ضرورت صیانت از امنیت روانی و فرهنگی کودکان در شرایط ناپایدار اجتماعی

زهرا گروه‌ای‌ها در گفت‌وگو با ولایت، با اشاره به نگرانی و توجه جامعه جهانی و شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد به آثار عمیق، پایدار و گاه جبران‌ناپذیر ناآرامی‌های خشونت‌بار اجتماعی بر سلامت روانی و فرهنگی کودکان و نوجوانان ایرانی، اظهارکرد: کودکان، به عنوان آسیب‌پذیرترین قشر جامعه، همواره نخستین قربانیان پنهان بحران‌های اجتماعی، ناامنی و تنش‌های عمومی هستند. تجربه‌ی سال‌ها فعالیت میدانی این موسسه نیز در حوزه فرهنگ، هنر و آموزش مهارت‌های گفت‌وگو نشان داده است که امنیت روانی، آرامش اجتماعی و ثبات محیط فرهنگی، زیربنای اصلی رشد سالم فکری و شخصیتی کودکان محسوب می‌شود.

او تصریح کرد: متاسفانه در جریان برخی ناآرامی‌های اخیر که به واسطه تحریکات، جهت‌دهی‌ها و حمایت‌های رسانه‌ای و بعضا مداخلات بیرونی تشدید شد، فضای عمومی جامعه برای کودکان از محیطی امن و سازنده به بستری پراضطراب و ناپایدار تبدیل شد.

این روانشناس کودک مطرح کرد: ما طی سال‌ها فعالیت فرهنگی، تلاش کرده‌ایم کودکان و نوجوانان را با ادبیات، زبان، زیبایی کلام، تفکر نقادانه، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، عشق به سرزمین مادری، امید به آینده و برنامه‌ریزی برای پیشرفت فردی و جمعی آشنا کنیم. تداوم ناامنی‌های اجتماعی و التهاب‌های روانی، این مسیر تربیتی را با تهدید جدی مواجه می‌سازد و سرمایه‌های انسانی آینده کشور را در معرض فرسایش امید، کاهش انگیزه و تضعیف اعتماد اجتماعی قرار می‌دهد.

گروه‌ای‌ها با اشاره به آثار مستقیم و غیرمستقیم رخدادها خشونت‌بار اجتماعی بر کودکان عنوان کرد: مواجهه مستقیم یا غیرمستقیم کودکان با صحنه‌های خشونت، درگیری، تخریب اموال عمومی و انتشار مستمر اخبار نگران‌کننده، منجر به آسیب‌های روانی عمیق چون افزایش اضطراب، ترس، اختلال خواب، افت تمرکز و کاهش عملکرد تحصیلی کودکان خواهد شد. این آسیب‌ها می‌توانند در بلندمدت سلامت روانی نسل آینده و سرمایه اجتماعی جامعه را تضعیف کنند.

او محرومیت از حقوق اولیه رشد را از دیگر آسیب‌های روانی کودکان و بر اثر تنش‌های اجتماعی برشمرد و تشریح کرد: تعطیلی یا محدودیت فعالیت مراکز آموزشی، فرهنگی و هنری، فرصت یادگیری مهارت‌های اجتماعی، خلاقیت، گفت‌وگو و رشد فرهنگی کودکان را مختل کرده و شکاف‌های تربیتی ایجاد می‌کند.

این کارشناس فرهنگی با اشاره به سوءاستفاده ابزاری از نوجوانان را در تنش های اجتماعی اخیر بیان کرد: گزارش‌هایی از حضور یا بهره‌برداری ابزاری از نوجوانان در فضای آشوب و درگیری‌ها وجود داشته که نقض آشکار حقوق کودک و مغایر با اصول اخلاقی و انسانی است همچنین آسیب به زیرساخت‌های زندگی شهری چون تخریب یا اختلال در عملکرد مراکز آموزشی، درمانی و فضاهای عمومی که در این التهابات شاهد آن بودیم محیطی پرتنش و ناایمن برای زیست روزمره کودکان ایجاد می‌کند که به سلامت روانی آنها آسیب خواهد زد.

گروه‌ای‌ها تضعیف فرهنگ گفت‌وگو و نقدپذیری را از دیگر آسیب‌های مخرب روان کودکان عنوان و اضافه کرد: رواج خشونت به عنوان ابزار بیان اعتراض، الگوی نادرستی از حل اختلاف به کودکان منتقل می‌کند و میل آنها به مشارکت مدنی، تعامل سازنده و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را کاهش می‌دهد.

او تاکید کرد: ما بر این باور هستیم که بخشی از تشدید و تداوم این ناآرامی‌ها، متاثر از برخی تحریکات، حمایت‌های رسانه‌ای و مداخلات غیرمسئولانه خارجی بوده است؛ مداخلاتی که نه تنها کمکی به حل مسائل داخلی نکرده، بلکه با مخدوش کردن فضای گفت‌وگوی ملی و افزایش التهاب اجتماعی، امنیت روانی شهروندان به‌ویژه کودکان را با خطر مواجه ساخته است. چنین رویکردهایی مغایر با اصول شناخته‌شده حقوق بین‌الملل و احترام به حاکمیت ملی کشورها می‌باشد.

اصل «منافع عالیه کودک» در اولویت تصمیم‌سازی‌های قرار گیرد

مدیر موسسه فرهنگی و هنری سیمرغ سخن که رسالت خود را ترویج صلح، خلاقیت، شادی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و هنر گفت‌وگو در میان کودکان و نوجوانان می‌داند، از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و سایر نهادهای بین‌المللی ذیربط درخواست کرد: تمرکز اصلی خود را بر صیانت واقعی از حقوق و سلامت روانی کودکان، فارغ از نگاه‌های سیاسی و روایت‌های یک‌سویه، معطوف  قرار دهد و هرگونه تحریک، حمایت مالی یا رسانه‌ای از اقدامات خشونت‌بار که امنیت و آینده کودکان را تهدید می‌کند، محکوم کنند.

این روانشناس کودک یادآور شد: انتظار می‌رود از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و سایر نهادهای بین‌المللی ذیربط از مسیرهای گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز برای تقویت نهادهای مدنی داخلی و راهکارهای پایدار برای کاهش تنش حمایت نمایند و اصل «منافع عالیه کودک» را به عنوان یک اصل فراملی و فراجناحی در اولویت تصمیم‌سازی‌های خود قرار دهند.

گروه‌ای‌ها مطرح کرد: ما نیز به عنوان فعالان حوزه فرهنگ کودک، خود را متعهد می‌دانیم که با استمرار فعالیت‌های آموزشی، هنری و تربیتی، در التیام آسیب‌های روانی کودکان و بازسازی سرمایه امید، گفت‌وگو و مسئولیت‌پذیری اجتماعی نقش‌آفرینی کنیم  از جامعه جهانی هم انتظار داریم عامل تشدید بحران نباشند و در این مسیر تنها همراه و پشتیبان ثبات و آرامش باشند.

گفتنی است؛ موسسه فرهنگی سیمرغ سخن و آموزشگاه فن بیان و هوش کلامی کودک و نوجوان  از سال ۹۰ به مدیریت زهرا گروه‌ای‌ها مجری رسانه ملی و مهندس مهدی قربانی فعالیت خود را در قزوین آغاز کرده است و تاکنون بیش از ۱۰۰۰ برنامه فرهنگی استانی، ملی و بین‌المللی را در سراسر کشور به اجرا درآورده است./ی