زنان، دانشگاه، پژوهش و دو نکته!


دکتر شکوه السادات کرمانشاهانی
اگر بخواهیم به مشکلات زنان در بخش پژوهش بپردازیم؛ شاید لازم باشد کمی وسیع تر به مشکلات حضور فعال زنان در جامعه بپردازیم. بدون تردید فعالیت زنان در خارج از منزل و ورود به عرصه‌ای که طی یک تاریخ قلمرو بلامنازع مردان بوده است؛ چالش‌های متعددی را برای آنان و برای جامعه به همراه داشته و دارد. به ویژه زنان در ایران با ورود به فعالیت اجتماعی ـ اقتصادی وظایف سنتی خود را که بخش مهمی از آن مطابق میل ذاتی آنها نیز هست از دوش نتکانده‌اند. به این ترتیب به طور خیلی خلاصه می‌توان گفت که بار مضاعفی را بر خود تحمیل کرده‌اند. در اینجا دو سوال رخ می‌نماید: اول اینکه، چرا زنان چنین زحمتی را بر خویش روا داشته‌اند و دوم اینکه، آیا این حضور زنان در فعالیت‌های حرفه‌ای، اقتصادی و اجتماعی سودی به حال جامعه دارد یا خیر؟ بررسی سوال اول در اندازه این نوشتار نیست. تنها به یک اشاره بسنده می‌کنیم که جوامع در گذشته تا حد زیادی نسبت به سهم زنان در اداره امور اقتصادی خانواده بی‌اعتنا بوده‌اند و زنان به دلیل عدم حضور و حتی لحاظ شدن در نهادهای تصمیم‌گیری قادر به احقاق حقوق خود نبودند. بنابراین داشتن شغلی جدا از شغل سنگین و ارزشمند آنها در محوریت کانون خانواده، برای آنان به یک ضرورت تبدیل شد. اما در پاسخ سوال دوم، بطور خلاصه باید گفت که شواهد بشر در صد سال گذشته که در بسیاری از مقالات و تحقیقات منعکس شده است نشان می‌دهد که ورود نگرش زنانه در کنار نگرش مردانه در تصمیم‌گیری و مدیریت امورجامعه، یکجانبه نگری و تک بعدی بودن در تصمیم‌گیری‌ها و همچنین مدیریت به طور نسبی خشک مردانه را تعدیل می‌کند و حتی به دلیل طبیعت مادرانه زنان در بعضی از موضوعات اثرگذاری والاتری داشته باشد. پژوهش هم از این بحث مستثنا نیست. حضور زنان در پژوهش، زاویه نگاه متفاوتی را به مسایل علمی می‌گشاید و ابعاد پنهانی از موضوعات علمی در سایه حضور زنان رخ می‌نماید. زنان تیزبینی و دقت خاصی چه در پژوهش و چه در آموزش دانشگاهی دارند و این فرصتی است که در اختیار جامعه علمی برای ارتقا و کمال قرار می‌گیرد. اما زنان در دانشگاه‌ها با مشکلات و چالش‌هایی مواجه هستند. پژوهش به خودی خود، کار زمان بر و پرهزینه‌ای است. زمانی که باید به امور آموزشی و پژوهشی تعلق گیرد؛ محدود به ساعات اداری نیست و در مقاطعی که به جمع‌آوری کار دانشجویان ارشد و دکترا تعلق دارد؛ حجم زیادی از کار وجود دارد و مدیریت زمان بین کار و خانواده را دشوار و گاه طاقت‌فرسا می‌کند. اما آنچه در سال‌های گذشته شرایط را در آموزش عالی برای زنان دشوارتر کرده است؛ این است که نگاه آموزش عالی در اثر سیاست‌های اشتباه، کمیت محور شده است. معیار سنجش در دانشگاه‌ها از نگرش کیفی تقریبا تهی شده است و به اعداد مختف دابسته شده است. برای مثال زنان بدون اینکه شرایط و مسئولیت‌های آنان در خانواده در نظر گرفته شود؛ برای باقی ماندن و ارتقا باید علاوه بر تعداد مقاله، امتیازهای اجرایی برابر با مردان نیز کسب کنند. یک مدرس دانشگاه حتی زمانی که در مرخصی مجاز به سر می‌برد از مسئولیت پژوهشی خود مرخص نیست. در بسیاری از جوامع توجه بیشتری به این امر شده است و نه تنها برای زنان پژوهشگر بلکه برای تمامی زنانی که شغل دارند؛ استثناهای درستی درنظر گرفته شده است. این تبعیض مثبت به این دلیل است که جامعه به این درک رسیده است که فرصتی که زنان برای نگهداری فرزندان در آرامش روانی صرف می‌کنند؛ اثر مثبت و بلکه ضروری آن به تمام جامعه بازمی‌گردد. مشاغل دانشگاهی البته امتیازاتی هم نسبت به مشاغل اداری برای زنان به همراه دارد. مهم‌ترین آن این است که آزادی عمل بیشتری را برای مدیریت زمان در اختیار آنان قرار می‌دهد. این البته به شرط آن است که تصمیم‌گیران محلی در دانشگاه‌ها این حق را محفوظ بدارند. مسایل زنان باید توسط تصمیم‌گیران درک شود و چون عمده تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران را مردان تشکیل می‌دهند این نکته مغفول می‌ماند. برای رفع این مشکل نیازی نیست که الزاما نیمی از جمعیت مدیران را زنان تشکیل دهند؛ بلکه می‌توان در تصمیم‌گیری‌ها از مشاوره واقعی آنان و نه فقط به صورت نمایشی بهره برد. 

چهارشنبه 29 آذر 1396
05:00:32
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT