تفاوت نامزدی در عرف و قانون

محمدآقاجانی  ـ استاد و پژوهشگر حوزه خانواده و عضو مرکز وکلای قوه قضائیه

در عرف جامعه، دوره نامزدی به زمانی گفته می‌شود که بین خانم و آقا صیغه عقد ازدواج جاری شده باشد، ولی هنوز زیر یک سقف برای زندگی مشترک نرفته باشند. اما در قانون، دوره نامزدی زمانی هست که آقا از خانم خواستگاری کرده و خانم جواب مثبت داده باشد. به عبارت دیگر نامزدی در قانون، قبل از خوانده شدن صیغه عقد ازدواج است از مرحله خواستگاری تا خوانده شدن صیغه عقد ازدواج که در قانون از آن به عنوان وعده ازدواج نامبرده می‌شود که موجب ارتباط زوجیت نمی‌شود. و نکته خیلی مهم‌تر این است که آقا و خانم تا وقتی عقد ازدواج جاری نشده باشد، می‌توانند از ازدواج با طرف دیگر امتناع کنند و علت این موضوع هم بخاطر اهمیت به نهاد خانواده است تا اگر احیانا دختر و پسری مناسب نبودند بتوانند راحت از ازدواج منصرف شوند.

منظور از خسارات دوره نامزدی در قانون چیست؟

اگر در دوره نامزدی که قانون تعیین کرده هر یک از نامزدها از ازدواج منصرف شوند، می‌توانند هدایایی را که آقا یا خانم یا والدینشان به طرف دیگر هدیه داده، پس بگیرند. نکته مهم این است که اگر خود هدایا موجود باشد، خود هدیه پس گرفته می‌شود و در صورت تلف هدیه، قیمت آن هدیه را باید پرداخت کند، مگر در صورتی که بدون تقصیر طرف دیگر، تلف شده باشد. (مطابق ماده 1037) و مطابق بند 1 ماده 4 قانون حمایت خانواده، رسیدگی به خسارات ناشی از برهم خوردن نامزدی در صلاحیت دادگاه خانواده می‌باشد.

نکته مهم پایانی: در دوره نامزدی هریک از آقا و خانم می‌توانند برای انجام ازدواج برای طرف دیگر شروطی را مثل گواهی پزشکی سلامت از بیماری و اعتیاد و … قرار دهند، و همچنین برای این شروط وجه التزام نیز بگذارند تا در صورت تخلف از انجام شروط مذکور، بتوانند مطالبه کنند.