تعریف و تحریف کودتا

سیدعبدالعظیم موسوی

در جلسه سه‌شنبه باغستان که به مناسبت روز خبرنگار برگزار شده بود؛ یکی از خبرنگاران ذیل نقد از دولت، تعبیر امام شهید از وقایع هجده و نوزده دی‌ماه را به صورتی تفسیر کرد؛ که می‌تواند مبنای یک فهم خطرناک از مناسبات داخل حکومت گردد.

ایشان با عنایت به تعبیر امام شهید که وقایع دی‌ماه را کودتا نامیدند؛ توضیح دادند که: کودتا به معنای شورش بخشی از حکومت، علیه بخش دیگر آن است. فلذا آن را فراتر از آنچه که تاکنون فهم می‌کردیم؛ مطرح کردند.

این تعریف از کودتا معنایش این است که قوه مجریه مثلا یا یک قوه دیگر، با تحریک مردم و با طرح یک رهبر جدید، علیه قوای دیگر دست به شورش زد! که اگر به نتیجه می‌رسید؛ بخشی از حکومت بر بخش دیگر استیلا پیدا می‌کرد.

و این علی‌رغم شناختی که از این دوست متدین دارم؛ تحریفی خطرناک است و نشان از یک تحلیل محفلی دارد که اینگونه از زبان یک رابط مطرح شده است.

£

البته تعریف کلاسیک کودتا همین است. همان‌گونه که در شیلی توسط پینوشه و در عراق توسط حسن‌البکر و در مصر توسط عبدالناصر و در سوریه توسط حافظ اسد اتفاق افتاد. اما در عمل، کودتا به ویژه در دهه‌های اخیر، شکل دیگری پیدا کرده است.

در شورش 28 مرداد، که در اطلاق کودتا به آن تردیدی نیست؛ بخشی از حکومت علیه بخش دیگر شورش به پا نکرد. بلکه راس حکومت به واسطه حمایت مردم از دکتر محمد مصدق، به خارج فرار کرد. سپس با حمایت آمریکا و عده‌ای اراذل و اوباش در داخل تسلط نظامی صورت گرفت. سپس دکتر مصدق به زندان و شاه به تهران بازگشت.

در کودتای اخیر لیبی آیا بخشی از حکومت علیه قذافی کودتا کرد؟ قطعا خیر. با کمک آمریکا و انگلیس و با شورش مردمی داخل کشور، انهدام حکومت صورت پذیرفت. اما کودتا ناقص شد و کسی جانشین قذافی نشد. اکنون کشور با قدرت‌های قبیله‌ای به‌صورتی فشل اداره می‌شود.

این دقیقا همان کودتایی است که در سوریه شد. ارتش بشار اسد حداکثر سکوت کرد. اما به کمک آمریکا و اسرائیل یک گروه شورشی مسلح داخلی، کودتا کرد و قدرت را به دست گرفت. و کودتایی که در مصر اتفاق افتاد و در ترکیه هم. که البته پیروز نشد.

£

اکنون انصاف دهیم که اعتراضات دی‌ماه از کجا و علیه کدام قوه و چه شخصی شروع شد؟ بازاریان تهران در اعتراض به قیمت ارز و تورم و گرانی اعتصاب کردند. که از قضا طرف حسابشان دولت بود.

سپس راه افتادند و معترضین به آنها پیوستند. وقتی جمعیت قابل اعتنا شد؛ به اعتراف اسرائیل ،نیروهایشان در داخل مردم نفوذ کردند. و به اقرار منافقین، کانون‌های شورشی آنان عملیات را به دست گرفتند. و آمریکا به گروه‌های کرد اسلحه داد. و رضا پهلوی مردم را به شورش دعوت کرد. و گفت هزاران سپاهی به ما پیوستند. و کمک در راه است و به کلانتری‌ها حمله و حکومت را خلع‌ سلاح کنید.

آیا کودتای هجده و نوزده دی‌ماه، شورش بخشی از حکومت علیه بخش دیگر بود؟ چشم‌ها را باید شست و البته دل‌ها را هم… .