آغاز فصل سرد سالمندی
- شناسه خبر: 68307
- تاریخ و زمان ارسال: 15 مهر 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
مشکلات اقتصادی و معیشتی
یک کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه وضعیت اقتصادی بسیاری از سالمندان ایرانی بسیار شکننده است و آنان را در معرض فقر قرار داده است، گفت: نزدیک به یکسوم از سالمندان کشور زیر خط فقر مطلق به سر میبرند و این به معنای عدم توانایی در تامین نیازهای اولیه از جمله خوراک، مسکن و درمان است.
مجتبی نادری شالی اضافه کرد: همچنین حدود ۹۱ درصد از خانوارهای دارای سرپرست سالمند تنها با مستمری یک نفر زندگی میگذرانند. با توجه به پایین بودن میزان مستمریها این امر فشار اقتصادی شدیدی را بر سالمندان وارد میکند. بنابراین منابع درآمدی ناچیز از مشکلات اصلی سالمندان است.
وی با اشاره به کمبود پوششهای حمایتی از سالمندان در کشور ادامه داد: تنها ۲۸ درصد از خانوارهای دارای سرپرست سالمند از پوشش حمایتی نهادهای دولتی برخوردارند و این شکاف حمایتی، سالمندان بیپناه را به حاشیه میراند.
مشکلات سلامت روان
از سوی دیگر، یک مددکار اجتماعی در گفتوگو با خبرنگار ولایت سلامت روان سالمندان را یکی از جدیترین چالشها دانست که در بحرانهایی چون جنگ اخیر تشدید شده است و گفت: مطالعات نشان میدهد شیوع افسردگی بین ۲۱ تا ۵۴ درصد و اختلالات اضطرابی در حدود ۱۶ تا ۱۸ درصد در میان سالمندان ایرانی است.
زهره میرزایی با اشاره به تنهایی و انزوای اجتماعی بخش عمدهای از جمعیت سالمندان تصریح کرد: بر اساس گزارش رئیس سازمان بهزیستی، بزرگترین چالش سالمندان تنها مسائل مالی نیست، بلکه تنهایی و انزوای اجتماعی است که کیفیت زندگی آنان را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد.
وی افزود: این مشکلات پیامدهای ویرانگری دارد و این شرایط منجر به افزایش گزارشها درباره خودکشی و افکار خودکشی در میان سالمندان شده است.
مشکلات سلامت جسمی
این کارشناس با ذکر اینکه بار بیماریهای جسمی بر دوش سالمندان بسیار سنگین است و سیستم سلامت را تحت فشار قرار داده است، گفت: یکی از مشکلات مهم سالمندان بیماریهای مزمن است و یک مطالعه نشان میدهد که سالمندان به طور همزمان به چندین بیماری مزمن مانند فشار خون، دیابت و مشکلات مفصلی و … مبتلا هستند.
میرزایی با اشاره به گذران سالهای زندگی با ناتوانی در میان سالمندان اضافه کرد: امید به زندگی با ناتوانی در ایران ۶۴ سال برآورد شده است. این به آن معناست که انتظار میرود افراد پس از این سن با محدودیتهای عملکردی مواجه شوند.
وی ادامه داد: از طرفی هم هزینههای درمانی برای سالمندان بالاست، به طوری که ۶۰ درصد از تختهای بیمارستانی توسط سالمندان پر میشود، اما پوشش ناکافی بیمهها هزینههای کمرشکن درمان را به خانوادهها تحمیل میکند.
مشکلات اجتماعی و خانوادگی
یک کارشناس ارشد جامعهشناسی نیز در گفتوگو با خبرنگار ولایت با یادآوری اینکه ساختار خانواده در ایران در حال تغییر است و این تغییر شبکه حمایتی سنتی سالمندان را تضعیف کرده است، گفت: در حال حاضر یکی از معضلات بزرگ ما وجود سالمندان تنها و فاقد مراقب اجتماعی است.
میرکاظم خلیفهزاده تصریح کرد: در حال حاضر حدود ۶۰ درصد از سالمندان ایران بهتنهایی زندگی میکنند که ۷۵ درصد از این گروه را زنان تشکیل میدهند. پیشبینی میشود تعداد سالمندان مجرد تا سال ۱۴۳۰ به بیش از ۲.۵ میلیون نفر برسد. از طرفی زنان سالمند به دلیل طول عمر بیشتر و غالبا عدم اشتغال رسمی در گذشته با فقر شدیدتر و انزوای بیشتری روبهرو هستند.
وی با اشاره به ضعف مراقبتهای موسسهای افزود: تعداد مراکز استاندارد نگهداری از سالمندان کم است و خانوادهها اغلب به دلیل نبود جایگزینهای مناسب و با وجود تمایل نداشتن، نگهداری از سالمند را بر عهده میگیرند.
مشکلات زیرساختی و فرهنگی
این کارشناس همچنین با بیان اینکه شهرها و محیطهای شهری برای نیازهای سالمندان طراحی نشدهاند، گفت: در واقع معضل امروز ما شهرهای غیردوستدار سالمند است، به طوری که فقدان مناسبسازی معابر، حملونقل عمومی و اماکن عمومی، رفتوآمد و مشارکت اجتماعی سالمندان را به شدت محدود میکند. اگرچه طرح «شهر دوستدار سالمند» در دستور کار قرار دارد، اما هنوز در مرحله آغازین است.
خلیفهزاده «سنگرایی» را در زمره چالشهای مهم جامعه سالمندی در کشور و استان برشمرد و اضافه کرد: نگرشهای کلیشهای و تحقیرآمیز نسبت به سالمندی در خانواده و جامعه (سنگرایی) از مشکلات پنهان، اما بسیار موثر است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر با فقدان برنامهریزی کلان روبهرو هستیم، به صورتی که رئیس انجمن علمی سالمندان ایران هشدار داده که اگر امروز برای این موج جمعیتی برنامهریزی نشود، فردا با بحرانهای جبرانناپذیری روبهرو خواهیم شد.
12 درصد قزوینیها سالمند هستند
از سوی دیگر، مدیرکل بهزیستی استان قزوین در گفتوگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه بر اساس معیارهای جهانی، دوره سالمندی از سن ۶۰ سالگی آغاز میشود، گفت: در برآورد جمعیتی سال ۱۴۰۱ استان قزوین در ردیف پانزدهم کشور قرار داشت، اما اکنون به رتبه سیزدهم رسیده است. هماکنون ۱۶۰ هزار نفر سالمند در استان زندگی میکنند که حدود ۱۲ درصد از جمعیت یک میلیون و ۳۵۳ هزار نفری قزوین را تشکیل میدهند.
زهرا غلامرضایی افزود: ۴۸ درصد جمعیت سالمندان استان را مردان و ۵۱ درصد را زنان تشکیل میدهند. بر اساس آمار، گیلان و مازندران پیرترین استانهای کشور و سیستان و بلوچستان جوانترین استان است. در استان قزوین نیز الموت شرقی و غربی، شهرستانهای آوج، بویینزهرا، قزوین، تاکستان، آبیک و البرز به ترتیب بیشترین جمعیت سالمند را دارند.
وی ادامه داد: بخشی از ۱۶۰ هزار سالمند استان تحت پوشش نهادهای حمایتی قرار دارند که شامل ۱۸ هزار نفر در بهزیستی، ۲۲ هزار نفر در کمیته امداد، ۲۱ هزار نفر در صندوق بازنشستگی، ۶۱ هزار نفر در صندوق روستایی و ۲۵۰۰ نفر در بنیاد شهید هستند و سایر سالمندان تحت پوشش هیچ نهادی قرار ندارند.
مدیرکل بهزیستی استان گفت: افزایش جمعیت سالمندی پیامدهایی همچون نیاز بیشتر به مراقبتهای رسمی، خدمات سلامت و رفاه را بهدنبال دارد، بنابراین توجه به توانمندسازی سالمندان و ارتقای سطح سلامت آنها با بهرهگیری از فناوریهای نوین باید در دستور کار قرار گیرد.
اقدامات در دست انجام
مدیرکل بهزیستی استان با بیان اینکه دستگاههای دولتی و نهادهای عمومی در پاسخ به این چالشها اقداماتی را آغاز کردهاند، گفت: یکی از این اقدامات اجرای طرح «پاتوق اجتماعی سالمندان» است که در آن استفاده از مدارس در ساعات تعطیلی برای ایجاد فضای دیدار، فعالیتهای اجتماعی و آموزشی برای سالمندان پیشبینی شده است.
غلامرضایی با اشاره به اجرای طرح شهر دوستدار سالمند اضافه کرد: در این طرح سیاست تبدیل شهرها به «شهر دوستدار سالمند» با تمرکز بر هشت محور شامل مسکن، حملونقل و مشارکت اجتماعی دنبال میشود.
وی ادامه داد: موضوع دیگر آموزش مراقبان سالمند است، به طوری که تربیت 3 هزار مشاور تخصصی سالمندان در سطح کشور و تلاش برای ارتقای استانداردهای مراقبتی در دستور کار قرار دارد.
نتیجهگیری و راهکارهای پیشنهادی
جمعیتشناسی ایران با سرعتی حیرتانگیز به سمت سالمندی پیش میرود. برای جلوگیری از تبدیل این پدیده به یک بحران تمامعیار، اقدامات فوری و چندجانبه ضروری است:
تقویت نظام تامین اجتماعی: بازنگری اساسی در نظام مستمریدهی و گسترش پوشش بیمهای برای سالمندان بهویژه زنان.
توسعه برنامههای مراقبت در منزل و جامعه: جلوگیری از بستریهای غیرضروری و توانمندسازی خود سالمندان و خانوادهها برای مراقبت.
مقابله با انزوای اجتماعی: توسعه پاتوقهای اجتماعی، استفاده از فناوری برای برقراری ارتباط و ترویج فرهنگ احترام و مشارکت سالمندان.
سالمندسازی شهرها: اولویتدهی به مناسبسازی فیزیکی شهرها و سیستم حملونقل عمومی.
ایجاد عزم ملی: هماهنگی بیندستگاهی همه نهادها و قوا برای پرداختن به این موضوع.
اگر امروز برای این انتقال جمعیتی سرمایهگذاری و برنامهریزی نکنیم، فردا بسیار دیر خواهد بود. آینده کشور در گرو برخورداری از یک جمعیت سالمند باکرامت، سالم و فعال است.
