طرح «نشان‌دار کردن» مالیات

سیدعبدالعظیم موسوی

یکی از اقدامات خوب دولت، طرح نشان‌دار کردن مالیات است که به زبان ساده به این معناست که مالیات‌دهندگان می‌توانند تعیین کنند که مالیاتشان در کدام طرح‌ها هزینه شود.

مثلا اگر فردی به نظرش، اولویت اول زیرساخت‌های کشور در طرح‌های آبی است؛ یا انرژی یا بیمارستان یا جاده‌سازی یا … می‌تواند عنوان کند مالیاتی که پرداخت می‌کند؛ مثلا جهت ساختن فلان مدرسه در فلان شهر هزینه شود.

این طرح از چند نظر قابل توجه است. اولا دولت متوجه می‌شود که اولویت، از نظر مردم کدام کارهای عمرانی است.

ثانیا فردی که مالیات می‌دهد؛ به‌نوعی به ارضای درونی برای کمک به یک اقدام خیر دست پیدا می‌کند.

ثالثا می‌تواند پیگیری و نظارت کند که طرح موصوف به چه مرحله‌ای رسیده و در مقام سرمایه‌گذار توضیح و تشریح بخواهد.

این اقدام باعث می‌شود که این تصور عمومی که پول مالیات در بهترین شکل، صرف حقوق کارمندان خود دولت می‌شود و یا به این کشور و آن کشور کمک می‌شود و …! تغییر کند. و مردم بدانند مالیاتی که می‌دهند در کجا هزینه می‌شود.

o

شاید این مطلب معترضه که می‌خواهم بگویم ربط مستقیمی به موضوع این یادداشت نداشته باشد ولی به نظرم ذکرش خالی از لطف نیست.

سال گذشته که مدیر کل محترم اداره مالیاتی روز خبرنگار به دیدار ما آمده بود؛ با ذکر چند جمله، دری نو به دنیای روزنامه‌نگاری به رویمان باز کرد.

ما که آماده شده بودیم اعتراض کنیم چرا مبالغ مالیاتی این‌چنین است و چرا فرار مالیاتی داریم و چرا مالیات بر تراکنش وضع می‌کنید و چرا مالیات بر عایدی را قانونی کردید؟ مواجه شدیم با این سوال ایشان «که چرا به عنوان روزنامه‌نگار نمی‌روید بررسی کنید که فلان هزار میلیاردی که ما به شهرداری قزوین دادیم کجا هزینه شد؟ فلان میلیاردی که به شهرداری شال دادیم و اسفرورین و … برای بیمارستان آبیک، برای مدارس الموت … کجا هزینه شد؟» و از قضا مبالغ را با دقت ریال و از حفظ عنوان می‌کرد. باعث حیرت ما شد! و اینکه دارایی، وظیفه‌اش اخذ مالیات و توزیع آن بین ادارات است و وظیفه‌ای در نظارت بر هزینه‌ها ندارد. اما روزنامه‌ها و رسانه‌ها وظیفه دارند به اطلاع مردم برسانند که این پول‌ها کجا و چگونه هزینه شده‌اند؟ البته ما قبول داریم کم‌کاری کرده‌ایم، ولی شهرداری، که به شورایی که منصوبش کرده پاسخ نمی‌دهد؛ آیا به خبرنگار پاسخگو خواهد بود؟ البته باید پافشاری هم بکنیم.

o

در نشان‌دار کردن مالیات اما این مهم است که سازمان برنامه و بودجه و معاونت اقتصادی استانداری، طرح‌هایی را نشان‌دار کند که با انگیزه‌های انسانیِ مردمی که مالیات می‌دهند تناسب داشته باشد.

در طرح‌های سال جدید با یک بدسلیقگی، اقلاً سی ـ چهل درصد از طرح‌ها، ساختمان‌ اداری ثبت و بخشداری و غیره بوده است! به نظر می‌رسد هیچ مالیات‌دهنده‌ای از اینگونه نشان‌دار کردن استقبال نمی‌کند! دولت وظیفه‌اش است اداراتش را خودش بسازد. زندان و آرامستان و غیره را خودش بسازد اما در ساخت‌وساز بیمارستان و مدرسه و انتقال آب و غیره، می‌تواند روی مردمی که مالیات می‌دهند، حساب کند.

o