تفاله قهوه؛ زباله یا کود؟

علیرضا صفاری ـ دانشجوی دکتری کشاورزی، کارشناس سازمان عمران شهرداری قزوین

اگر گیاه آپارتمانی دارید، شاید برایتان سوال پیش آمده باشد که آیا می‌توان از تفاله قهوه برای تقویت و کوددهی آن استفاده کرد یا خیر. استفاده از تفاله قهوه روشی آسان، سازگار با محیط زیست و کم‌هزینه برای حفظ سلامت گیاهان است.

تفاله قهوه سرشار از نیتروژن است. این ماده مغذی برای کمک به گیاهان در تولید کلروفیل و رشد آن‌ها به صورت گیاهانی شاداب و سالم، ضروری است. تفاله قهوه به غیر از نیتروژن، حاوی مقادیر قابل‌توجهی پتاسیم و فسفر است؛ یعنی همان مواد مغذی ضروری برای گیاهان که در بهترین کودهای مخصوص گیاهان آپارتمانی یافت می‌شوند. این کود خاصیت آزادسازی تدریجی دارد که به رشد یکنواخت گیاه کمک می‌کند؛ بدین معنا که برای دستیابی به نتایج مطلوب، نیازی نیست گیاهان خود را بیش از حد معمول تغذیه کنید.

همچنین، از آنجا که تفاله قهوه در بسیاری از خانه‌ها به وفور یافت می‌شود، گزینه‌ای رایگان برای کوددهی به شمار می‌آید اما همه گیاهان با تفاله قهوه سازگار نیستند، بنابراین پیش از استفاده از آن، درباره نیازهای خاص گیاه خود تحقیق کنید فقط به یاد داشته باشید که در مصرف تفاله قهوه زیاده‌روی نکنید تا خاک بیش از حد اسیدی نشود دو روش اساسی برای استفاده از تفاله قهوه برای گیاهان آپارتمانی وجود دارد: مخلوط کردن تفاله با خاک یا رقیق کردن آنها با آب برای تشکیل کود مایع. تفاله قهوه خاصیت اسیدی ملایمی دارد (با pH بین ۶.۵ تا ۶.۸) که می‌تواند محدوده کلی pH خاک گلدان شما را تغییر داده و بهبود بخشد. با این حال، اکثر گیاهان آپارتمانی واکنش چندان مثبتی به افزایش شدید اسیدیته خاک نشان نمی‌دهند؛ به همین دلیل، هنگام تهیه کود تفاله قهوه برای گیاهان، بهتر است همیشه از تفاله قهوه مصرف‌شده (دم‌کرده) به جای تفاله تازه استفاده کنید.

در طول فصل رشد فعال گیاه، می‌توانید حدودا هفته‌ای یک‌بار از کود تفاله قهوه استفاده کنید. اما اگر قصد دارید تفاله قهوه را مستقیما به خاک گیاه اضافه کنید، باید دفعات آن را کاهش دهید تا از بیش‌ از حد اسیدی شدن خاک جلوگیری شود؛ در این حالت، استفاده از آن یک یا دو بار در طول فصل رشد فعال گیاه توصیه می‌شود. از ریختن حجم زیاد تفاله‌ قهوه به صورت لایه‌های ضخیم خودداری کنید؛ زیرا این کار ممکن است برای برخی گیاهان بیش از حد سنگین باشد و همچنین لایه‌ای ایجاد کند که مانع از رسیدن آب و هوا به ریشه‌ی گیاه شود.

تفاله قهوه به چهار دلیل عمده، کودی مفید است!

1ـ سرشار از مواد مغذی است

فسفر و نیتروژن دو ماده مغذی ضروری برای گیاهان هستند. میزان نیتروژن موجود در تفاله قهوه شگفت‌انگیز است! نیتروژن حدود ۲ درصد از حجم تفاله قهوه را تشکیل می‌دهد؛ از این رو، تفاله قهوه گزینه‌ای عالی برای رساندن نیتروژن بیشتر به گیاهان شماست.

2ـ دسترسی آسان

مکان‌های زیادی برای تهیه تفاله قهوه وجود دارد. برای پیدا کردن آن، نیازی به رفتن به مراکز فروش لوازم باغبانی یا ساعت‌ها جستجو در اینترنت نیست؛ چرا که تقریباً در هر خانه‌ای به‌راحتی در دسترس است. حتی اگر خودتان قهوه نمی‌نوشید، اغلب می‌توانید تفاله قهوه مصرف‌شده را به‌صورت رایگان از کافی شاپ ها تهیه کنید.

3ـ سازگار با محیط زیست

بیشتر افراد تفاله‌های قهوه را زباله‌ای می‌دانند که باید دور ریخته شود؛ اما مشخص شده است که وقتی از تفاله قهوه برای مراقبت از گیاهان استفاده می‌کنید، در تولید این قبیل از زباله‌ها نقشی ندارید.

4ـ روشی کم‌هزینه برای مراقبت از گیاهان

باغبانی گاهی می‌تواند سرگرمی پرهزینه‌ای باشد؛ بنابراین، یافتن راهی برای کاهش هزینه‌ها همیشه ایده خوبی است. استفاده از تفاله قهوه برای کاهش هزینه‌های نگهداری گیاهان، راهکاری عالی محسوب می‌شود. این روش نه‌تنها بسیار مقرون‌به‌صرفه است، بلکه هیچ هزینه اضافی هم روی دستتان نمی‌گذارد، چرا که تفاله قهوه معمولا دور ریخته می‌شود.

اگر میزان مصرف قهوه در یک هفته، بیش از ۵۵۰۰ فنجان باشد چیزی در حدود بیش از ۱۲۰ کیلوگرم تفاله تولید خواهد شد. این حجم در مجموع به حدود یک تن تفاله در هر دو ماه می‌رسد! بنابراین با بازیافت تفاله قهوه و استفاده مجدد در بخش کشاورزی، می‌توانیم از دفع این حجم از زباله جلوگیری کنیم.