واقعیت ناترازی انرژی در دولت وفاق

ولی‌ا… حسین‌زاده

در همین ابتدا تاکید کنم که همه ما به هیچ عنوان تمایل نداریم که برق منازل، واحدهای تجاری، عمومی، صنعتی، تولیدی، بخش کشاورزی و …  حتی برای یک دقیقه قطع شود چرا که در دنیای امروز که همه ارکان زندگی به طور مستقیم و غیرمستقیم به انرژی بویژه برق گره خورده است، حرکت چرخ‌های روزمره زندگی و تولید بدون برق امکانپذیر نیست.

اما فضا و شرایط زندگی در کشور ما با آنچه که ما بویژه نسل جوان می‌پسندد با واقعیت، فاصله زیادی دارد. بنابراین باید در خصوص مسائل واقع‌بینانه سخن گفت.

در کشور ما باوجود اینکه هر روز بر تعداد و میزان مصرف‌کننده‌های انرژی بخش‌های مسکونی، تجاری، صنعت، تولید، کشاورزی، عمومی و … در حال افزایش و توسعه است اما به همین تناسب به دلائل مختلف از جمله کمبود اعتبارات، تحریم، عدم جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی، گماردن افراد ناتوان و غیرمتخصص در مدیریت بخش‌های تخصصی، فرسوده شدن نیروگاه‌ها، کند بودن روند استفاده از ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر؛ در حوزه انرژی بویژه برق، سرمایه‌گذاری لازم انجام نشده است، بنابراین طبیعی است که بین تولید و مصرف انرژی ناترازی وجود داشته باشد.

در دو دهه اخیر به دلائل مختلف از جمله ارزان بودن، استاندارد نبودن وسایل مصرف‌کننده‌های  انرژی در بخش‌های خانگی، صنعت، تولید و رعایت نشدن الگوی مصرف، رشد مصرف انرژی در ایران افزایش داشته است اما رویکرد و راهبرد دولت‌ها تا قبل از دولت چهاردهم، کتمان و پنهان کردن ناترازی انرژی بویژه در حوزه  خانگی بوده است .

دلائل مختلفی را می‌توان در پنهان کاری ناترازی تولید و مصرف حامل‌های انرژی کشور از جمله مصلحت‌‌اندیشی حاکمیت، جلوگیری از شکاف بین حاکمیت و مردم، گره خوردن بخشی از گرانی و تورم به افزایش قیمت حامل‌های انرژی، پررنگ شدن منافع گروهی و سیاسی بر منافع ملی، وجود نگاه‌های عوام‌فریبانه و پوپولیستی و کاهش محبوبیت  دولت‌ها و … برشمرد.

شاید بتوان فاجعه نگاه‌های پوپولیستی و غیرکارشناسی را در تصمیم مجلس هفتم به ریاست حداد عادل در تثبیت قیمت حامل‌های انرژی اشاره داشت که ارایه و تصویب قانون تثبیت قیمت طرح افزایش پلکانی، کارشناسی، دقیق و دلسوزانه دولت اصلاحات در حامل‌های انرژی را برای رسیدن به قیمت تمام‌شده را متوقف کرد تا ضربه‌ای غیر قابل جبران به اقتصاد کشور وارد شود تا این تصمیم نادرست بستر بسیاری از بحران و چالش‌های سیاسی، امنیتی، اجتماعی، اقتصادی را برای کشور در سال‌های اخیر رقم بزند.

واقعیت این است که تاکنون ریل‌گذاری علمی، دقیق، کارشناسی و عملیاتی در حوزه توسعه برای تولید انرژی صورت نگرفته و سال‌ها در کشور در حوزه تولید انرژی کارنامه‌سازی شده است و در دولت سیزدهم هم باوجود اینکه دولتمردان به طور دقیق از میزان ناترازی تولید و مصرف انرژی آگاهی داشتند اما به تصور اینکه مدیریت خود را در عرصه انرژی موفق جلوه دهند، با تصمیم غیرکارشناسی، جبران ناترازی انرژی را به بخش تولید، صنعت و کشاورزی تحمیل کردند تا ناترازی رو به افزایش برق برای مردم آشکار نشود. هر چند تعطیلی‌های تابستانی و تغییر ساعات کار ادارات، بخشی از کمبود انرژی را برای مردم عیان و قابل لمس کرده بود.

اما دولت وفاق ملی دکتر پزشکیان که تاکید دارد در هیچ شرایطی بنای دروغ گفتن به مردم را ندارد و منافع ملی، مردم، کشور و نظام را بر منافع گروهی ترجیح می‌دهد؛ بر خلاف اسلاف گذشته خود با پرهیز از هرگونه روش‌های پوپولیستی صادقانه و شفاف وضعیت ناترازی حامل‌های انرژی را با مردم در میان گذاشت و عبور از شرایط سخت فعلی را با همراهی مردم امکانپذیر می‌داند.

کمتر دولتی این ریسک را می‌پذیرد که در ماه‌ها و سال ابتدایی استقرار با اجرای طرح‌های که برای مردم مشکلاتی را به همراه دارد محبوبیت و اعتبار خود را در معرض خطر قرار دهد. اما به نظر می‌رسد که دولت پزشکیان تصمیم گرفته است که محبوبیت و اعتبار خود را فدای منافع بلندمدت نظام، کشور و مردم کند.

این روزها شاید به جرأت بتوان گفت تمام 85 میلیون جمعیت ایران با تمام وجود ناترازی انرژی را لمس کرده‌اند و به ناچار، سختی زندگی خود را با شرایط جدید هماهنگ کرده‌اند. اما بی‌شک بیان مشکلات و واقعیت، اولین گام برای حل مشکل و بحران است؛ لذا مردم انتظار دارند که دولت با برنامه‌ریزی دقیق، علمی، واقع‌بینانه و کارشناسانه برای رفع مشکل ناترازی انرژی با اجرای برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت چاره‌اندیشی کند.

البته معمولا در کشور ما پس از شکل‌گیری بحران و چالش، طرح‌های احساسی و فاقد پشتوانه‌های کارشناسی بدون اینکه طرح‌ها نتیجه لازم را داشته باشد ارایه و برای آنها هزاران میلیارد تومان ردیف اعتبار تخصیص پیدا می‌کند لذا انتظار این است که طرح‌های رفع مشکل ناترازی برق بدون پول‌پاشی‌های بی‌هدف و بی‌حاصل با استفاده از نظر نخبگان و کارشناسان و ریل‌گذاری مناسب و درست  در دستور کار قرار گیرد .

و به عنوان سخن پایانی باید گفت که قطعا اگر امروز به طور زیربنایی و اساسی در خصوص رفع ناترازی انرژی چاره‌اندیشی واقع‌بینانه صورت نگیرد، عمق مشکلات بخش‌های مختلف تولید، صنعت، کشاورزی، تجارت و… بیشتر و حادتر خواهد شد ضمن اینکه ادامه ناترازی و بیشتر شدن آن می‌تواند برخی از مشکلات و چه‌بسا بحران‌های اجتماعی و سیاسی را در کشور رقم بزند لذا امیدواریم همانگونه که دکتر پزشکیان تاکید کرده است تا سال آینده حداقل بخشی از ناترازی انرژِی کاسته شود.