کافه لئا تجربهای از پیوند کتاب و بانوان در قلب تاریخی شهر قزوین
- شناسه خبر: 64993
- تاریخ و زمان ارسال: 26 مرداد 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
حنانه تاجاحمدی موسس کافه کتاب بانوان لئا: هدف ما ایجاد فضایی برای کتابخوانی و تعاملات اجتماعی است
محمدرضا مقدم
مقدمه
در قلب تاریخی کاروانسرای سعدالسلطنه، فضایی فرهنگی و متفاوت شکل گرفته است که «کافه لئا» نام دارد. این کافه کتاب فقط مکانی برای نوشیدن قهوه یا صرف وقت نیست، بلکه به عنوان یک مرکز فرهنگی ویژه بانوان، فرصتی فراهم کرده تا علاقهمندان به کتاب و فرهنگ، گرد هم آیند و تجربهای متفاوت از فضای شهری و روزمره داشته باشند. موسس کافه، حنانه تاج احمدی که دانشآموخته رشته مرمت بناهای تاریخی میباشد، معتقد است که این مکان میتواند تغییر کوچکی در نگاه جامعه به کتاب و مطالعه ایجاد کند.
کافه لئا؛ جایی برای کتاب، فرهنگ و تجربه زنانه
ایده اولیه تاسیس کافه کتاب بانوان توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری قزوین مطرح شد. کاروانسرای سعدالسلطنه نگین گردشگری شهر تاریخی قزوین محسوب میشود. ماجرا فقط به ثبت ملی و جهانی این مجموعه برنمیگردد، بلکه اهمیت آن برای تثبیت هویت فرهنگی و توسعه گردشگری باعث شده که مردم و مسئولان نسبت به سرنوشت این مجموعه حساسیت داشته باشند. این کاروانسرا پیشتر دارای تعداد زیادی کافه بود، اما با تعطیلی آنها، شیوع کرونا و متعاقب آن رکود مجموعه باعث ایجاد نگرانیهایی شده بود. تیم جدید مدیریت سازمان نوسازی تلاش کرد تا دلخوریها و مشکلات را رفع کند و با نگاهی باز تصمیم به تغییر وضعیت راکد مجموعه گرفت. یکی از برنامههای آنها هم تاسیس کافه کتاب بانوان بود.
ورود به مزایده و انگیزه شخصی
تاجاحمدی در مورد آغاز کارش میگوید: زمانی که از ماجرا مطلع شدم، پیشنهادهایی برای مهاجرت تحصیلی داشتم، اما شخصا دلم میخواست بمانم و برای شهرم کاری بکنم. فکر اولیه من راهاندازی یک کافه کتاب بود که در حاشیه آن بتوان بستری مناسب برای فعالیتهای فرهنگی فراهم کرد. وقتی از ارائه طرح سازمان مطلع شدم، تصمیم گرفتم در مزایده شرکت کنم. ما به شکل خانوادگی در صنعت پذیرایی و کافهداری فعالیت میکنیم و شخصاً هم به دلیل تجربه تحصیلی و شغلی خودم در حوزه میراث فرهنگی، علاقهمند به مشارکت در این طرح بودم.
این کار آسان نبود؛ بعد از دوره کرونا و تعطیلی کافههای سعدالسلطنه، نفس صنعت گردشگری به شماره افتاده بود. خوشبختانه مدیریت وقت سازمان نوسازی، حجتالاسلام محمودی کلایه، تمام واگذاریها را در فضایی شفاف و ضابطهمند انجام داد و با دعوت از رسانهها و فعالان حوزه گردشگری و میراث فرهنگی آنها را در جریان کامل این واگذاریها قرار داد.
تاسیس کافه لئا و استقبال عمومی
وی استقبال مردم از نخستین کافه کتاب قزوین را اینگونه تشریح کرد: ما اواسط زمستان ۱۴۰۳ شروع به تأمین مقدمات کردیم. فرآیند قانونی و تشریفات اداری چند هفتهای زمان برد، اما رویکرد مجموعه در رعایت ضوابط و شفافیت برای من بسیار دلگرمکننده بود. کلیه واگذاریها با اصحاب رسانه در میان گذاشته شد. برگزاری رسمی افتتاحیه و آغاز فعالیتهای رسمی ما بعد از تعطیلات نوروز انجام شد و تلاش ما بر این بود که بتوانیم پذیرای مردم و گردشگران در تعطیلات سال نو باشیم. خوشبختانه حضور مردم و گردشگران برای ما بسیار امیدوارکننده و دلگرمکننده بود.
مخاطبان کافه؛ مشتری نه، بلکه مخاطب
تاجاحمدی جایگاه مخاطبان کافه لئا را اینگونه توضیح میدهد: ما به آدمهایی که به کافه لئا میآیند، نه به چشم مشتری، بلکه به دید یک «مخاطب» نگاه میکنیم. فرقی نمیکند این مخاطب یک مادر خانهدار باشد یا زن شاغل، یک دختر دانشجو باشد یا دانشآموز. تلاش ما این است که فضا، امکان و در صورت نیاز «محتوا»یی درخور و مناسب به آنها ارائه دهیم.
فعالیتهای فرهنگی و محوریت کتاب
افرادی که به کافه کتاب لئا میآیند، برای ما نه یک «مشتری» در معنای مألوف، بلکه یک «مخاطب» هستند. برخی از مخاطبان ما همانند نهاد عمومی کتابخانهها، از فضای مجموعه برای برگزاری نشستهای خود استفاده میکنند. این نشستها معمولا با هماهنگی قبلی انجام میشود و ما فضای مناسبی را برای مهمانان در نظر میگیریم.
برای بسیاری از رویدادهای فرهنگی و هنری، بهخصوص مواردی که مرتبط با کتاب یا مناسبتها و رویدادهای فرهنگی باشد، برنامههای مختلفی برگزار میکنیم. برنامه دیگر ما، برگزاری نشستهای نقد و بررسی کتاب با حضور نویسندگان، بهخصوص مولفان و مترجمان جوان است. همچنین برای عرضه کتاب و محصولات فرهنگی پذیرای ناشران و مراکز پخش کتاب هستیم. این محصولات تامینکننده نیاز فرهنگی گروههای سنی مختلف از خردسال تا بزرگسال هستند و کتاب محور اصلی این محصولات است.
انگیزه شخصی از تاسیس کافه لئا
بخشی از انگیزه من در راهاندازی کافه لئا، دغدغههای فرهنگی در حوزه عمومی و ترویج کتابخوانی بوده است. دوران کودکی و نوجوانی من با نشریاتی نظیر کیهان بچهها، آفتابگردان همشهری و محصولات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان گذشت. آن زمان تنوع محصولات فرهنگی کمتر بود، اما به نظر میرسد نسلهای جدید علیرغم تکثر محصولات، چندان با کتاب مانوس نیستند. بخش زیادی از این موضوع به کمکاری ما در حوزه عمومی برمیگردد و مجموعه لئا تلاش دارد در حد وسع خود بخشی از این خلاء را پر کند. ناشران و نویسندگان زیادی در این حوزه فعال هستند و ما امیدواریم بتوانیم، علاوه بر مخاطبان بزرگسال، کودکان و نوجوانان را هم با کتاب آشتی بدهیم.
فضای کافه و کتابخانه اختصاصی
خوشبختانه فضای مجموعه گنجایش قابل توجهی دارد و محدودیتی در تخصیص فضا به کتاب نداریم. در حال حاضر یک کتابخانه اختصاصی با بیش از هزار عنوان کتاب فقط برای استفاده مخاطبان داخل مجموعه گذاشتهایم. علاوه بر این، بخشهای دیگری از مجموعه هم به عرضه کتاب و محصولات فرهنگی اختصاص داده شده است.
جایگاه نویسندگان جوان، کمتر شناخته شده است
یکی از مشکلات حوزه کتاب، نادیده گرفتن نویسندگان جوان و گمنام است. عموم کتابفروشیها و حتی کتابخانهها تمایل خاصی به ارائه آثار نویسندگان گمنام ندارند. ما تلاش میکنیم آثار ارزشمندی که در میان انبوه عناوین منتشر شده نادیده گرفته میشوند، به شکلی ویژه به مخاطبان معرفی کنیم. برای همین به طور دائم به پایش و رصد بازار نشر میپردازیم و علاوه بر نویسندگان شاخص و مطرح، استعدادهای جدید و آثار خواندنی تازهعرضه شده مولفان کمتر شناخته شده را نیز معرفی میکنیم. همچنین در بازار کتاب در سالهای اخیر آثار خوبی برای معرفی مفاخر فرهنگی و مواریث مکتوب نظیر شاهنامه، مثنوی، گلستان و بوستان سعدی و آثار ادبیات کلاسیک برای مخاطبان جوان و نوجوان طراحی شده که ما دستچین و منتخبی از بهترین و موفقترین نمونههای اینگونه آثار را نیز عرضه میکنیم.
پیوند نسل جوان با کتاب
تاجاحمدی در خاتمه صحبتهایش میگوید: معمولاً کافه، پاتوقی برای جوانهاست و نسل امروز فضای مجازی را به کتاب ترجیح میدهد. ما در لئا به دنبال پیوند نسل جوان با کتاب هستیم. تلاش ما ارائه تجربهای جذاب است؛ فضایی که کتابخوانی را با تعامل اجتماعی، گفتگو، نشستهای فرهنگی و برنامههای متنوع تلفیق کند تا جوانان بتوانند به شکل طبیعی و لذتبخش با کتاب و فعالیتهای فرهنگی درگیر شوند.
***
کافه لئا نمونهای موفق از ترکیب فعالیت فرهنگی، آموزش و تجربه اجتماعی است. حنانه تاج احمدی با اشتیاق و دقت، فضایی ایجاد کرده که فراتر از یک کافه ساده است؛ مکانی برای ترویج کتابخوانی، ارتقای فرهنگ و ایجاد ارتباط میان نسلها. تجربه او نشان میدهد که با برنامهریزی دقیق، علاقه واقعی و نگاه خلاقانه، میتوان فعالیت فرهنگی را به شکلی جذاب و تاثیرگذار پیش برد.
