آیا غذا دادن به سگ‌های ولگرد کار درستی است؟

علیرضا صفاری- دانشجوی دکتری کشاورزی، کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری قزوین

وقتی سگ ولگردی را می‌بینید، ممکن است وسوسه شوید که برایش غذا ببرید؛ اما این کار همیشه بهترین تصمیم نیست. غذا دادن به سگ‌های ولگرد یک مساله پیچیده اخلاقی و بهداشتی است؛ اینکه آیا «بد» است یا خیر، به زمینه، شیوه‌ها و قوانین بستگی دارد. بیشتر مردم به سگ‌های ولگرد به عنوان یک تهدید و خطر نگاه می‌کنند. تنها چند اتفاق ناگوار مانند گاز گرفتن سگ کافی است تا مردم را علیه سگ‌های ولگرد برانگیزد و آنها را به عنوان موجوداتی شرور تلقی کنند. به احتمال زیاد، یک سگ گاز نمی‌گیرد مگر اینکه تحریک شود، بیمار باشد یا درد داشته باشد. غذا دادن به چنین حیواناتی در واقع می‌تواند هم برای شما و خانواده‌تان دردسرساز شود. سگ‌های ولگرد و خیابانی برای بقا اغلب به سخاوت مردم وابسته‌اند؛ اگرچه اهدای غذا بسیار ارزشمند است، اما مهم است که این کار به‌گونه‌ای انجام شود که هم سلامت سگ‌ها و هم ایمنی جامعه حفظ گردد. سگ‌های ولگرد آسیب‌پذیر هستند و بسیاری از آن‌ها از سوءتغذیه، انگل یا بیماری رنج می‌برند. استفاده از غذای نامناسب می‌تواند به سلامت آن‌ها آسیب برساند، و غذارسانی در مکان‌های ناامن یا نامناسب ممکن است منجر به تصادف و درگیری با افراد شود. سگ‌های ولگرد ممکن است ترسو باشند، به‌ویژه اگر قبلا مورد بدرفتاری قرار گرفته باشند. کمتر کسی می‌تواند در برابر نگاه‌ها و دمِ جنبانِ این حیوانات مقاومت کند. به همین دلیل، بیشتر افراد تسلیم می‌شوند و تکه‌ای غذا برایشان می‌اندازند. همان سگ‌های ولگرد خیابانی، آن‌هایی که با پس‌مانده غذای مردم در خیابان تغذیه می‌شوند، به هر رهگذری، چه آن کسی که صبح زود مشغول ورزش است و یا در حال رفتن به محل کار خود، و یا کسی که دیروقت به خانه برمی‌گردد، به دنبالش می‌دوند. با این وجود، افرادی که به این سگ‌ها غذا می‌دهند، در صورت تعقیب یا حمله سگ‌ها به افراد در شب، هیچ‌گونه مسئولیتی نمی‌پذیرند. بدیهی است که سگ‌های ولگرد زندگی نسبتا سختی را سپری می‌کنند. آن‌ها دائما با شرایطی خارج از کنترل خود دست‌به‌گریبان‌اند: تغییرات غیرمنتظره آب‌وهوایی، سگ‌های رقیب، انسان‌هایی که حضورشان را برنمی‌تابند، خودروها، گرسنگی، بیماری‌ها و فقدان مراقبت‌های پزشکی در مواقع نیاز. دیدن حیوانی که با تمام این دشواری‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند، حقیقتا دلخراش است. تمایل به کمک کردن به آن‌ها امری کاملا طبیعی است؛ بنابراین، نباید بابت داشتن چنین قصدی احساس بدی داشته باشید. با این حال، نباید فراموش کرد که معضل سگ‌های ولگرد در اصل ساخته‌ی دست بشر است؛ چرا که در طبیعت وحشی، سگ ولگردی وجود ندارد. علت پیدایش سگ‌های ولگرد این است که اگرچه هرگز خانه‌ای به آن‌ها داده نشده، اما منابع کافی (مانند پسماندهای غذایی، کمک‌های مردم و غیره) در اختیارشان قرار گرفته که آن‌ها را به ماندن در نزدیکی محل زندگی انسان‌ها ترغیب کرده است. سگ‌ها، چه ولگرد باشند و چه خانگی، اغلب تحت تاثیر غرایز خود عمل می‌کنند. مشکلِ غذا دادن به سگ‌های ولگرد این است که وقتی آن‌ها احساس کنند منابع کافی برای بقا در اختیار دارند، به‌طور غریزی برای تولیدمثل تلاش می‌کنند. این یک غریزه ابتدایی است که نمی‌توان آن را در حیوانات بالغ از نظر جنسی و عقیم‌نشده سرکوب کرد. در نتیجه، غذا دادن به سگ‌های ولگرد منجر به تولد توله‌سگ‌های ولگرد بیشتری می‌شود و این چرخه ادامه می‌یابد. در واقع، در بسیاری از موارد، کسانی که به سگ‌ها غذا می‌دهند به ‌طور مستقیم یا غیرمستقیم مانع از آن می‌شوند که ماموران شهرداری سگ‌ها را برای عقیم‌سازی جمع‌آوری کنند. حال اگر غذا دادن به سگ های ولگرد توصیه نمی‌شود، چه کاری از دست ما و شما برمی‌آید؟ خوشبختانه راه‌هایی وجود دارد که همچنان می‌توانید به آن‌ها کمک کنید.

۵ دلیل برای اینکه نباید به سگ‌های ولگرد غذا داد

دلایل متعددی وجود دارد که چرا غذا دادن به سگ‌های ولگرد توصیه نمی‌شود. اگرچه این کار ممکن است با نیت خیر انجام شود، اما اغلب پیامدهای غیرمنتظره و نامطلوبی به همراه دارد. در اینجا به چند مورد از نتایج نامطلوب غذا دادن به سگ‌های ولگرد اشاره می‌کنیم:

1ـ غذا دادن به سگ‌های ولگرد مشکل اصلی آن‌ها را حل نمی‌کند.

اگرچه غذا دادن به یک سگ ولگرد ممکن است شکم او را سیر کند، اما این کار هیچ کمکی به رفع ریشه مشکل، یعنی افزایش بی‌رویه جمعیت سگ‌های ولگرد، نمی‌کند. غذا دادن به سگ‌های ولگرد خارج از چارچوب برنامه‌های اصولی «زنده‌گیری، عقیم‌سازی و رهاسازی» ، تنها باعث افزایش جمعیت آن‌ها می‌شود.

2ـ جمعیت سگ‌های ولگرد باعث گسترش بیماری‌ها می‌شود.

سگ‌های ولگرد می‌توانند از طریق انگل‌ها، باکتری‌ها یا عفونت‌های ویروسی، بیماری‌ها را منتقل کنند. برخی از این بیماری‌ها میان انسان و حیوان مشترک هستند و می‌توانند به انسان نیز سرایت کنند. بعضی از این بیماری‌ها می‌توانند بسیار خطرناک باشند. برای مثال، اگر سگ ولگردی مبتلا به هاری باشد و شما را آلوده کند، این امر می‌تواند پیامدهای مرگباری داشته باشد.

3ـ غذا دادن به سگ‌های ولگرد می‌تواند احتمال آسیب‌دیدگی را افزایش دهد.

وقتی برای سگ ولگردی غذا می‌گذارید، سایر حیوانات منطقه نیز به سمت آن جذب می‌شوند. این کار باعث تجمع سایر حیوانات در یک مکان می‌شود. حیوانات ممکن است بر سر غذا، حس قلمروطلبی پیدا کرده و برای به دست آوردن آن به یکدیگر حمله کنند. در برخی موارد، خطر آسیب‌دیدگی برای انسان‌ها نیز افزایش می‌یابد. هرچه سگ‌های ولگرد بیشتر در اطراف محل زندگی پرسه بزنند، احتمال رویارویی خصمانه با آن‌ها بیشتر می‌شود.

4ـ ممکن است باعث درگیری در محله شود.

سگ‌های ولگرد می‌توانند امنیت کودکان را تهدید کنند. اگر سگ‌های ولگرد را به رفت و آمد تشویق می‌کنید، همسایگان خود را در معرض خطر قرار می‌دهید. در بدترین حالت یا یک کودک زخمی می‌شود و یا جانش را از دست می‌دهد و در انتها سگ ولگرد معدوم می‌شود.

5ـ نمی‌توانید حیوانی را که به آن غذا می‌دهید؛ کنترل کنید.

اگرچه قصد شما غذا دادن به سگ ولگرد در منطقه‌تان است، اما هیچ قدرتی برای کنترل دقیق حیوانی که به آن غذا می‌دهید، ندارید.

و در انتها، هیچ‌کس نمی‌خواهد شاهد رنج کشیدنِ یک حیوان باشد با این حال، غذا دادن می‌تواند پیامدهای نامطلوب بسیاری به همراه داشته باشد؛ از این رو، این کار توصیه نمی‌شود. با این وجود، راه‌هایی برای کمک به این حیوانات وجود دارد. با شهرداری جهت گرفتن آن تماس بگیرید. ماموران شهرداری ضمن گرفتن سگ‌های ولگرد، آنها را به کمپ نگهداری از حیوانات بلاصاحب و ولگرد منتقل و در آنجا نگهداری می‌شوند. کلیه کارهای لازم از جمله تغذیه، واکسیناسیون، عقیم‌سازی و پلاک‌کوبی در کمپ حامی و تحت نظر دامپزشک انجام می‌شود.