و معابر دیده نمی‌شد. شاه پس از سخنرانی تند و خشمگینانه علیه روحانیت، بی‌هیچ دستاوردی به تهران بازگشت و در ششم بهمن 1341 رفراندوم به اجرا گذاشته شد و بنابه اعلام رسانه‌های گروهی، پنج‌میلیون و 600 هزار نفر به آن رای مثبت دادند. روزنامه‌ها، «پیروزی» را به شاه و مردم تبریک گفتند. رییس جمهور آمریکا با تبریک موفقیت محمدرضا پهلوی اعلام کرد: «مسلم است که این پشتیبانی ملی اعتماد آن اعلیحضرت را به درستی راهی که برگزیده‌اند، تقویت کرد.» با تصویب این لایحه، روحانیون به پیشنهاد امام تصمیم گرفتند؛ به عنوان اعتراض، از 8 بهمن، همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان، از رفتن به مساجد خودداری کرده و برای جلب‌نظر عمومی تمامی سخنرانی و مساجد را تعطیل نمایند. در میان اسناد به جای مانده از شهربانی رژیم گذشته، اسنادی به چشم می‌خورد که نشان از همراهی قاطعانه آیت‌ا... سیدابوالحسن رفیعی قزوینی(ره) با امام‌ و مخالفت با انقلاب به‌اصطلاح سفید رژیم پهلوی دارد؛ اقداماتی که با تحریم انتخابات، عدم حضور اعتراض‌آمیز ائمه‌جماعات در مساجد و مجالس مذهبی، تعطیلی بازار و ... همراه بود. شهربانی قزوین در گزارشی که شانزدهم بهمن 1341 به شهربانی کل کشور ارسال می‌دارد با اشاره به عدم حضور آیت‌ا... رفیعی و سایر روحانیون در مساجد، می‌نویسد: «طبق گزارش و تحقیقات غیرمحسوس که وسیله دایره مربوطه بعمل آمده حضرت آیت‌ا... حاج سیدابوالحسن رفیعی مجتهد و همچنین سایر آقایان علماء و روحانیون ائمه‌جماعت و وعاظ و روضه‌خوانهای شهر جز عده معدودی جهت اقامه نماز جماعت و وعظ و خطابه در مساجد حاضر نشده‌اند و به طوری که در بین بعضی از اهالی شهر و کسبه به طور خفیف شایع است گویا آقایان وعاظ و ائمه‌جماعت بنا به توصیه آقای آیت‌ا.. رفیعی و بمناسبت هم‌کسوتی در مساجد حاضر نمی‌شوند. اطلاع حاصله و شایعه دیگری که در افواه و در میان پاره‌ای از کسبه بازار وجود دارد این است که یکی از بازاریها برای تعطیل بازار در روز رفراندوم از آقای رفیعی کسب تکلیف کرده که ایشان در پاسخ گفته‌اند وقتی من برای نماز حاضر نشوم تکلیف شما معلوم است و اضافه نموده تا نتیجه مطلوب ترک مسجد و نماز خواهم نمود.» دو روز پس از این گزارش، شهربانی قزوین در گزارش محرمانه دیگری، از سخنرانی آیت‌ا... رفیعی در مسجد شاه [نبی] خبر می دهد: «طبق گزارش دایره مربوطه مشارالیه ساعت 12 روز 17/11/41 جهت اقامه نماز جماعت در طاق جنوبی مسجد سلطانی حاضر پس از خاتمه فریضه به منبر رفته و در اطراف صفات جلالیه و جمالیه و سلبیه و از قدرت خداوند متعال تعریف سپس از رفتار پادشاه غالب و مغلوب سخنانی ایراد کرده است.» سلسله سخنرانی‌های آیت‌ا... رفیعی علیه اقدامات رژیم پهلوی در ماه مبارک رمضان، دستگاه انتظامی این رژیم را دچار تشویش می‌کند؛ آن گونه که پس از سخنرانی ایشان در بیستم دی ماه 1341 در مسجد شاه که در جریان آن صریحا به روی کار آوردن رژیم پهلوی توسط دولت‌های استعمار اشاره می کند، می کوشد با اعزام رییس اطلاعات شهربانی به منزل آیت‌ا...، با هشدار به ایشان، مانع ادامه این سخنرانی‌های روشنگرانه گردد، اما نوع پاسخ آیت‌ا... رفیعی به ماموران رژیم، آنان را در دستیابی به اهدافشان ناکام می‌گذارد. در گزارش بیست و یکم بهمن ماه رییس دایره اطلاعات شهربانی که خطاب به رییس شهربانی قزوین نوشته شده، آمده است: به فرموده، اینجانب به معیت سرکار ستوان وزیری کلانتر بخش 2 در ساعت 30/10 صبح روز جاری مجددا منزل آقای آیت‌ا... حاج سید ابوالحسن رفیعی مجتهد رفته در مورد سخنرانی سه روز گذشته بشرح زیر: ـ1ـ رفتار شاه غالب با مغلوب و کور شدن غالب و به سلطنت رسیدن شاه مغلوب ـ2ـ در مورد زمین‌های غصبی که در روز قیامت آن زمین را حلقه می‌کنند و به گردن غاصب می‌‌اندازند. ـ3ـ لعنت به دولت‌های استعمار که این‌ها را آوردند روی کار، آخر آدم چه بگوید؟ تماس گرفته و ضمن یادآوری تذکرات قبلی که نبایستی در منبر جز امور دینی مطلب دیگری بیان نماید؛ سوال شد که از روی چه کتابی و به چه منظور اینگونه سخنان را در بالای منبر بیان فرموده‌اید، اظهار داشتند در باره ردیف 1، مثلی بود زدم و از روی کتابی نبود. در مورد ردیف 2، منظورم باغات و دکان‌های غصبی بود. نسبت به ردیف 3، روی سخن با دولت‌های روس و انگلیس بود که بهائیان را روی کار آوردند...» قیام خونین 15 خرداد 1342، به روشنی نشان داد که خیزش مردم ایران علیه رژیم پلیسی پهلوی، راه خود را یافته بود و تهدیدها و سرکوب‌ها، نه تنها تاثیری در حرکت مردم انقلابی نداشت که پانزده سال پس از این واقعه، انقلاب اسلامی با رهبری‌های امام خمینی(ره) تومار رژیم پهلوی را در هم پیچید و انقلاب سفید شاه را به زباله دانی تاریخ افکند.

شنبه 16 دي 1396
08:51:31
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT