شکستگی لگن خاصره

تدوین و نگارش: ا. امیر دیوانی

اشاره:

قاعدتا شکستگی لگن خاصره برآیند ضربه‌ی مستقیم توام با فشار به آن است. ولی برخی اوقات هم بر اثر نیروی غیر مستقیم پدید می‌آید. مثلا در تصادمات رانندگی موقعی که زانوی انسان به داشبورد خودرو می‌خورد، نیروی زیادی به سر استخوان ران وارد می‌گردد که قادرست سبب شکستگی لگن شود.

علایم

ـ نشانه‌های عوارض شکستگی

ـ درد و حساسیت در ناحیه‌ی باسن و کشاله‌ی ران که بر اثر حرکت بیشتر می‌گردد.

ـ مصدوم به حالت دراز کشیده به پشت با وجودی که سالم به نظر می‌آید نمی‌تواند بنشیند یا برخیزد و پای آسیب دیده معمولا به طرف چپ بدن می‌چرخد.

ـ هرگاه مثانه یا میرزاه (مجرای ادرار) لطمه خورده باشد، مصدم تمایل زیادی به دفع پیشاب (ادرار) دارد و چنانچه ادرار کند، چه بسا خون‌آلود باشد.

ـ در صورت خون‌ریزی داخلی یا خارجی، علایم تکان (سوک) همچون افت فشار خون، تند شدن نبض و جز این‌ها احتمالا بروز کند.

اصول مداوا

جراحی، تنها شیوه‌ی درمانی است و نباید به خود درمانی پرداخت. به این ترتیب که جراح ارتوپد قطعات شکسته شده‌ی استخوان را به هم متصل می‌کند و با کاربرد وسایل ویژه، آن‌ها را در جای خود ثابت می‌کند. البته در کسانی که استخوان‌هایشان قدرت رشد و ترمیم مناسب را ندارد، تمام یا قسمتی از مفصل ران را تعویض کرده و جای آن یک مفصل مصنوعی نهاده می‌شود؛ برخلاف اکثر شکستگی‌ها، این‌گونه شکستگی قاعدتا نیاز به گچ گرفتن ندارد.

بعد از جراحی می‌توان محل بخیه را با ملایمت و استفاده از صابون ملایم غیر معطر شست. زخم‌بندی (پانسمان) اختیاری است. برای اینکه شکستگی زودتر جوش بخورد، باید نکات ذیل را در برنامه‌ی غذایی رعایت کرد:

1ـ مصرف مقدار بسنده (کافی) پروتئین، ترجیحاً پروتئین‌های گیاهی

2ـ کلسیم از طریق مواد غذایی یا داروهای مکمل

3ـ استفاده‌ی بیشتر از مواد غذایی که لیزین دارند، مانند شیر کم چرب، ماهی، سویا و مخمر

4ـ ویتامین‌های E,C,B6,D,K

5ـ مواد غذایی مشتمل بر منیزیم، روی، مس و سیلیکون

6ـ از مواد غذایی زیر اجتناب نمایید:

1ـ شکر

2ـ نمک

3ـ گوشت قرمز

4ـ مشروبات الکلی

5ـ کافئین، قهوه، نوشابه

نکات مهم در بازتوانی (نوتوانی) لگن

1ـ پیشگیری از شکستگی مهم‌تر از مداواست. به پا کردن تُنکه‌ها (شلوارک‌ها، شورت‌ها) دارای نگهدارنده حمایت طرفی که حالت ضربه‌گیر دارد در سالمندان توصیه می‌گردد.

2ـ کاستن از امکان افتادن با ورزش‌های ویژه. ورزش‌های مانند تعادلی یوگا و یاتاچی. تغییرات در محیط خانه و مخصوصا در آبریزگاه (دستشویی) و حمام به منظور تقلیل امکان افتادن، کاربست ابزار کمکی نظیر عصایا راهبر (واکر) بسته به وضعیت مصدوم.

3ـ را بروید. بیماری که دچار شکستگی لگن است باید هر چه زودتر راه برود و در صورت لزوم در بخش‌های طب فیزیکی و توان بخشی بستری شده و با تمهیدهای گروه بازتوانی بهبود یابد. نخست بیمار با عصای زیر بغلی و یا راهبر (واکر) با نظر کادر گروه یاد شده راه برود. آن‌گاه میزان وزنی که باید مقدار وزنی که باید به وسیله‌ی بیمار تحمل شود تنظیم شده و به وی اجازه‌ی حرکت داده می‌شود.

4ـ استفاده از «تردمیل» و دوچرخه. کاربرد این وسایل در مرحله‌ی بعدی خواهد بود. آموزش چگونگی از پله‌ها بالا و پایین رفتن هم دارای اهمیت فراوانی است. در بالا رفتن از پله ابتدا باید پای سالم قرار گیرد آن‌گاه پای مبتلا و در صورت پایین آمدن نخست پای مبتلا و بعد پای سالم گذاشته شود. بازتوانی ممکن است ماه‌ها طول بکشد. در ابتدا نیاز به استفاده از راهبر (واکر) یا چوب زیر بغل خواهد بود. شنا کردن و پا زدن روی دوچرخه‌ی ثابت برای توان‌بخشی خیلی سودمند است.