فرهنگی که باید از نو ساخت!

انسیه بخارایی

در روزگاری که روح و جسم انسان در زندگی پُرشتاب و پراضطراب شهری فرسوده می‌شود، طبیعت‌گردی و کوهنوردی بیش از پیش به پناهگاهی برای آرامش، خودشناسی و بازگشت به ریشه‌ها تبدیل شده‌ است. اما آیا ما با طبیعت همان‌گونه رفتار می‌کنیم که شایسته‌اش است؟

باید به کوهنوردی و طبیعت‌گردی، فراتر از یک تفریح یا ورزش بنگریم؛ رفتن به طبیعت و کوهستان نوعی زیست اخلاقی و اجتماعی می‌طلبد که همگان ندارند یا هنوز در جامعه ما فرهنگسازی نشده است.

کوه‌ها فقط شامل سنگ و خاک نیستند؛ بلکه حافظان سکوت‌اند، معلمان صبر، و مأمنی برای تأمل در خویشتن. صعود به قله، اولین و آخرین مقصد یک کوهنورد واقعی نیست، بلکه شیوه رسیدن به آن مهم است. طبیعت‌گردی فرصتی است برای تمرین مسئولیت‌پذیری، و همدلی با زمین و زمینیان، نه تسخیر آن!

متاسفانه، در سال‌های اخیر شاهد نوعی «مصرف‌گرایی در طبیعت» هستیم؛ همچون برپایی تشریفات و جشن‌هایی در دل جنگل‌های بکر و کوه و صحرا، که صرفا به منظور جذب مشتری و کسب درآمد بیشتر تورلیدرها و گروه‌های به ظاهر ورزشی! اما تفریحی است.

همه وانمود می‌کنند که عاشق زیبایی‌های طبیعت‌اند، اما بیشتر، هدفشان به نوعی تقلید و رقابت در گرفتن عکس‌هایی است که برای شبکه‌های اجتماعی قرار است به نمایش بگذارند. افرادی که طبیعت را به عنوان محلی برای تخلیه هیجانات و نمایش خود اشتباه گرفته‌اند، هیچ نشانی از پیوند و علاقه به طبیعت ندارد، که همه اینها نشان از ضعف فرهنگی ما در این باره است.

مصرف‌گرایی و زباله‌هایی که در مسیرهای کوهستانی و رودخانه‌ها رها می‌شوند، آتش‌هایی که با بی‌احتیاطی روشن می‌گردند و شاخه‌هایی که به وفور از درختان برای مصرف هیزم قطع می‌شوند و بسیاری آلودگی‌های صوتی و خودوریی و….،  اکوسیستم و حیات وحش ایران را با خطری جدی مواجه کرده است و باعث کم شدن جمعیت جانداران و کاهش وسیع پوشش گیاهی شده است.

طبیعت‌گردی باید با آگاهی همراه باشد؛ نه فقط برای لذت، بلکه برای یادگیری، مراقبت، و بازگشت به اصل خود و رسیدن به آرامش. هر قدمی که در دل کوه یا جنگل برمی‌داریم، باید با مسئولیت و عشق همراه باشد.

در نهایت، کوه‌ها و دشت‌ها هیچ‌گاه نیازی به ما ندارند؛ این ما هستیم که به آن‌ها نیاز داریم. پس باید فرهنگ طبیعت‌گردی را همیشه و همه‌جا به یکدیگر یادآور شویم و با آموزش ارزش‌های طبیعت به کودکان و نوجوانان، نسلی دوستدار واقعی طبیعت و مسئول حفظ آن بار بیاوریم.