فلج روانی؛ پیامد ناگزیری از جنگ رسانهای
- شناسه خبر: 61411
- تاریخ و زمان ارسال: 4 تیر 1404 ساعت 02:02
- بازدید :
مریم هاشمی، مدرس سواد رسانهای، معتقد است که قرار گرفتن مداوم در معرض اخبار پر تنش، شایعات و تصاویر جنگی، میتواند افراد را بهنوعی به فلج روانی دچار کند؛ وضعیتی که در آن حتی برای انجام سادهترین کارهای روزمره نیز انرژی روانی کافی وجود ندارد.
او تنها راه عبور از این وضعیت را «رژیم مصرف رسانه» میداند.
در روزهایی که فضای مجازی به میدان اصلی نبردهای روانی بدل شده، تشخیص حقیقت از شایعه برای بسیاری از مخاطبان دشوار است؛ مردم هر روز با تصاویر تکاندهنده، تحلیلهای تهدیدآمیز و روایتهای متناقضی روبهرو هستند که امنیت روانیشان را تهدید میکند.
در چنین فضایی، نقش سواد رسانهای برای حفظ سلامت روان از همیشه پررنگتر است، به همین بهانه، با مریم هاشمی، مدرس سواد رسانهای گفتوگویی درباره تابآوری روانی در شرایط جنگ رسانهای داشتهایم.
در شرایط جنگ روانی و رسانهای، مردم چطور میتوانند ذهن خود را از آشفتگی، ترس و استرس دور نگه دارند؟
در این شرایط، رعایت رژیم مصرف رسانه یکی از مهمترین نکاتی است که باید توسط خانوادهها و افراد مورد توجه قرار بگیرد. مدیریت مصرف اطلاعات یعنی اجتناب از در معرض اخبار قرار گرفتن.
باید برای دوری از اخبار پرتنش و آزاردهنده برنامهریزی کنیم، زمان تماشای تلویزیون و گوش دادن به رادیو و گشتوگذار در شبکههای اجتماعی را کاهش دهیم و فقط به منابع معتبر و موثق مراجعه کنیم.
به جای دنبال کردن شایعات و اخبار نگرانکننده، باید رسانههای معتبر و شناختهشده را انتخاب کنیم و اطلاعات را صرفاً از منابع رسمی پیگیری کنیم.
اخبار منفی را فیلتر کنیم و در عوض، اخبار امیدبخش را دنبال کنیم. تغذیه سالم، دیدار با دیگران، فعالیت بدنی منظم و سرگرمیهای لذتبخشی مثل آشپزی یا شیرینیپزی هم میتواند کمککننده باشد، در صورت نیاز هم حتماً باید از متخصصان کمک بگیریم.
دیدن تصاویر جنگ، تحلیلهای تهدیدآمیز یا شایعات در فضای مجازی چه تأثیری بر سلامت روان دارد؟ آیا ممکن است باعث نوعی «فلج روانی» یا بیعملی شود؟
بله، اصطلاح «فلج روانی» به ناتوانی فرد در واکنش مناسب و موثر به محیط اطراف اشاره دارد. یعنی فرد در انجام کارهای ساده و روزمره مانند حرکت، صحبت کردن یا حتی تفکر دچار مشکل میشود.
در این حالت، حمایت روانی و مشاوره برای افراد ضروری است، استفاده از داروهای کمککننده برای کنترل علائم و همچنین تکنیکهای آرامشبخش مثل تنفس عمیق و مدیتیشن میتواند در کاهش اضطراب و بهبود عملکرد روانی بسیار مؤثر باشد.
بسیاری از مردم نمیدانند کدام خبرها واقعیت دارد و کدامها صرفاً عملیات روانیاند. این بیاعتمادی به اخبار چه تأثیری بر امنیت روانی جامعه دارد؟
بیاعتمادی به منابع خبری اثرات منفی متعددی بر روان مخاطب دارد. از جمله افزایش اضطراب و استرس، کاهش اعتماد به نفس، احساس ناامنی، انزوا و حتی افسردگی.
این بیاعتمادی میتواند به کاهش مشارکت اجتماعی و سیاسی منجر شود و همچنین بدبینی نسبت به منابع خبری را افزایش دهد، در موارد شدیدتر، این بیاعتمادی میتواند ناشی از طرحواره بیاعتمادی باشد.
در این صورت، افراد بهطور کلی نسبت به دیگران و جهان اطراف خود بدبین و شکاک میشوند و این میتواند تأثیرات مخربتری بر روان آنها داشته باشد.
آیا توصیه میکنید مردم در چنین مواقعی مصرف رسانهای خود را محدود کنند؟
قطعاً. در شرایط جنگ روانی و رسانهای، مصرف بیقاعده و هیجانی رسانه میتواند اثرات ویرانگری بر سلامت روان داشته باشد. افراد باید نسبت به اطلاعاتی که دریافت میکنند آگاهانه رفتار کنند و از قرار گرفتن بیدلیل در معرض بمباران خبری پرهیز کنند.
این موضوع بهویژه برای خانوادهها و والدین بسیار مهم است، بچهها و نوجوانان بیش از دیگران آسیبپذیرند و لازم است خانوادهها با مدیریت فضای رسانهای خانه، از سلامت روانی فرزندان خود محافظت کنند.
در روزگار جنگهای بیصدا، که نه در میدان نبرد بلکه در صفحههای گوشی و کانالهای خبری رخ میدهند، محافظت از روان و ذهن به اندازه حفظ جان اهمیت دارد.
این کارشناس با تاکید بر «رژیم مصرف رسانه» و سواد رسانهای، راهحلهایی ساده اما موثر ارائه میدهد: فیلتر کردن اخبار، انتخاب منابع معتبر، اولویت دادن به امید، و حفظ ارتباط انسانی.
او معتقد است در برابر امواج سهمگین اخبار، آنچه ما را زنده و سالم نگه میدارد، «آگاهی» و «آرامش درونی» است.
در جنگی که با افکار و احساساتمان سر و کار دارد، پناه بردن به رسانههای سالم و ارتباطات انسانی، نهتنها یک توصیه، که یک ضرورت است.
