شرکت تعاونی سهامی عام؛ تعاونی است یا سهامی؟
- شناسه خبر: 74415
- تاریخ و زمان ارسال: 3 دی 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
محمد طاهری ـ مدرس دانشگاه و کارشناس ارشد حقوق دانشگاه تهران
در سالهای اخیر نام «شرکت تعاونی سهامی عام» بیشتر به گوش میرسد؛ شرکتی که هم از مردم سرمایه میگیرد و هم عنوان «تعاونی» را یدک میکشد. اما واقعاً این نوع شرکت چیست؟ چه تفاوتی با تعاونیهای معمولی یا شرکتهای سهامی دارد؟ و چرا قانونگذار چنین مدلی را طراحی کرده است؟ پاسخ این پرسشها به زبان ساده، موضوع این یادداشت است.
شرکت تعاونی سهامی عام چیست؟
شرکت تعاونی سهامی عام، یک نوع خاص از شرکت سهامی عام است که قانونگذار ایرانی برای نخستین بار آن را طراحی کرده است. این نوع شرکت در سایر کشورها سابقهای ندارد و بهنوعی ابداع نظام حقوقی ایران محسوب میشود.
طبق قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، شرکت تعاونی سهامی عام شرکتی است که از نظر «شکل و ساختار، شرکت سهامی عام محسوب میشود اما در عین حال، برخی ویژگیها و مزایای شرکتهای تعاونی را هم دارد. به بیان ساده، این شرکت ترکیبی از شرکت سهامی عام و شرکت تعاونی است.»
تفاوت اصلی آن با تعاونیهای معمولی چیست؟
در تعاونیهای معمولی، اصل بر «برابری اعضا» است؛ یعنی هر عضو، صرفنظر از تعداد سهامی که دارد، فقط یک رأی در مجمع عمومی دارد. اما در شرکت تعاونی سهامی عام میزان رأی هر فرد، به تعداد سهام او بستگی دارد؛ هر چه سهام بیشتری داشته باشید، حق رأی بیشتری هم دارید. این ویژگی دقیقاً همان قاعدهای است که در شرکتهای سهامی عام وجود دارد.
چرا به این شرکت «تعاونی» گفته میشود؟
دلیل این نامگذاری آن است که شرکت تعاونی سهامی عام، از امتیازها و حمایتهای قانونی تعاونیها بهرهمند میشود؛ از جمله:
ـ تخفیف مالیاتی،
ـ حمایتهای دولتی بیشتر نسبت به شرکتهای عادی،
ـ تخفیف در حق بیمه،
ـ تسهیلات بانکی،
ـ آموزش، مشاوره و حمایتهای تخصصی،
ـ امکان عضویت در اتحادیهها و اتاقهای تعاون.
به همین دلیل، این شرکتها برای فعالیتهای بزرگ اقتصادی که به سرمایه گسترده مردمی نیاز دارند، جذابتر هستند.
مالکیت سهام در این شرکتها چگونه است؟
قانون برای جلوگیری از انحصار، محدودیتهایی مهم در نظر گرفته است:
- هیچ فردی نمیتواند بیش از ۵ درصد سهام شرکت را در اختیار داشته باشد.
- اشخاص حقوقی (مثل شرکتها یا نهادها) هم سقف مشخصی برای مالکیت دارند.
- سهم دولت و نهادهای عمومی نیز محدود شده و نباید از حد معینی فراتر برود.
- همه سهام این شرکتها بانام است تا مالکیت سهام کاملاً شفاف باشد.
* هدف این محدودیتها آن است که کنترل شرکت در دست یک فرد یا گروه خاص قرار نگیرد و مشارکت عمومی حفظ شود.
نظارت بر شرکت تعاونی سهامی عام چگونه است؟
برخلاف شرکتهای سهامی معمولی، این شرکتها تحت نظارت ویژه قرار دارند:
- برای تأسیس باید از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مجوز بگیرند؛
- نماینده وزارت تعاون در مجامع عمومی آنها حضور دارد؛
- نقلوانتقال سهام، تغییر سرمایه، اصلاح اساسنامه و حتی انحلال شرکت، تحت نظارت قانونی انجام میشود؛
- اگر شرکت در بورس یا بازار پول فعالیت کند، نظارت با هماهنگی سازمان بورس یا بانک مرکزی انجام میشود.
هدف قانونگذار از ایجاد این نوع شرکت چه بوده است؟
قانونگذار قصد داشته سهم بخش تعاون را در اقتصاد کشور افزایش دهد؛ هدفی که با تعاونیهای سنتی بهتنهایی قابل تحقق نبود. شرکت تعاونی سهامی عام طراحی شد تا سرمایههای خرد مردم جذب شود،مشارکت بخش عمومی و خصوصی ممکن باشد، و در عین حال، روح تعاون و عدالت اقتصادی حفظ شود.
جمعبندی
شرکت تعاونی سهامی عام:
ـ از نظر حقوقی، یک شرکت سهامی عام است؛ اما از نظر ماهیت، ترکیبی از سهامی عام و تعاونی به شمار میرود؛
ـ هم از مزایای تعاونیها استفاده میکند؛ و هم تحت نظارتهای ویژه قانونی قرار دارد.
این مدل، تلاشی از سوی قانونگذار برای ایجاد تعادل میان سرمایهگذاری گسترده، مشارکت مردمی و کنترل انحصار در اقتصاد کشور است.
برای طرح سوالات حقوقی و اخذ مشاوره رایگان به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید: @Mtaheri_law
