دوراهی گیجکننده لبنیات سنتی یا صنعتی!
- شناسه خبر: 60906
- تاریخ و زمان ارسال: 26 خرداد 1404 ساعت 12:01
- بازدید :
آرش صالحی ـ با وجود اینکه مسئولان دامپزشکی کشور و استان تایید میکنند که مصرف لبنیات غیرپاستوریزه «در صورت جوشانده شدن» از نظر بسیاری جهات مانند تب مالت مانعی ندارد، اما خط محوری رویکردشان در اطلاعرسانی عمومی این است که شهروندان را به سمت لبنیات پاستوریزه، یعنی موادی که از کارخانه خارج میشود، هدایت میکنند. البته این مسئولان با توجه به ضرورت صیانت از سلامت عمومی از یکطرف حق دارند چنین رویکردی اتخاذ کنند، زیرا ممکن است یک یا عدهای از افراد یا برخی واحدهای لبنیاتی که سامانه پایش و نظارت بر آنها دقیق و ساختارمند نیست، به علت سهلانگاری یا بهعمد و برای کسب درآمد بیشتر لبنیات نجوشانده را دستمایه تولید سایر فرآوردهها قرار دهند که سلامت عمومی را به خطر میاندازد. از سویی، برخی خانوارها هستند که نسبت به تولیدات کارخانههای تولید مواد لبنی به هر علت کممیل یا بیمیل شدهاند. برخی مسئولان البته از جمله دلایل این رویکرد شهروندان و گرایش به سمت لبنیات سنتی را بعضی تبلیغات و خبررسانیهای خاص معرفی میکنند و این اقدامات رسانهای را جهتدار میدانند؛ مانند قاطی کردن وایتکس در شیر یا دیگر موارد؛ هرچند طرفداران استفاده از لبنیات به شکل سنتی یا مخالفان مواد لبنی کارخانهای نیز حرفهای خود را دارند و مدعی هستند که دستکاریها در کارخانهها از اضافه کردن مواد یا کم کردن از مواد طبیعی لبنی که خداوند در طبیعت آفریده، مشکلساز هستند.
دغدغه تب مالت (بروسلوز)
از جمله دغدغههای مهمی که دامپزشکی بر استفاده از مواد لبنی پاستوریزه تاکید میکند، جلوگیری و پیشگیری از بیماریهایی مانند تب مالت است. تب مالت از بیماریهای مشترک بین انسان و دام است که با فرآوردههای خام دامی ارتباط مستقیم دارد، اما اینکه مصرف لبنیات محلی یا فلهای چقدر در بروز این بیماری موثر بوده، موضوعی است که در این گزارش به آن پرداختهایم.
تب مالت یک بیماری عفونی (باکتریایی) است که از مهمترین بیماریهای مشترک بین انسان و دام محسوب میشود و منشا آن در دام است؛ به طوری که تعداد قابل توجهی از مبتلایان به این بیماری، دامدارانی هستند که ارتباط نزدیک با دام دارند.
اما مصرف فرآوردههای خام دامی آلوده و لبنیات غیرپاستوریزه نجوشانده نیز از راههای انتقال تب مالت به شمار میرود و شاید به همین دلیل است که سازمان دامپزشکی لبنیات فلهای را به رسمیت نمیشناسد و توصیه مسئولان بهداشتی و دامپزشکی به مردم این است که لبنیات مورد استفاده از جمله شیر، پنیر، ماست و خامه را به صورت پاستوریزه تهیه کنند.
هرچند با وجود توصیهها و هشدارها اما در سالهای اخیر شاهد افزایش گرایش مردم به مصرف محصولات لبنی محلی و به اصطلاح ارگانیک (تولید محصولات غذایی با روشهای طبیعی و بدون استفاده از مواد شیمیایی مصنوعی) بودهایم و هستیم که دلایل متعددی دارد.
متولیان بهداشت و دامپزشکی بر این باورند که لبنیاتی که در کارگاهها یا مغازهها تحت عنوان محلی یا سنتی به فروش میرسند، تحت نظارت بهداشتی نیستند و میتوانند عامل انتقال بیماریهای مختلف مانند تب مالت باشند.
جوسازی درباره وجود مواد نگهدارنده در شیرهای صنعتی
از طرفی بارها شاهد بودهایم که برخی اظهارنظرها و نگرانیها درباره وجود مواد افزودنی و نگهدارنده در شیرهای صنعتی مطرح و باعث شده است که برای جامعه هدف ذهنیت منفی ایجاد شود.
این در حالی بوده که همزمان البته مسئولان ذیربط تاکید داشتهاند که شیرهای پاستوریزه و استریلیزه که در کارخانههای معتبر تهیه میشوند، حاوی ماده نگهدارنده نیستند و تفاوت در ماندگاری این محصولات به نوع فرآیند حرارتی بر میگردد.
لبنیات سنتی بخوریم یا لبنیات صنعتی؟
یک کارشناس تغذیه در گفتوگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه مصرف لبنیات محلی یک واقعیت پیش رو است که نمیتوان آن را از جامعه حذف کرد، گفت: خودم در خانوادهای بزرگ شدهام که شیر محلی، تخم مرغ و پنیر محلی میخوردیم و این طور نیست که جبههگیری یا سوگیری داشته باشم. در حال حاضر هم در منزل تخم مرغ سبز شانهای بستهبندی میگیریم، اما تخم مرغ محلی هم میخوریم.
سمیرا طیبینیا افزود: هنوز میگوییم سوپ با جوجه محلی بخورید و قوت در آن است اما بعد از اینکه به این رشته (تغذیه) آمدم و به صورت علمی موضوعات را یاد گرفتم، اعتقادم بر این است که چارهای جز این نداریم که در دنیای با افزایش و فوران جمعیت، به سمت پرورش دام صنعتی و محصول صنعتی برویم.
وی ادامه داد: البته که کشت و صنعت بهترین شکل تولید مواد غذایی به ویژه محصولات لبنی و لبنیات در جهان است؛ از علوفه تا دام و محصول نهایی را خودش دارد و زنجیرهوار به هم متصل هستند.
فرهنگ مصرف درست نداریم
این کارشناس تغذیه با بیان اینکه هنوز موفق نشدهایم به فرهنگسازی درستی در مصرف لبنیات بهداشتی و پاستوریزه برسیم، گفت: یک دلیل قدرت خرید مردم و بحث اقتصادی آن است. موضوع دوم نبود اعتماد کامل به کیفیت محصولات لبنی است که در بازار وجود دارد؛ یعنی همچنان برخی افراد میگویند شیر پاستوریزه آبکی و رقیق است و مواد لازم را ندارد.
طیبینیا اضافه کرد: مورد سوم هم تبلیغاتی است که انجام شده و زمانی میگفتند این محصولات لبنی روغن پالم، آلودگی به دارو، سرکه یا وایتکس دارند و همین موارد در ذهنیت مردم تاثیر گذاشته است. اگر چنین مواردی هم داشتهایم که نمیتوان به همه واحدهای تولیدی تعمیم داد.
اقدامات کنترل دامپزشکی قزوین درباره شیر خام
از سوی دیگر، معاون سلامت اداره کل دامپزشکی استان در گفتوگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه یکی از وظایف مهم سازمان دامپزشکی کشور نظارت حداکثری بر فرآیندهای مختلف تولید شیرخام است، گفت: این نظارت شامل پیادهسازی سامانههای بهداشتی در جایگاه نگهداری دام، بهداشت خوراک دام، فرآیند تولید صحیح، انتقال و نگهداری صحیح و بهداشتی شیر خام است.
امیر جوادی با اشاره به انجام منظم تست حلقهای شیر اضافه کرد: از اینرو ادارهکل دامپزشکی استان با برگزاری طرحهای «پایش فصلی شیرخام» در فواصل زمانی منظم در سطح استان و با انجام نمونهبرداری از شیرخام همواره وضعیت بهداشتی این ماده مغذی را زیر نظر داشته است.
وی ادامه داد: در صورت بروز مخاطرات بهداشتی و مشاهده عدم انطباق (از جمله افزایش بار میکروبی، میزان آفلاتوکسین و تقلبات در تولید شیرخام بلافاصله مجموعه اقدامات بهداشتی و کنترلی را مطابق با دستورالعملهای بهداشتی سازمان دامپزشکی در جهت حفظ سلامت جامعه به کار خواهیم گرفت.
کاهش موارد بیماری تب مالت دامی در استان
مدیرکل دامپزشکی استان هم در گفتوگو با خبرنگار ولایت بروسلوز یا تب مالت را از مهمترین بیماریهای عفونی و مشترک بین انسان و دام برشمرد و در مورد محورهای اصلی کنترل این بیماری گفت: واکسیناسیون دامهای حساس، پایش و مراقبت، قرنطینه و امنیت زیستی و برگزاری کلاسهای آموزشی و ترویجی با هدف ارتقاء سطح آگاهی دامداران و بهرهبرداران میتوان با این بیماری به شکل موثر مبارزه کرد.
مهدی جلوخانی به نقش واکسیناسیون در کاهش موارد بروز و شیوع بیماری اشاره کرد و افزود: واکسیناسیون تعداد بیش از 85 هزار دام سنگین و تعداد قریب به 200 هزار رأس دام سبک از دیگر اقدامات کنترلی در زمینه پیشگیری از بیماری بروسلوز در این استان برشمرد.
وی ادامه داد: استان قزوین با توجه به موقعیت جغرافیایی خود از مناطق مهم در زمینه پرورش دام و تولید فرآوردههای دامی در سطح کشور است که موضوع صدور مجوز حمل و جابهجایی دام منوط به اخذ گواهی تایید سلامت دامها از این بیماری است.
لزوم اقناع افکار عمومی درباره سلامت و کیفیت لبنیات کارخانهای
در نهایت به نظر میرسد ادامه این وضعیت به شکل کنونی به صلاح نیست و شهروندان هم درگیر یک برزخ یا تناقضی شدهاند که تصمیمگیری را برای برخی سخت میکند و چه بهتر که متولیان تصمیمگیر در استان و کشور باتوجه به واقعیت موجود و نه بر اساس سوگیریهایی که دارند، به ایجاد ساختارهای علمی و منطبق با واقعیت یعنی مورد پذیرش شهروندان اقدام کنند. با توجه به آنچه گفته شد، باید برای مصرف لبنیات پاستوریزه فرهنگسازی و قبل از آن شفافسازی شود و در عین حال نمیتوان مصرف لبنیات محلی را نیز به حال خود رها کرد.
تامین شیر سالم و با کیفیت نیازمند همکاری همهجانبه از تولیدکنندگان، توزیعکنندگان و مصرفکنندگان در کنار حمایت و نظارت عالی دولت است، به ویژه آنکه دام مبتلا به بیماری تب مالت باید کشتار و حذف شود، اما گفته میشود برخی دامداران به دلیل جبران نشدن غرامت، مقاومت میکنند و چالشهای دیگری هم در این حوزه مرتبط با سلامت عمومی وجود دارد.
به هر صورت ضرورت دارد باتوجه به واقعیت موجود جامعه ساختار مناسبی برای کاهش موارد ابتلا به بیماریهای خطرناک در همه مواد لبنی (چه سنتی و چه کارخانهای) شکل گیرد و با لحاظ ذائقه و گرایش شهروندان تا زمانی که تقاضایی برای لبنیات سنتی وجود دارد، ساختار نظارت بر آن نیز به طور رسمی وجود داشته باشد، همزمان هم میبایست آگاهسازی و اقناع افکار عمومی در مورد سلامت محصولات کارخانهای و نیز نحوه استفاده از شیرهای فلهای انجام شود.
