کتابخانه
- شناسه خبر: 69925
- تاریخ و زمان ارسال: 5 آبان 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
معرفی کتاب/ ایران از آغاز تا اسلام/ رومن گیرشمن
کتاب «ایران از آغاز تا اسلام»، نوشته رومن گیرشمن و با ترجمه دکتر محمد معین، یکی از آثار کلاسیک و بنیانگذار در زمینه باستانشناسی و تاریخ ایران پیش از اسلام است. گیرشمن، باستانشناس فرانسوی اوکراینیتبار، در این کتاب گذشته ایران را از حدود ۱۵ هزار سال قبل از میلاد تا حمله اعراب به تفصیل و با رویکردی علمی بررسی کرده است. این کتاب به دلیل جامعیت، تحلیلهای عمیق باستانشناختی و ترجمه معتبر، همچنان یکی از منابع اصلی برای مطالعه این دوره در میان محققان و علاقهمندان به شمار میرود.
درباره نویسنده
رومن گیرشمن (۱۹۷۹–۱۸۹۵)، باستانشناس فرانسوی اوکراینیتبار، یکی از برجستهترین و پرکارترین متخصصان در زمینه ایران باستان است. او نزدیک به چهل سال از عمر خود را صرف کاوش در محوطههای باستانی مهمی در ایران و افغانستان کرد و تاثیر عمیقی بر شناخت تاریخ و تمدن پیش از اسلام ایران گذاشت.
گیرشمن پس از مهاجرت به فرانسه، در دانشگاه سوربن و مدرسه لوور به تحصیل باستانشناسی پرداخت و از سال ۱۹۳۱ به عنوان رئیس هیات باستانشناسی فرانسه در ایران، کاوشهای گستردهای را در تپههایی مانند سیلک کاشان و گیان نهاوند آغاز کرد. این کاوشها اطلاعات ارزشمندی درباره دوران پیش از تاریخ ایران به دست داد. پس از جنگ جهانی دوم، گیرشمن کاوشهای خود را در شوش و چغازنبیل ادامه داد که دستاوردهای بزرگی در زمینه تمدن ایلامی داشت. کتاب «ایران از آغاز تا اسلام» یکی از مشهورترین آثار اوست که حاصل سالها تجربه و پژوهشهای میدانیاش در ایران است.
ساختار و سرفصلهای کتاب
کتاب ایران از آغاز تا اسلام دارای ساختاری منظم و سیر تاریخی مشخصی است که تاریخ و تمدن فلات ایران را در چند دوره مهم مورد بررسی قرار میدهد. با توجه به نسخه اصلی و ترجمههای موجود، میتوان سرفصلها و بخشهای اصلی کتاب را به صورت زیر دستهبندی کرد:
بخش اول: پیش از تاریخ
فصل اول: مرد غارنشین تا اولین ساکنان دشتها
در این فصل، گیرشمن به نخستین نشانههای سکونت انسان در ایران، از جمله در غارها و محوطههای باستانی میپردازد.
او از دوران پارینهسنگی (دوران سنگ قدیمی) و ابزارهای سنگی ساده آغاز میکند و با توصیف زندگی جوامع شکارچی ـ گردآورنده ادامه میدهد.
سپس به دوره نوسنگی و آغاز کشاورزی و یکجانشینی در فلات ایران اشاره میکند و اولین استقرارگاهها مانند تپه سیلک در کاشان را توصیف میکند که خود در کاوشهای آن نقش داشته است.
فصل دوم: تمدن پیش از تاریخ ایران در هزاره چهارم و سوم پیش از میلاد
این فصل به بررسی دورانی میپردازد که مردم به تولید سفال، ساخت ابزارهای فلزی ابتدایی و شکلگیری نخستین تمدنها روی آوردند.
گیرشمن به بررسی ظروف سفالی منقوش و الگوهای فرهنگی مناطق مختلف در این دوره میپردازد.
فصل سوم: ایران در هزاره سوم و دوم پیش از میلاد
ـ این فصل به تحولات بزرگ در فلزکاری و رشد شهرنشینی میپردازد.
بخش ایلامیها: گیرشمن تاریخ ایلام، یکی از کهنترین تمدنهای ایران را، از دوره ایلام قدیم تا ایلام نو، با توجه به روابط آنها با بینالنهرین بررسی میکند.
بخش کاسیها: به حضور قوم کاسی در زاگرس و تاثیرات آنها بر تاریخ منطقه میپردازد.
بخش دوم: ورود ایرانیان
فصل چهارم: مهاجرت مادها و پارسها
این فصل به ورود اقوام ایرانی (آریایی) به فلات ایران در هزاره دوم پیش از میلاد و پیامدهای آن میپردازد.
بخش قومنگاری: گیرشمن به توصیف اقوام کیمریها و سکاها میپردازد و نقش آنها را در تحولات نظامی و سیاسی فلات ایران بررسی میکند.
بخش برنز لرستان: یافتههای برنزی منطقه لرستان را به عنوان شاهدی بر فرهنگ و هنر اقوام ساکن در زاگرس در این دوره معرفی میکند.
فصل پنجم: اتحاد مادی و پادشاهی ماد
این فصل به چگونگی شکلگیری اتحاد میان قبایل مادی و تاسیس پادشاهی ماد توسط دیااکو میپردازد.
بخش سیاسی: گیرشمن به پادشاهانی مانند هوخشتره و نقش آنها در گسترش قدرت مادها اشاره میکند.
فصل ششم: ایلام و پارس و ظهور هخامنشیان
این فصل به ظهور کوروش بزرگ و انقراض پادشاهی ماد به دست او میپردازد.
بخش سوم: شرق علیه غرب (دوره هخامنشی)
فصل هفتم: امپراتوری هخامنشی
در این فصل به تاسیس امپراتوری هخامنشی و اقدامات کوروش بزرگ، فتح بابل و تاسیس پاسارگاد میپردازد.
بخش داریوش اول: گیرشمن به دوران داریوش بزرگ، سازماندهی اداری امپراتوری (ساتراپیها)، لشکرکشیها، دین، خط و هنر در این دوره میپردازد.
فصل هشتم: هخامنشیان متأخر
این فصل به جانشینان داریوش، از جمله خشایارشا، اردشیر اول و دیگر پادشاهان میپردازد و به وقایع مهم این دوره، مانند جنگ با یونانیان، اشاره میکند.
بخش چهارم: غرب علیه شرق و واکنش شرق (دوره سلوکی)
فصل نهم: پایان هخامنشیان و ظهور سلوکیان
این فصل به حمله اسکندر مقدونی، انقراض امپراتوری هخامنشی و تاسیس دولت سلوکیان میپردازد.
بخش هنری و اقتصادی: به تأثیرات هلنیستی (یونانیگرایی) بر هنر، اقتصاد و زندگی اجتماعی در ایران میپردازد.
بخش پنجم: اشکانیان
فصل دهم: ظهور و استقرار اشکانیان
در این فصل به ظهور اشکانیان به رهبری اشک و تأسیس این سلسله توسط اقوام پرنی میپردازد.
بخش سیاسی: به گسترش دولت اشکانی و شکلگیری یک حکومت قدرتمند میپردازد.
فصل یازدهم: اشکانیان و روم
این فصل به تقابلها و جنگهای طولانیمدت میان اشکانیان و امپراتوری روم میپردازد.
فصل دوازدهم: سازماندهی، فرهنگ و اقتصاد اشکانی
گیرشمن در این فصل به بررسی سازماندهی سیاسی و اداری، دین، شهرسازی، هنر، اقتصاد و زندگی اجتماعی در دوره اشکانی میپردازد.
بخش ششم: گسترش تمدن ایرانی (دوره ساسانی)
فصل سیزدهم: تاسیس امپراتوری ساسانی
این فصل به ظهور اردشیر بابکان، انقراض اشکانیان و تاسیس امپراتوری ساسانی میپردازد.
بخش شاهپور اول: به دوران شاهپور اول و جنگهای او با روم میپردازد.
فصل چهاردهم: سازماندهی، دین و فرهنگ ساسانی
گیرشمن به بررسی سازماندهی سیاسی، تحولات دینی (از جمله زرتشتیت، مسیحیت و مانویت)، هنر، معماری و ادبیات در دوره ساسانی میپردازد.
فصل پانزدهم: جنگ با روم، بیزانس و اعراب
این فصل به درگیریهای ساسانیان با قدرتهای خارجی میپردازد و با بررسی آخرین پادشاهان ساسانی و حمله اعراب، به پایان میرسد.
نتیجهگیری
گیرشمن در این کتاب، با ترکیب یافتههای باستانشناسی و تحلیل منابع تاریخی، تصویری جامع از تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران پیش از اسلام ارائه میدهد. او نه تنها به وقایع سیاسی، بلکه به جنبههای مختلف زندگی مردم، از جمله دین، هنر، اقتصاد و سازماندهی اجتماعی میپردازد و سیر تکامل تمدن ایرانی را به نمایش میگذارد. با وجود نگارش آن در میانه قرن بیستم، این اثر هنوز هم منبعی مهم و راهگشا برای درک تاریخ باستان ایران است.
